Thêm "xanh" chuối Việt

Đức Dũng/BNEWS/TTXVN 09:00' - 13/02/2024
BNEWS Ngoài việc tách thân chuối thành các sợi tơ chuối, phần nước ép từ thân cây chuối được kết hợp với quả chuối chín để ủ enzyme sinh học thành nước dinh dưỡng dùng tưới rau, cây ăn quả.
Ông Đào Văn Hùng, Giám đốc HTX Khai Thái, phơi sợi chuối ngay sau khi sơ chế. Ảnh: Đức Dũng/BNEWS/TTXVN

Chuối ở Việt Nam là một loại cây dễ trồng, dễ chăm, sản lượng tốt. Nhưng từ trước đến nay, người ta chỉ biết đến chuối qua các món ăn, chăn nuôi và tôi cũng từng nghĩ vậy, cho đến khi có cơ duyên gặp anh khi đi xem đồ thủ công mỹ nghệ tại Hà Nội.

 

Anh tự giới thiệu là Bùi Khánh Dũng, đang là giám đốc Công ty TNHH MTV Musa Pacta. Như để chứng thực cho lời mình, anh Dũng mời tôi về thăm cơ sở sản xuất đặt tại HTX Khai Thái, xã Khai Thái, Phú Xuyên, Hà Nội.

Anh Dũng nói với tôi bằng sự hồ hởi và tràn đầy hi vọng vào loại cây này. “Cây chuối ở Việt Nam nhiều lắm, nhưng trước dùng chủ yếu cho ẩm thực, chăn nuôi, còn lại thải ra môi trường, rất lãng phí. Thế thì giá trị không cao là đúng. Tớ trăn trở làm sao không bỏ đi một thứ gì của cây trồng này, từ thân, lá, hoa, quả, củ đều có thể tạo ra các sản phẩm sạch, có lợi nhất cho người tiêu dùng”.

Đến Khai Thái, tôi không khỏi “choáng” khi đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Cả hợp tác xã sản xuất chỉ với hơn chục lao động địa phương, nhưng qua bàn tay khéo léo của họ, từ thân cây chuối đã tạo ra được những sợi tơ chuối óng ả. Để rồi tết, bện thành nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ, như: túi, giỏ, sọt, làn, khay, thảm, lồng đèn, hoa giấy, dụng cụ cọ cốc chén, bàn ghế, dép... với kiểu dáng độc đáo, phong phú.

“Cậu đừng đánh giá thấp những sản phẩm đơn giản này. Toàn bộ đang được người tiêu dùng trong nước yêu thích lựa chọn, cũng như xuất khẩu sang nhiều quốc gia khác tại châu Âu, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) đấy. Hơn nữa, đây cũng chỉ là một trong các sản phẩm làm được từ cây chuối Việt Nam thôi”, anh Dũng bày tỏ.

Ngoài việc tách thân chuối thành các sợi tơ chuối, phần nước ép từ thân cây chuối được kết hợp với quả chuối chín để ủ enzyme sinh học thành nước dinh dưỡng dùng tưới rau, cây ăn quả. Bã từ thân chuối được tận dụng ủ thành phân vi sinh bón cho cây trồng, vừa cung cấp vi chất, thân thiện với môi trường.

Công ty cũng đang nghiên cứu và đã có sản phẩm mẫu như miến từ củ chuối; bột từ quả chuối; bông, vải từ sợi chuối.... Theo tính toán sơ bộ, so với việc đơn thuần chỉ lấy quả, việc tận dụng các thành phần khác của cây chuối khiến giá trị kinh tế được nâng lên 2,5 lần.

Vẫn chưa quên câu hỏi vì sao lại chọn cây chuối, khi giá trị của nó ở Việt Nam là rất thấp, anh Bùi Khánh Dũng cho biết: Thời gian ở Nhật Bản, anh đã thấy nhiều sản phẩm có giá trị làm từ sợi chuối như giấy, vải quần áo, túi trà, thậm chí một số tờ tiền của Nhật Bản cũng làm từ sợi chuối.

Nhìn ra thế giới cũng thấy, thị trường sợi chuối đã hình thành và phát triển vài chục năm nay. Đây là một thị trường sôi động, phát triển liên tục với những quốc gia xuất khẩu sợi chuối thô hàng đầu thế giới như Philippines, Ấn Độ, Trung Quốc... mỗi năm thu hàng tỷ USD. Ấy vậy mà ở Việt Nam, cây chuối được trồng khắp nơi, quanh năm, nhưng chủ yếu dùng để lấy quả, một số ít tận dụng được lá khô, lá tươi, hoa tươi; còn thân chuối gần như chặt bỏ.

“Sau khi thân chuối được thu gom về, tớ cho tách bẹ và đưa vào máy ép sợi, tiếp đó sẽ được tết lại thành những sợi thừng lớn, nhỏ và nhuộm đủ màu... Với nhiều thế mạnh về nguồn nguyên liệu, tớ tin rằng sợi tơ chuối có khả năng là một lối đi mới cho người trồng chuối, cũng như tạo ra nhiều vật liệu mới hoàn toàn tự nhiên, đáp ứng yêu cầu xanh hóa sản xuất hiện nay", anh Bùi Khánh Dũng chia sẻ.

