Thành phố Hồ Chí Minh: Cơ chế đặc thù để phát triển tương xứng

Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất, rất cần tiếp tục áp dụng Nghị quyết 98/2023/QH và bổ sung thêm các cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh.

Đó là ý kiến thống nhất của các đại biểu tại Hội nghị lấy ý kiến đóng góp các Dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi); Luật Quy hoạch (sửa đổi); Nghị quyết về quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai; đề xuất, kiến nghị sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98/2023/QH về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, do Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức sáng 9/10.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất đang có thế và lực rất khác, với tiềm năng, sứ mệnh và nhiệm vụ phát triển vượt trội so với các địa phương khác của đất nước. Vì thế, rất cần Nghị quyết 98 hay những cơ chế, chính sách đặc thù mang tính vượt trội, đột phá để phù hợp và tạo điều kiện, động lực cho Thành phố phát triển như: Mở rộng mang tính đột phá các chính sách, cơ chế về phát triển khu công nghệ cao; chính sách mời gọi tài năng; kêu gọi doanh nghiệp lớn vào Thành phố… Trong bối cảnh mới và để đáp ứng vai trò mới, Thành phố cần mạnh dạn trở thành hình mẫu trong việc nghiên cứu cách tiếp cận mới về làm luật để thể hiện vai trò địa phương dẫn dắt, lan tỏa cho khu vực. Thành phố có thể nghiên cứu đề xuất đề án hình mẫu thí điểm về cơ chế tự quyết, tự làm, tự chịu trách nhiệm.

Cùng quan điểm, ông Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn để khẳng định về sự cần thiết tiếp tục áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lệ, nguyên Chủ tịch HĐND Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội có ý nghĩa đặc biệt, trao cho Thành phố Hồ Chí Minh nhiều cơ chế, chính sách đặc thù để khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước. Trải qua hơn 2 năm triển khai Nghị quyết, Thành phố  đã đạt được những kết quả quan trọng góp phần vào sự phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, quá trình triển khai Nghị quyết 98 vẫn còn những điểm nghẽn như: 8/44 cơ chế, chính sách chưa triển khai hoặc chậm triển khai, điển hình là cơ chế về thị trường carbon; chính sách phí – lệ phí mới; kiểm soát khí thải; tiến độ ban hành văn bản quy định chi tiết còn chậm; một số đề án phụ thuộc sự phối hợp của các bộ, ngành trung ương…

Bà Nguyễn Thị Lệ đề nghị Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98 với một số định hướng: Mở rộng thẩm quyền cho Thành phố (trao thêm thẩm quyền cho HĐND và UBND Thành phố trong lĩnh vực ngân sách, tài chính, đất đai, đầu tư công và chủ động ban hành một số loại phí, lệ phí mới), mở rộng cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược; thí điểm thành lập Khu thương mại tự do Thành phố Hồ Chí Minh; bổ sung chính sách khuyến khích kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng sạch; hỗ trợ các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ để phát triển kinh tế bền vững.

Bên cạnh đó, theo đại biểu Nguyễn Thị Lệ, trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cần quy định rõ hơn trách nhiệm, quyền hạn giữa UBND Thành phố Hồ Chí Minh và UBND cấp phường; tăng quyền chủ động cho cấp phường trong quản lý đô thị, dịch vụ công, gắn với cơ chế giải trình minh bạch; cho phép Thành phố tiếp tục thí điểm mô hình quản trị đô thị thông minh, dịch vụ công trực tuyến toàn diện…

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Quốc Dũng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II nhấn mạnh đến những yếu tố cần thiết để nâng cao hiệu quả việc áp dụng Nghị quyết 98 trên thực tiễn. Ông đề xuất bổ sung thêm những quy định tăng cường tính minh bạch trong triển khai cơ chế đặc thù như bắt buộc công khai thông tin dự án, tiến độ và kết quả thực hiện dự án; bổ sung cơ chế giám sát độc lập; quy định rõ cơ chế xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh.

Ông Nguyễn Quốc Dũng cũng đề nghị Trung ương tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động hơn cho Thành phố Hồ Chí Minh trong các cơ chế phát triển, đặc biệt là thẩm quyền quyết định đầu tư công cấp thành phố, quyết định chủ trương đầu tư; thẩm quyền quy định dự án trọng điểm, các dự án BOT, dự án liên vùng…