Thị trường nông sản tiếp tục chu kỳ giảm giá

Các dự báo của Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy xu hướng giảm giá này xuất phát từ nguồn cung dồi dào trên diện rộng, trong khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn ở mức khiêm tốn.

Giá năng lượng, phân bón và nhiều loại nông sản chủ chốt cùng đi xuống, góp phần hạ chi phí sản xuất nhưng đồng thời tạo sức ép lớn lên thu nhập của người nông dân. Trong bối cảnh đó, rủi ro địa chính trị và khí hậu có thể nhanh chóng quyết định hướng đi của thị trường.

Theo WB, chỉ số giá hàng hóa toàn cầu đã giảm khoảng 7% trong năm 2025 và tiếp tục giảm thêm 7% trong năm 2026. Nếu kịch bản này xảy ra, giá hàng hóa sẽ thấp hơn khoảng 36% so với đỉnh thiết lập năm 2022.

Nhận định của ông Carsten Fritsch, chuyên gia kinh tế của ngân hàng Commerzbank, cho rằng tình trạng dư cung dầu mỏ kết hợp với nhu cầu yếu tại nhiều nền kinh tế lớn là yếu tố then chốt kéo mặt bằng giá đi xuống. Giá dầu thô Brent được dự báo giảm còn khoảng 60 USD/thùng vào năm 2026, so với mức trung bình 81 USD/thùng của năm 2024.

Việc giá dầu và khí đốt hạ nhiệt kéo theo chi phí sản xuất phân bón giảm khoảng 5% trong năm 2026, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động canh tác trên phạm vi toàn cầu. WB đồng thời dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ đưa lãi suất về mức 3,5%, qua đó hỗ trợ nhu cầu đầu tư máy móc nông nghiệp và phần nào cải thiện triển vọng tiêu dùng trong khu vực nông thôn.

*Cà phê và đường

Thị trường cà phê bước vào giai đoạn phân hóa rõ rệt giữa hai dòng sản phẩm chủ đạo. Theo ông Elio Murillo, giá cà phê Arabica nhiều khả năng duy trì ở mức cao hoặc tiếp tục tăng trong năm 2026, do những vấn đề mang tính cấu trúc tại Brazil và Colombia, bao gồm cây trồng già cỗi, dịch bệnh và tác động của biến đổi khí hậu.

Dự báo của tổ chức StoneX cho thấy Brazil có thể đạt sản lượng khoảng 70,7 triệu bao trong niên vụ 2026/27, trong đó cà phê Arabica tăng tới 29%. Ngược lại, cà phê Robusta chịu sức ép giảm giá khi nguồn cung ở mức cao.

Trong khi đó, thị trường đường toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thặng dư ở quy mô lớn. Ông Warren Patterson, chuyên gia của ngân hàng ING, dự báo giá đường thô bình quân năm 2026 chỉ khoảng 15,40 xu/pound (1 pound=0,454 kg). Tổ chức Đường Quốc tế ước tính thế giới sẽ dư thừa khoảng 1,625 triệu tấn đường trong niên vụ 2025-2026, đảo chiều so với tình trạng thiếu hụt của năm trước.

Sự phục hồi sản xuất tại Ấn Độ và Thái Lan đóng vai trò quyết định trong thị trường này. Hiệp hội Các nhà máy đường Ấn Độ đã nâng dự báo sản lượng lên 31 triệu tấn, tăng gần 19% so với niên vụ trước. Tại Brazil, cơ quan dự báo mùa vụ Conab cũng điều chỉnh tăng ước tính sản lượng lên khoảng 45 triệu tấn.

Theo phân tích của bà Saira Ali từ GlobalData Agri, nếu giá đường duy trì ở mức thấp, các nhà máy Brazil nhiều khả năng sẽ chuyển một phần công suất sang sản xuất ethanol nhằm cân đối cung cầu.

*Lúa mì và ngũ cốc

Thị trường lúa mì phản ánh rõ nét sự giằng co giữa nguồn cung hiện tại và triển vọng sản xuất trong tương lai. Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết sản lượng lúa mì toàn cầu niên vụ 2025-2026 đạt gần 829 triệu tấn, mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, theo dự báo của Commerzbank, giá lúa mì trên sàn Chicago có thể phục hồi vào cuối năm 2026, sau khi chạm đáy trong năm 2025.

Ông Carsten Fritsch cảnh báo rằng mức giá thấp kéo dài có thể khiến nông dân thu hẹp diện tích gieo trồng vụ đông cho niên vụ tiếp theo, làm thay đổi cán cân cung cầu trong trung hạn. Bổ sung cho nhận định này, Tiến sĩ Mark Welch của tổ chức Texas A&M AgriLife Extension cho rằng hiện tượng La Niña có khả năng mang đến thời tiết khô và ấm tại các vùng trồng lúa mì trọng điểm của Mỹ, làm gia tăng rủi ro sụt giảm năng suất vào đầu năm 2026.

Tại Canada, ông Bruce Burnett, chuyên gia của tờ Western Producer, nhận định nhu cầu tiêu thụ lúa mì vẫn duy trì ổn định, song lượng tồn kho lớn sẽ hạn chế khả năng giá tăng mạnh. Riêng tại bang Alberta, tình trạng sâu đục thân lúa mì giảm trong năm 2025 được xem là yếu tố giúp giảm rủi ro mất mùa cho vụ tới.

Dù triển vọng chung nghiêng về xu hướng giá giảm, thị trường nông sản năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều biến số. Ông Dennis Voznesenski, chuyên gia của ngân hàng CommBank, cảnh báo căng thẳng tại khu vực Biển Đen có thể tiếp tục làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đẩy chi phí bảo hiểm vận tải tăng cao.

Hiện tượng La Niña ở cường độ mạnh cũng có nguy cơ gây ra các cú sốc nguồn cung nếu tình trạng khô hạn kéo dài tại các quốc gia xuất khẩu chủ chốt.

Bên cạnh đó, các chính sách thuế quan và căng thẳng thương mại giữa những nền kinh tế lớn như Mỹ và Trung Quốc được dự báo tiếp tục chi phối dòng chảy thương mại của đậu tương và dầu thực vật.

Tại Indonesia, mục tiêu triển khai xăng sinh học B50 có thể làm giảm đáng kể lượng dầu cọ xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Những yếu tố này cho thấy, dù nguồn cung hiện tại đang dư thừa, trạng thái thận trọng vẫn là lựa chọn chủ đạo của các chủ thể tham gia thị trường hàng hóa toàn cầu.