Thế giới bước vào “siêu chu kỳ” trung tâm dữ liệu

Công ty bất động sản quốc tế JLL (Mỹ) công bố báo cáo mới nhất dự báo thị trường trung tâm dữ liệu (data center) toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chưa từng có, khi nhu cầu bùng nổ từ trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy làn sóng đầu tư quy mô lớn.

Theo ước tính, ngành này có thể cần tới 3.000 tỷ USD vốn đầu tư trong 5 năm tới để đáp ứng tốc độ mở rộng hiện nay.

Báo cáo cho biết tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu dự kiến sẽ tăng gấp đôi và đạt khoảng 200 gigawatt vào năm 2030, trong đó Mỹ tiếp tục giữ vai trò dẫn đầu và chiếm khoảng 50% công suất toàn cầu. Hiện trên thế giới có hơn 11.800 trung tâm dữ liệu, trong khi tỷ lệ lấp đầy dự kiến đạt 97% vào cuối năm 2025.

Trong tổng mức đầu tư dự kiến, khoảng 1.200 tỷ USD sẽ dành cho phát triển bất động sản trực tiếp như đất đai, công trình và hạ tầng vật lý. Phần còn lại chủ yếu do các công ty công nghệ chi cho máy chủ, chip và thiết bị tính toán tiên tiến phục vụ các hệ thống AI và điện toán đám mây.

Nguồn cung trung tâm dữ liệu hiện đang không theo kịp nhu cầu, khiến giá thuê tăng nhanh. JLL dự báo giá thuê trung bình có thể tăng khoảng 5% mỗi năm đến cuối thập kỷ này, trong đó thị trường Mỹ có khả năng ghi nhận mức tăng cao hơn.

Một yếu tố đang trở thành rào cản lớn đối với việc phát triển trung tâm dữ liệu là khả năng tiếp cận nguồn điện. Theo báo cáo, tại nhiều thị trường lớn, các nhà phát triển có thể phải chờ nhiều năm để kết nối vào lưới điện, khiến năng lượng trở thành yếu tố quyết định khi lựa chọn địa điểm xây dựng. Những doanh nghiệp có khả năng tự sản xuất điện hoặc tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng được đánh giá sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn.

Báo cáo cũng cho thấy xu hướng mới trong lựa chọn vị trí trung tâm dữ liệu. Từ khoảng năm 2027, các cơ sở này dự kiến sẽ được xây dựng gần các trung tâm đô thị lớn hơn nhằm giảm độ trễ mạng và tránh tình trạng tắc nghẽn dữ liệu. Điều này đảo ngược xu hướng trước đây khi nhiều “trang trại máy chủ” quy mô lớn được đặt ở các khu vực xa đô thị.

Theo dự báo, đến năm 2028 sẽ có hơn 15.000 trung tâm dữ liệu quy mô nhỏ (micro data center) được triển khai trên toàn cầu nhằm hỗ trợ mô hình điện toán biên (edge computing). Tuy nhiên, việc xây dựng trung tâm dữ liệu đang trở nên tốn kém và mất nhiều thời gian hơn. Thời gian xây dựng trung bình hiện khoảng 18 tháng, trong khi thời gian cung cấp thiết bị tăng khoảng 50% so với giai đoạn trước năm 2020. Chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng trung bình cũng tăng từ 7,7 triệu USD lên 11,3 triệu USD cho mỗi megawatt công suất.

Việc mở rộng trung tâm dữ liệu gần khu dân cư cũng đặt ra nhiều thách thức xã hội. Dù 93% người dân ủng hộ phát triển AI và trung tâm dữ liệu  nhưng chỉ 35% chấp nhận xây dựng các cơ sở này gần nơi họ ở, do lo ngại về tăng giá điện, tiêu thụ nước lớn và áp lực lên hạ tầng địa phương.

Trước các phản đối của cộng đồng, một số địa phương tại Mỹ đã bắt đầu siết chặt quy hoạch. Thành phố St. Charles (bang Missouri) gần đây đã áp dụng lệnh tạm dừng một năm đối với việc xây dựng trung tâm dữ liệu mới và đang xem xét khả năng kéo dài biện pháp này.

Trong khi đó, các tập đoàn công nghệ lớn vẫn tiếp tục mở rộng đầu tư. Amazon dự kiến xây dựng một khu trung tâm dữ liệu trị giá 12 tỷ USD tại bang Louisiana. Google công bố các dự án mới tại Texas và Minnesota. Còn Microsoft đang hoàn thiện một khu trung tâm dữ liệu lớn tại Wisconsin.

Tại châu Âu, nhiều dự án trung tâm dữ liệu mới cũng đang được chuẩn bị tại Frankfurt (Đức), Amsterdam (Hà Lan) và Paris (Pháp), với kế hoạch khởi công vào giữa năm 2026.

Theo các chuyên gia, sự bùng nổ của AI đang khiến trung tâm dữ liệu trở thành một trong những lĩnh vực hạ tầng chiến lược quan trọng nhất của kinh tế số toàn cầu, đồng thời tạo ra chu kỳ đầu tư lớn chưa từng có trong ngành công nghệ và bất động sản.