Tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn lập quy hoạch đô thị và nông thôn

Phạm vi lập quy hoạch chung đô thị được xác định đa dạng hơn, bao gồm: thành phố hoặc tỉnh dự kiến thành lập thành phố theo quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn. Ảnh minh họa: Quang Nhựt/TTXVN

Nghị định được ban hành ngày 22/1/2026 là bước điều chỉnh quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn lập quy hoạch, tăng tính linh hoạt, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu phân quyền, phân cấp trong quản lý nhà nước về quy hoạch. 

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 34/2026/NĐ-CP là sửa đổi, bổ sung quy định về các trường hợp lập quy hoạch chung đô thị, theo hướng mở rộng căn cứ pháp lý và nới một số điều kiện so với quy định trước đây. Cụ thể, Nghị định giảm ngưỡng mật độ dân số tối thiểu từ 500 người/km² xuống còn 300 người/km², đồng thời bỏ quy định về diện tích tối thiểu đối với đô thị mới, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các địa phương trong quá trình lập và phê duyệt quy hoạch. 

Theo quy định sửa đổi tại Điều 7, phạm vi lập quy hoạch chung đô thị được xác định đa dạng hơn, bao gồm: thành phố hoặc tỉnh dự kiến thành lập thành phố theo quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn; đặc khu là đô thị hoặc đặc khu được định hướng thuộc hệ thống đô thị; khu vực gồm nhiều phường liền kề hoặc một phường độc lập; khu vực gồm nhiều phường và xã liền kề đáp ứng các điều kiện về diện tích tối thiểu 50 km², mật độ dân số tối thiểu 300 người/km² và tỷ lệ lao động phi nông nghiệp tối thiểu 30%. Đối với đô thị mới, phạm vi quy hoạch tối thiểu được xác định theo địa giới hành chính cấp xã, không còn ràng buộc về diện tích như trước đây. 

Nghị định cũng khẳng định rõ phạm vi quy hoạch trong nội dung quy hoạch chung đô thị đã được phê duyệt là căn cứ để quản lý và phát triển đô thị, bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện. 

Bên cạnh đó, quy định về lập quy hoạch phân khu tại Điều 8 cũng được sửa đổi theo hướng mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao quát nhiều loại hình khu vực và không quy định cứng về quy mô diện tích. Theo đó, các khu vực thuộc quy hoạch chung thành phố, quy hoạch chung đô thị mới dự kiến thành lập thành phố, khu kinh tế hoặc khu du lịch quốc gia sẽ lập quy hoạch phân khu khi được xác định trong kế hoạch thực hiện quy hoạch chung. Quy mô diện tích được xác định trên cơ sở cấu trúc không gian tại quy hoạch chung đã được phê duyệt và do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định. 

Ngoài ra, các khu chức năng có mục tiêu quản lý phát triển hoặc yêu cầu đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cũng thuộc đối tượng lập quy hoạch phân khu, với quy mô diện tích do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xác định. Quy định này được kỳ vọng sẽ tăng tính chủ động cho địa phương, phù hợp với yêu cầu quản lý và thu hút đầu tư. 

Đối với quy hoạch chi tiết, Nghị định số 34/2026/NĐ-CP sửa đổi điểm c khoản 1 Điều 9 theo hướng không quy định ngưỡng diện tích cụ thể đối với khu chức năng như trước đây (dưới 200 ha), mà căn cứ theo quy mô diện tích được cấp có thẩm quyền phê duyệt trong quy hoạch chi tiết, phù hợp với quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung thành phố. 

Một điểm mới quan trọng khác là bổ sung yêu cầu gửi hồ sơ quy hoạch đô thị và nông thôn qua hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng. Theo đó, cơ quan tổ chức lập quy hoạch có trách nhiệm gửi văn bản kèm hồ sơ quy hoạch qua hệ thống dữ liệu quốc gia để phục vụ công tác thẩm định. Đối với các hồ sơ chưa thực hiện việc gửi thẩm định trước ngày 01/01/2026, sau khi được phê duyệt, cơ quan tổ chức lập quy hoạch phải gửi đầy đủ hồ sơ đã được thẩm định và phê duyệt lên hệ thống dữ liệu quốc gia. Quy định này nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý quy hoạch, tăng tính công khai, minh bạch và khả năng khai thác dữ liệu. 

Nghị định cũng sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm quản lý kinh phí hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp phê duyệt quy hoạch có trách nhiệm ban hành kế hoạch kinh phí hàng năm, phê duyệt dự toán chi phí cho hoạt động quy hoạch; đồng thời được phân cấp, ủy quyền cho cơ quan trực thuộc phê duyệt dự toán phù hợp với quy định pháp luật. Trường hợp nhà đầu tư là cơ quan tổ chức lập quy hoạch, cơ quan này có trách nhiệm phê duyệt dự toán chi phí lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch đô thị, nông thôn.

Theo Bộ Xây dựng, việc ban hành Nghị định số 34/2026/NĐ-CP nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật số 144/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp và các quy định về phân quyền, phân cấp đã được ban hành. Đồng thời, Nghị định góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, khắc phục những tồn tại, hạn chế, khó khăn trong thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong giai đoạn mới.