Công ty TNHH MTV Musa Pacta được thành lập vào năm 2019, cũng là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam sản xuất, kinh doanh sợi chuối và các sản phẩm từ sợi chuối. Chiếc máy tuốt sợi chuối cũng là ý tưởng được hình thành với muôn vàn khó khăn, bởi trên thị trường lúc này chưa có loại máy này. Với suy nghĩ phải chủ động trong việc nắm giữ phương thức sản xuất, anh Khánh Dũng quyết định đầu tư xây dựng Nhà máy cơ khí chính xác GMF để chế tạo thiết bị này.

Nhờ khả năng ứng dụng cao, thiết bị tách sợi chuối của Công ty đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp bằng độc quyền giải pháp hữu ích vào tháng 4/2022. Đến nay, Musa Pacta không đầu tư vào diện tích trồng chuối mà chọn cách hợp tác cùng các hợp tác xã tại nhiều địa phương có vùng nguyên liệu trồng chuối rộng lớn.

Musa Pacta đã thu mua với mức giá 450.000 đồng/tấn thân chuối và đã đồng hành với 10 hợp tác xã tại các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Nam Định, Sơn La, Lào Cai, Lai Châu, Phú Thọ... trong việc sản xuất sợi chuối và các sản phẩm từ chuối.

Ông Bùi Khánh Dũng giới thiệu các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được làm từ sợi chuối. Ảnh: Đức Dũng/BNEWS/TTXVN

Hiện nay, 10 hợp tác xã đang tạo việc làm cho khoảng 300-600 lao động tùy từng thời điểm, đảm nhận các phần việc từ chặt chuối, vận chuyển, tuốt sợi, ép bã, ngâm ủ nước thân chuối, quả chuối để làm chế phẩm sinh học hữu cơ, sản xuất một số đồ thủ công mỹ nghệ, gia dụng bằng sợi chuối; với mức thu nhập trung bình 4 triệu đồng/người/tháng. Trong đó, đáng nói, công việc tết, bện sản phẩm từ tơ chuối không quá nặng nhọc nên người cao tuổi cũng có thể tham gia.

"Thực tế tớ chưa phải đi tìm thị trường, hợp đồng mà với các sản phẩm của mình, bạn hàng đã tự tìm đến. Bản thân sản xuất từ cây chuối đã là tận dụng rác thải nông nghiệp để làm hàng hóa, tạo sinh kế cho người dân, đặc biệt là những người già, không có nhiều sức lao động", anh Dũng thông tin thêm.

Theo ông Đào Văn Hùng, lao động sản xuất tại HTX Khai Thái, các thành viên HTX  đang hài lòng với công việc hiện tại; cứ hết tháng, HTX lại thanh toán trả tiền công đều đặn. "Nếu thời gian tới đầu ra tăng lên, đa dạng hóa mặt hàng, cần thêm lao động thì hoàn toàn có thể lấy thêm người, bởi hiện nay cũng có nhiều lao động nông nhàn địa phương muốn xin làm cùng với HTX", ông Hùng nhấn mạnh.

Chia sẻ về dự định sắp tới, anh Bùi Khánh Dũng cho biết: Hầu hết sản phẩm của Musa Pacta hiện được phân phối qua các công ty thương mại để xuất khẩu. Hiện quy mô sản xuất của công ty vẫn ở mức nhỏ nên chưa khai thác hết được tiềm năng nguồn nguyên liệu cũng như đôi khi không thể đáp ứng hết các đơn hàng. Chính vì vậy, để đi đường dài, công ty đang đầu tư bài bản cho khoa học-công nghệ, đầu tư nhà máy sản xuất hiện đại.

Do đó, Viện Nghiên cứu nông nghiệp hữu cơ và giống cây trồng ứng dụng công nghệ cao thuộc Musa Pacta đã ra đời, nghiên cứu tạo ra những giống chuối cho hiệu quả cao hơn về quả, sợi. Đặc biệt, công ty đang đầu tư 3 nhà máy với quy mô sản xuất vải từ sợi chuối, chế biến bã chuối làm thức ăn gia súc, giá thể trồng cây hay ép làm nguyên vật liệu xây dựng.

Rời Khai Thái, tâm trí tôi vẫn còn đọng lại hình ảnh những sản phẩm độc đáo đến từ cây chuối. Tôi lặng trông về những vườn chuối bạt ngàn, những chuyến xe kéo chở cây chuối về nơi sản xuất như những đàn kiến nhỏ trong hành trình nâng tầm cây chuối Việt. Lần đầu tiên tôi được biết, thì ra cây chuối cũng mang lại cái đẹp, cái tình và có thể “xanh” đến vậy.

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục