Thúc đẩy khả năng thích nghi của người lao động trong chuyển đổi số

Chuyển đổi số đã và đang tác động đáng kể đến cấu trúc thị trường lao động. Các ngành nghề mới trong lĩnh vực công nghệ, dịch vụ số và kinh tế chia sẻ đang tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích nghi của người lao động.  Đây là nhận định chung của các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên từ nhiều trường đại học và các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội, doanh nghiệp tại Hội thảo quốc tế “Khung pháp lý và chính sách thúc đẩy phát triển việc làm thỏa đáng tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số", tại Thành phố Hồ Chí Minh vào sáng 26/11, do Tổ chức Friedrich-Ebert-Stiftung (FES-Đức) phối hợp cùng Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.

Nhấn mạnh chuyển đổi số đã trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế, song Tiến sỹ Lê Trường Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh cũng chỉ ra nhiều thách thức khi trí tuệ nhân tạo, tự động hóa đang làm thay đổi nhanh chóng cơ cấu việc làm và kỹ năng lao động. Do đó, việc xây dựng khung pháp lý và chính sách đảm bảo việc làm thỏa đáng cho người lao động là nhiệm vụ cấp bách để đảm bảo mọi người lao động đều được trao cơ hội công bằng, an toàn và phát triển toàn diện.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Hữu Chí, Trường Đại học Luật Hà Nội nêu rõ, pháp luật lao động Việt Nam đã cải tiến đáng kể; song vẫn còn hạn chế do dựa trên mô hình việc làm truyền thống, chưa bao quát các hình thức lao động nền tảng và lao động tự do trong kinh tế Gig (mô hình kinh tế dựa trên các công việc tạm thời, linh hoạt và theo hợp đồng ngắn hạn).

Phân tích các vấn đề liên quan quản lý dữ liệu việc làm số, bảo vệ lao động trước sự phụ thuộc thuật toán hay chính sách đào tạo lại, Phó Giáo sư Nguyễn Hữu Chí đề xuất phát triển khung pháp lý linh hoạt, bao trùm, tăng cường quản trị thị trường lao động số, mở rộng an sinh để hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp thích ứng bền vững; trong đó, nhấn mạnh việc hoàn thiện pháp luật lao động, mở rộng khung an sinh xã hội, hoàn thiện thể chế chuyển đổi số, nâng cao năng lực cơ quan quản lý…

Tiến sỹ Nguyễn Tất Năm, Chuyên gia độc lập, Trọng tài viên Hội đồng trọng tài lao động Thành phố và Thạc sỹ Nguyễn Tất Thắng, đại diện Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp khó khăn về nhân lực chất lượng cao, tài chính và quản trị dữ liệu. Chuyển đổi số giúp tăng hiệu suất, minh bạch hóa và tối ưu phân bổ lao động; đồng thời đề xuất đào tạo kỹ năng số, bảo vệ dữ liệu cá nhân, hỗ trợ doanh nghiệp số hóa và liên kết các chính sách việc làm – đào tạo nghề – bảo hiểm thất nghiệp.

Các đại biểu cũng nêu rõ những tác động của chuyển đổi số đến lao động khuyết tật, lao động nữ, lao động lớn tuổi và trẻ em; những rủi ro về thiếu công cụ hỗ trợ trong môi trường số, định kiến thuật toán, yêu cầu kỹ năng cao và nguy cơ bóc lột trên nền tảng; đề xuất hoàn thiện pháp luật, tăng trách nhiệm doanh nghiệp công nghệ và mở rộng an sinh cho các nhóm yếu thế.

Cũng tại hội thảo, các đại biểu đã bàn thảo nhiều vấn chuyên sâu về các quy định của pháp luật, chính sách lao động và việc làm trong bối cảnh chuyển đổi số, đề xuất các giải pháp mang tính khoa học và thực tiễn để thúc đẩy phát triển việc làm thỏa đáng, đảm bảo quyền lợi của người lao động, ổn định thị trường lao động Việt Nam. Các đại biểu cũng phân tích đa chiều về khung pháp lý phát triển việc làm; những tác động của chuyển đổi số trong việc hỗ trợ ổn định lao động trong doanh nghiệp; các mô hình hỗ trợ việc làm bền vững khi chuyển đổi số… mở ra hướng tiếp cận mới cho các cơ quan hoạch định chính sách, giới nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp góp phần xây dựng thị trường lao động công bằng, bao trùm và bền vững trong kỷ nguyên số.