Thị trường chứng khoán chuyển trọng tâm từ đạt chuẩn sang vận hành ổn định

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell, khối lượng công việc đặt ra cho cơ quan quản lý và các thành viên thị trường được đánh giá là rất lớn. Trao đổi với báo chí, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, kết quả nâng hạng là tổng hòa của nhiều nỗ lực cải cách đồng bộ; trong đó, vai trò chỉ đạo xuyên suốt của Chính phủ và Bộ Tài chính mang tính quyết định.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc nâng hạng thị trường được lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo Bộ Tài chính đặc biệt quan tâm và chỉ đạo sát sao, nhằm xây dựng thị trường chứng khoán hiện đại, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ chốt cho nền kinh tế. Sự chỉ đạo thống nhất này giúp tăng hiệu quả phối hợp liên ngành, tháo gỡ kịp thời các “điểm nghẽn” về pháp lý, hạ tầng và cơ chế vận hành, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư và các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải. Ảnh: UBCKNN

Trên cơ sở đó, toàn ngành chứng khoán đã triển khai hàng loạt giải pháp cải cách theo chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tập trung hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường minh bạch thị trường, nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và hiện đại hóa hạ tầng theo chuẩn mực quốc tế. Song song, cơ quan quản lý chủ động tăng cường đối thoại chính sách với các tổ chức xếp hạng, nhà đầu tư toàn cầu nhằm khẳng định quyết tâm cải cách và nâng cao đánh giá đối với thị trường Việt Nam.

Một yếu tố quan trọng khác được nhấn mạnh là sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước trong việc xây dựng và ban hành các quy định liên quan đến hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài, cùng với sự hỗ trợ từ Ngân hàng Thế giới, các chuyên gia của FTSE Russell và cộng đồng nhà đầu tư quốc tế. Bên cạnh đó, sự đồng hành của các cơ quan thông tấn, báo chí trong và ngoài nước cũng góp phần thúc đẩy tiến trình nâng hạng.

Đáng chú ý, theo ông Bùi Hoàng Hải, sự chuyển biến tích cực từ chính các thành viên thị trường là điểm then chốt. Các công ty chứng khoán đã chủ động nâng cấp hệ thống công nghệ, năng lực tài chính và quản trị rủi ro; trong đó có việc triển khai giải pháp giao dịch không yêu cầu có đủ tiền trước – tiêu chí quan trọng trong đánh giá nâng hạng. Các doanh nghiệp niêm yết cũng ngày càng chú trọng nâng cao quản trị công ty, tuân thủ chuẩn mực công bố thông tin, đặc biệt là công bố thông tin song ngữ, qua đó cải thiện khả năng tiếp cận và thu hút dòng vốn quốc tế dài hạn.

Bước sang năm 2026 - thời điểm cổ phiếu Việt Nam chính thức được phân bổ vào rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định đây là giai đoạn then chốt để chuyển từ “đạt điều kiện” sang “vận hành ổn định và bền vững”. Theo đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ tại Đề án nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo Quyết định số 2014/QĐ-TTg.

Các nhóm nhiệm vụ trọng tâm bao gồm: tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý theo hướng nhất quán, phù hợp thông lệ quốc tế; hoàn thiện cơ chế kỹ thuật và nghiệp vụ, mở rộng vai trò của các công ty chứng khoán toàn cầu, nghiên cứu triển khai mô hình tài khoản tổng; đẩy mạnh nâng cấp hạ tầng giao dịch với trọng tâm là mô hình đối tác bù trừ trung tâm và cơ chế trao đổi thông tin tự động giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký.

Song song, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tập trung mở rộng nguồn cung và đa dạng hóa hàng hóa cho thị trường thông qua phát triển sản phẩm mới, nâng cao chất lượng công bố thông tin và quản trị công ty của doanh nghiệp niêm yết. Công tác đối thoại với cộng đồng nhà đầu tư trong và ngoài nước, các tổ chức xếp hạng và định chế tài chính quốc tế cũng tiếp tục được duy trì nhằm kịp thời tiếp nhận phản hồi và điều chỉnh chính sách phù hợp.

Trong bối cảnh giao dịch của nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao tính bền vững của thị trường. Theo đó, Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ sẽ được triển khai nhằm khuyến khích dòng vốn cá nhân tham gia thị trường thông qua các định chế chuyên nghiệp, đa dạng hóa sản phẩm quỹ và kênh phân phối, đồng thời xây dựng chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của ngành quỹ.

Từ đạt điều kiện nâng hạng đến vận hành bền vững thị trường chứng khoán. Ảnh minh họa: TTXVN

Cùng đó, việc đào tạo, phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng lực ra quyết định và quản trị rủi ro. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ban hành Đề án tuyên truyền, phổ biến kiến thức và đào tạo nhà đầu tư, đổi mới hình thức triển khai, tăng cường ứng dụng công nghệ và phối hợp với các cơ quan truyền thông, thành viên thị trường.

Liên quan đến sự quan tâm ngày càng lớn của các quỹ đầu tư toàn cầu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết nhiều tổ chức lớn như Vanguard, BlackRock, UBS, State Street đã có những đánh giá tích cực, tăng cường tiếp xúc và chuẩn bị quy trình để sẵn sàng giải ngân sau các kỳ rà soát của FTSE Russell. Trên nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và lộ trình cải cách rõ ràng, thị trường chứng khoán Việt Nam đang từng bước nâng cao khả năng tiếp nhận các dòng vốn quy mô lớn, hướng tới phát triển minh bạch, bền vững và dài hạn.