Thiếu hụt nhân lực cuối năm: Doanh nghiệp “khát” người

Dù đã tung ra hàng loạt chính sách đãi ngộ hấp dẫn, từ tăng lương gấp đôi đến thưởng nóng hàng triệu đồng cho người giới thiệu, nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại Nghệ An vẫn rơi vào cảnh "tiến thoái lưỡng nan" vì thiếu hụt lao động phổ thông. Trong bối cảnh mùa tiêu dùng cao điểm cận kề, bài toán nhân lực trở nên cấp thiết hơn đối với đơn vị kinh doanh dịch vụ và sản xuất.

Thiếu hụt lao động phổ thông

Cuối năm luôn là thời điểm "vàng" để các doanh nghiệp bứt tốc, hoàn thành chỉ tiêu doanh thu và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tăng vọt của thị trường. Từ các nhà hàng sang trọng, cơ sở dịch vụ ăn uống cho đến các nhà máy may mặc, điện tử đều bước vào giai đoạn cao trào của hoạt động sản xuất kinh doanh. Thế nhưng,  tình trạng thiếu hụt lao động phổ thông khiến nhiều đơn vị dù có đơn hàng, có khách nhưng không đủ sức phục vụ. Để duy trì hoạt động, không ít nơi đã phải chấp nhận thu hẹp quy mô ngay trong lúc thị trường cần họ nhất.

Lĩnh vực nhà hàng, ăn uống là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của làn sóng thiếu hụt lao động thời vụ. Tại Trung tâm thương mại Vincom, một điểm đến sầm uất bậc nhất, nhiều nhà hàng mới khai trương đã gặp khó khăn trong việc kinh doanh do thiếu người.

Nhà hàng Bongda mới vận hành hơn 1 tháng nhưng đã hụt hơi vì nhân sự. Với quy mô 30 bàn ăn và hai hệ thống line phục vụ, nhà hàng này cần một đội ngũ phục vụ để vận hành hết công suất. Tuy nhiên, thực tế họ chỉ có vỏn vẹn 20 nhân viên tính cả bếp và thu ngân. Khắc phục khó khăn, chủ cơ sở đã phải đóng cửa cơ sở cũ tại Vinh Center để dồn toàn bộ nhân lực sang cơ sở mới, nhưng đây cũng chỉ là giải pháp "giật gấu vá vai".

Nguyên nhân thiếu hụt lao động không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở tính ổn định của nguồn cung. Sinh viên là lực lượng chính làm thêm vào cuối năm nhưng lại thường làm việc theo cảm hứng. Nhiều bạn trẻ "thích thì làm, không thích thì nghỉ", khiến chủ nhà hàng rơi vào vòng xoáy: tuyển dụng - đào tạo - nhân viên nghỉ - lại tuyển dụng mới. Ngay cả những lao động đã qua đào tạo bài bản về kỹ thuật chế biến cũng sẵn sàng rời bỏ công việc có mức lương cao để tìm kiếm một môi trường mới mẻ hơn.

Sự thiếu hụt nhân sự chuyên nghiệp dẫn đến những tình huống "dở khóc dở cười" tại nhiều cơ sở kinh doanh. Khi lượng khách đổ về quá đông, các chủ nhà hàng không còn cách nào khác là phải trực tiếp làm việc, kiêm nhiệm từ thu ngân đến chạy bàn. Thậm chí, người thân của nhân viên cũng được huy động để hỗ trợ.

Hệ lụy của việc sử dụng lao động "chữa cháy" không qua đào tạo là chất lượng dịch vụ sụt giảm nghiêm trọng. Những sai sót như mang nhầm món, làm rơi vỡ bát đĩa hay tính sai hóa đơn xảy ra thường xuyên, trực tiếp ảnh hưởng đến uy tín của thương hiệu. Tuy nhiên, trong bối cảnh "khát" người như hiện nay, các doanh nghiệp buộc phải chấp nhận rủi ro này để duy trì dòng tiền.

Để tìm được người, nhiều đơn vị đã không ngần ngại phá vỡ khung lương truyền thống. Từ mức phổ biến 14.000 đồng/giờ, nhiều nơi đã tăng lên 25.000 đồng/giờ, tức là tăng gần gấp đôi. Chính sách "người cũ kéo người mới" được áp dụng triệt để với mức thưởng từ 1-2 triệu đồng cho mỗi lao động giới thiệu thành công.

Không chỉ khối dịch vụ, các doanh nghiệp sản xuất tại các khu công nghiệp cũng đang rầm rộ tuyển nhân lực để kịp tiến độ đơn hàng quý I/2026.

