Thu hẹp khoảng cách số trong thương mại điện tử với tên miền .VN

Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. An toàn giao dịch, niềm tin của người tiêu dùng, khả năng xây dựng thương hiệu số lâu dài và thu hẹp khoảng cách số giữa các địa phương đang trở thành những điều kiện quan trọng của tăng trưởng bền vững. Trong bối cảnh đó, tên miền quốc gia .VN tạo dựng một nền tảng hiện diện số chính thức, ổn định và đáng tin cậy cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các chủ thể kinh tế.

*Vẫn tồn tại khoảng cách số

Theo Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử (Báo cáo EBI) của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam ước đạt 38,5 tỷ USD, từ mức khoảng 4 tỷ USD năm 2015, thị trường đã tăng gần 10 lần chỉ trong một thập kỷ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định năm 2026, thương mại điện tử Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển ổn định và bền vững hơn, chú trọng bảo vệ người tiêu dùng, hỗ trợ xuất khẩu, giảm tác động tiêu cực tới môi trường và thu hẹp khoảng cách số. Sự chuyển dịch này cho thấy thương mại điện tử Việt Nam đang đi từ “mở rộng thật nhanh” sang “phát triển thật chắc”.

Một trong những vấn đề nổi bật được Báo cáo EBI chỉ ra là khoảng cách phát triển thương mại điện tử giữa các địa phương vẫn rất lớn. Thành phố Hồ Chí Minh dẫn đầu với 91,1 điểm, Hà Nội đạt 87,5 điểm, trong khi địa phương đứng thứ ba là Đà Nẵng chỉ đạt 22,3 điểm. Điểm trung bình của 34 tỉnh, thành phố là 15,8 điểm. Khoảng cách này không chỉ nằm ở doanh số hay số lượng gian hàng trên sàn mà còn thể hiện ngay từ mức độ hình thành hạ tầng hiện diện số.

Cuối năm 2025, cả nước có khoảng 685.000 tên miền .VN đang được duy trì, trong đó Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chiếm tới 63,3% tổng số tên miền của cả nước, dù hai thành phố chỉ chiếm khoảng 22% dân số.

Đề cập đến phân bổ tên miền .VN theo địa lý, báo cáo cũng cho thấy khoảng cách đáng kể: Hà Nội có khoảng 204.700 tên miền, tương đương khoảng 43 người dân trên một tên miền; Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 60 người trên một tên miền. Trong khi đó, tại Điện Biên, con số này là hơn 2.000 người trên một tên miền; Sơn La và Lai Châu ở mức rất thấp.

Theo ông Thái Hữu Lý, Trưởng phòng Phát triển Dịch vụ, Trung tâm Internet Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ), số liệu trên cho thấy một thực tế, khả năng tạo lập hiện diện số chính thức của doanh nghiệp và người dân giữa các địa phương còn rất khác nhau. Khoảng cách số vì vậy không chỉ là có hay không có Internet,  mà là khoảng cách về kỹ năng sử dụng và đặc biệt là khả năng biến công nghệ thành giá trị thực tế.

*Tên miền .VN chính là hồ sơ thương mại số

Khi bán hàng trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội ngày càng phổ biến, website riêng có vai trò rất đáng kể. Theo Báo cáo EBI, 46% doanh nghiệp được khảo sát có website riêng để phục vụ hoạt động quảng bá và kinh doanh. Trong số các loại tên miền được doanh nghiệp ưu tiên sử dụng .VN đứng đầu với 50%, tiếp theo là .COM với 43%.  Đáng chú ý hơn, có tới 83% doanh nghiệp cho biết mục đích lớn nhất khi xây dựng website là xây dựng uy tín, quảng bá và nâng tầm thương hiệu; 70% dùng website để quảng cáo, tiếp thị, giới thiệu sản phẩm và dịch vụ.

