Thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng tiềm năng sang châu Phi - Trung Đông

Chiều 23/11, Trung tâm Hỗ trợ xuất khẩu - Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo Xúc tiến thương mại sang thị trường châu Phi với chuyên đề: Thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng tiềm năng sang thị trường châu Phi - Trung Đông theo hình thức trực tuyến.

Chia sẻ thông tin cơ bản về thị trường châu Phi - Trung Đông, bà Nguyễn Minh Phương - Trưởng phòng Tây Á, châu Phi, Vụ Thị trường châu Á - châu Phi (Bộ Công Thương) cho hay: Do điều kiện tự nhiên như thời tiết, đất đai, thổ nhưỡng không thuận lợi và phù hợp cho sản xuất nông nghiệp để đáp ứng nhu cầu trong nước, Trung Đông phải nhập khẩu tới 80% hàng hoá lương thực, thực phẩm, tương đương 40 tỷ USD mỗi năm. Tương tự với châu Phi, mỗi năm các nước thuộc châu lục này phải nhập khẩu khoảng 40 tỷ USD hàng hoá. Đáng lưu ý, yêu cầu về chất lượng, mẫu mã hàng hoá của thị trường này không quá khắt khe.

Ông Trương Xuân Trung - Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại Các tiểu Vương quốc Ả rập (UAE) cho hay: Mọi hàng hoá của Việt Nam đều có tiềm năng xuất khẩu sang thị trường này khi đáp ứng được các tiêu chuẩn. Đặc biệt, UAE dù chỉ có dân số khoảng 10 triệu người nhưng rất đa dạng nhu cầu và khả năng tiêu dùng. Hơn nữa, đây còn là trung tâm trung chuyển của khu vực và thế giới nên khả năng tái xuất hàng hoá từ thị trường này rất cao.

Cũng theo ông Trương Xuân Trung, Việt Nam hiện vẫn là nước đứng đầu về xuất khẩu nông sản sang UAE trong các nước ASEAN. Riêng 10 tháng năm 2023, xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang UAE tăng 18%, hạt điều tăng 60%, chè tăng 15,4%, hạt tiêu giảm 40%, gạo tăng 30,9%.

Đáng lưu ý, nông sản xuất khẩu vào UAE chưa phải chịu thuế nên hàng Việt Nam dù không có lợi thế về khoảng cách địa lý vẫn có thể cạnh tranh trên thị trường này. Hơn nữa, UAE hiện nằm trong khối các nước Hội đồng hợp tác các nước vùng Vịnh (GCC), hàng Việt Nam vào UAE và tái xuất sang các nước GCC khác không phải chịu thuế lần 2 do đó rất thuận lợi cho xuất khẩu.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Duy Hưng - Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại Ai Cập nhấn mạnh: Mặt hàng nông sản gồm chè, hạt tiêu, hạt điều, cơm dừa, cà phê và thuỷ sản như: tôm đông lạnh, cá đã qua chế biến đang là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Ai Cập. Tuy nhiên, những mặt hàng này đang chịu cạnh tranh gay gắt từ hàng hoá cùng loại đến từ các quốc gia khác.

Chỉ ra tiềm năng với hàng hoá Việt Nam, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Nigeria nhấn mạnh: Đây là quốc gia đông dân nhất châu Phi với trên 200 triệu người; thị trường tiêu dùng trẻ nhất, tăng trưởng nhanh nhất thế giới; thị trường hàng tiêu dùng tăng tới 150% từ mức ước tính 240 tỷ USD năm 2023 lên khoảng 603 tỷ USD vào năm 2030. Dự báo năm 2024 Nigeria sẽ là nước nhập khẩu lúa gạo lớn nhất thế giới với số lượng khoảng 2,1 triệu tấn.

Mặt khác, việc gỡ bỏ quy định về hạn chế trao đổi ngoại tệ của Nigeria sẽ giúp các nhà nhập khẩu nước này đa dạng nguồn cung ngoại tệ phục vụ nhu cầu thanh toán giao dịch quốc tế. Qua đó, thúc đẩy hoạt động nhập khẩu hàng hoá nước ngoài từ các quốc gia trên thế giới; trong đó, có Việt Nam.

Dù có nhiều tiềm năng để tăng thị phần nhưng các diễn giả đều khuyến cáo doanh nghiệp xuất khẩu trong nước cần cẩn trọng trong giao dịch thương mại với đối tác tại châu Phi - Trung Đông. Trong số đó, rủi ro trong thanh toán là điều cần lưu ý nhất, doanh nghiệp cần lựa chọn phương thức thanh toán an toàn như thư tín dụng (L/C) để tránh bị lừa đảo.

Bên cạnh đó, đối tác tại châu Phi - Trung Đông có thói quen chậm giờ, doanh nghiệp cần kiên nhẫn trong làm việc và tạo lập quan hệ; không nên hỏi các vấn đề riêng tư liên quan đến gia đình đối tác. Một số nước GCC áp dụng giấy phép nhập khẩu, cấm nhập khẩu một số mặt hàng đặc biệt như đồ uống có cồn, thịt lợn, biệt dược…; đối tác ưa chuộng tận mắt nhìn thấy sản phẩm nên muốn tiếp xúc trực tiếp kèm theo hàng mẫu…

Với những vấn đề trên, đại diện Vụ Thị trường châu Á - châu Phi khuyến cáo: Doanh nghiệp xuất khẩu trong nước cần xác minh rõ ràng đối tác trước khi giao dịch, nhất là với khách hàng tìm qua mạng; cảnh giác với thương vụ quá hấp dẫn; đề nghị đối tác thanh toán theo phương thức L/C không huỷ ngang. Hơn nữa, doanh nghiệp cũng nên chú trọng chất lượng sản phẩm, giá thành cạnh tranh và tuân thủ các tiêu chuẩn, nhất là với tiêu chuẩn Halal với hàng hoá xuất khẩu.