Ông Trần Đình Nguyên - chuyên viên tuyển dụng của công ty Công ty Cổ phần Minh Trí Vinh cho biết: Công ty đang cần tuyển khoảng 300 công nhân may từ nay đến hết quý I/2026. Chính sách đưa ra rất hấp dẫn: thưởng 5 triệu đồng cho lao động mới thử việc, thưởng thêm 3 triệu đồng cho lao động có tay nghề đạt hiệu suất sau 7 ngày. Thậm chí, người giới thiệu cũng nhận được 5 triệu đồng.

Còn Công ty Trách nhiệm hữu hạn Luxshare-ICT, Khu công nghiệp VSIP  chuyên sản xuất linh kiện điện tử như dây sạc, cáp sạc, tai nghe, bản mạch điện tử… đang có nhu cầu cần số lượng hơn 10.000 lao động để phục vụ cho việc sản xuất. Đại diện của Công ty cho biết, với mức lương từ 9-15 triệu/tháng, công nhân có hỗ trợ ăn ở miễn phí, Bảo hiểm xã hội, thưởng hấp dẫn, làm việc theo ca (có tăng ca), có xe đưa đón, môi trường sạch sẽ, ổn định. Dù đã mở rộng phạm vi tuyển dụng ra các tỉnh lân cận và tham gia hàng loạt sàn giao dịch, số lượng tuyển được vẫn rất khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.

Tăng cường kết nối cung - cầu người lao động

Theo thống kê từ Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An, hiện có tới 169 doanh nghiệp đăng ký tuyển dụng với tổng nhu cầu lên tới hơn 24.700 người. Trong đó, lao động phổ thông chiếm tỷ trọng áp đảo với hơn 23.000 vị trí, trong khi lao động có bằng cấp chỉ chiếm một phần nhỏ. Ngành may mặc vẫn đứng đầu danh sách "khát" nhân công với hơn 7.700 chỉ tiêu.

Ông Trần Hữu Thượng, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh, nhận định rằng sự thiếu hụt này mang tính thời điểm rất cao. Nhu cầu tăng đột biến do doanh nghiệp dồn lực hoàn thành đơn hàng cuối năm và sự xuất hiện của các đơn vị mới đi vào hoạt động.

Việc tăng cường kết nối cung - cầu lao động là giải pháp then chốt để giải tỏa điểm nghẽn "khát" nhân lực, đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp đang cần hơn 24.700 vị trí vào dịp cuối năm. Điều này không chỉ đơn thuần là đăng tin tuyển dụng mà là một chiến lược chủ động, đa kênh từ cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Trung tâm Dịch vụ việc làm thực hiện rà soát, nắm bắt nhu cầu cụ thể của từng đơn vị để có phương án điều tiết lao động từ nơi thừa sang nơi thiếu.

Thay vì đợi người lao động tự tìm đến, các đơn vị quản lý đã chủ động mang cơ hội việc làm đến gần hơn với người dân qua nhiều hình thức. Theo đó, Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tổ chức các sàn giao dịch việc làm định kỳ và lưu động để doanh nghiệp trực tiếp gặp gỡ ứng viên. Đồng thời, tăng cường kết nối qua truyền thông để đưa thông tin việc làm đến tận tay người lao động.

Các doanh nghiệp cũng chủ động mở rộng phạm vi tuyển dụng, không chỉ bó hẹp ở địa bàn sở tại mà đã chủ động tham gia các sàn giao dịch việc làm cả trong và ngoài tỉnh, thậm chí vươn tới các vùng phụ cận để tìm kiếm nguồn cung. Sử dụng mạng xã hội, báo chí và các phương thức truyền thông hiện đại để thông tin tuyển dụng chạm tới nhóm lao động trẻ và lao động phổ thông vốn ít khi thông qua sàn giao dịch truyền thống. Cùng với đó là tung ra chiến lược "trải thảm đỏ" bằng lợi ích kinh tế trực tiếp như không chỉ hứa hẹn lương mà còn dùng chính sách thưởng tiền mặt: thưởng 5 triệu đồng cho lao động mới thử việc và 5 triệu đồng cho người giới thiệu. Cách làm này biến chính mỗi nhân viên hiện tại thành một "cộng tác viên tuyển dụng", giúp kết nối cung - cầu một cách tự nhiên và tin cậy hoặc thực hiện lương linh hoạt theo giờ đối với các dịch vụ ăn uống…

Về phía người lao động cũng cần thay đổi tư duy làm việc thời vụ sang chuyên nghiệp, tận dụng các chính sách thưởng và hỗ trợ đào tạo của doanh nghiệp để nâng cao tay nghề và thu nhập.

Cơn khát lao động cuối năm là một tín hiệu cho thấy sự hồi phục mạnh mẽ của thị trường nhưng cũng là lời cảnh báo về sự thiếu hụt nhân lực bền vững. Chỉ khi có sự đồng hành giữa chính sách đãi ngộ của doanh nghiệp, sự hỗ trợ của Nhà nước và tính kỷ luật của người lao động, bài toán "khát" nhân lực mỗi dịp Tết đến Xuân về mới có lời giải thỏa đáng.