Trong mô hình thương mại điện tử đa kênh, sàn giúp doanh nghiệp bán hàng nhanh, mạng xã hội giúp tiếp cận khách hàng rộng nhưng website riêng có thể đóng vai trò như “điểm neo” của thương hiệu số. Sàn và mạng xã hội đều là không gian do nền tảng khác kiểm soát. Chính sách hiển thị có thể thay đổi, chi phí quảng cáo có thể tăng, tài khoản có thể bị hạn chế. Trong khi đó, một website gắn với tên miền riêng là không gian mà doanh nghiệp có thể chủ động duy trì lâu dài, tích lũy nội dung, thương hiệu và quan hệ với khách hàng.

Một điểm đáng chú ý khác trong Báo cáo EBI là vấn đề an toàn và niềm tin. Có 45% doanh nghiệp đánh giá bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu là khó khăn lớn nhất khi triển khai thương mại điện tử.  Ở phía người tiêu dùng, 58% doanh nghiệp quan tâm tới uy tín của website, ứng dụng thương mại điện tử hoặc người bán; 35% quan tâm đến bảo mật thông tin cá nhân. Đặc biệt, 57% doanh nghiệp coi nguy cơ thông tin cá nhân bị tiết lộ là một trở ngại đối với mua sắm trực tuyến. Tên miền “.VN” tự thân không thể bảo đảm một website an toàn. An toàn thương mại điện tử còn phụ thuộc vào nhiều giải pháp kỹ thuật bảo vệ dữ liệu, xác thực chủ thể, thanh toán an toàn và nhiều lớp kỹ thuật, vận hành khác. Tuy nhiên, tên miền “.VN” đóng vai trò là lớp nền cho một hiện diện số chính thức và ổn định.

Trung tâm Internet Việt Nam đánh giá, một website sử dụng tên miền riêng giúp doanh nghiệp có địa chỉ chính thức để công bố thông tin pháp lý, sản phẩm, chính sách bán hàng, bảo hành, đổi trả và thông tin liên hệ. Tên miền riêng cũng giúp doanh nghiệp sử dụng email mang thương hiệu của mình, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào tài khoản miễn phí hoặc tin nhắn trên các nền tảng.

Quan trọng hơn, website với tên miền “.VN” có thể trở thành điểm tham chiếu chính thức của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đa kênh. Facebook, TikTok, Zalo, gian hàng trên sàn hay mã QR trên bao bì đều dẫn về cùng một địa chỉ website chính thức. Khi đó, doanh nghiệp có một “địa chỉ gốc” cho thương hiệu số; người tiêu dùng cũng có một điểm để kiểm chứng thông tin. Đây là đóng góp thiết thực của tên miền đối với việc xây dựng niềm tin số.

Một website sử dụng tên miền .VN đóng vai trò như “hồ sơ thương mại số”, tập hợp thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất, chứng nhận, mã QR và các kênh bán hàng…Cách tiếp cận này hoàn toàn có thể mở rộng cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất tại địa phương. Một tên miền gắn với website, nội dung và thương hiệu có khả năng trở thành tài sản số được tích lũy theo thời gian của chính chủ thể kinh doanh.

Với vai trò là địa chỉ của website, email và thương hiệu trực tuyến, tên miền .VN trở thành một trong những lớp nền quan trọng giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân Việt Nam xây dựng hiện diện số chính thức hơn, chủ động hơn và lâu dài hơn. “Giá trị của .VN vì vậy không chỉ nằm ở số lượng tên miền được đăng ký, mà quan trọng hơn là bao nhiêu tên miền thực sự được đưa vào sử dụng để tạo ra giá trị trên môi trường số. Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp có mặt trên Internet, có địa chỉ số chính thức, một thương hiệu số và một kênh tương tác thuộc quyền chủ động của mình cũng là nền tảng quan trọng để thương mại điện tử Việt Nam phát triển an toàn hơn, tin cậy hơn và bền vững hơn”, ông Thái Hữu Lý, Trưởng phòng Phát triển Dịch vụ, Trung tâm Internet Việt Nam nhấn mạnh.