Thực hành ESG tại doanh nghiệp nhỏ và vừa: Đánh giá đúng thực trạng để bắt đầu

Ngày 7/10, tại Hà Nội, Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI) phối hợp với Công ty Cổ phần Sáng tạo Xanh Việt Nam (GREEN IN) tổ chức Hội thảo chuyên đề “Bắt đầu ESG từ đâu? – Hướng dẫn doanh nghiệp đánh giá hiện trạng và hành động”.

Sự kiện được tổ chức nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp tháo gỡ lúng túng trong giai đoạn đầu tiếp cận bộ tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG).

Thị trường thương mại quốc tế đang thiết lập những luật chơi mới, trong đó các rào cản kỹ thuật như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của châu Âu đang đặt ra yêu cầu bắt buộc về dữ liệu phát thải đối với hàng hóa nhập khẩu.

Dù nhận thức rõ sức ép hội nhập, nhưng khi bắt tay vào triển khai ESG, phần lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa đều gặp khó khăn do nền tảng tài chính mỏng, thiếu nhân sự chuyên môn và chưa có hệ thống lưu trữ dữ liệu bài bản.

Nêu quan điểm tại sự kiện, bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI) cho rằng, câu hỏi "Bắt đầu ESG từ đâu?" cần được trả lời bằng việc đánh giá sát sao nội lực của chính doanh nghiệp. ESG không phải là một khuôn mẫu cứng nhắc buộc các đơn vị quy mô nhỏ phải chạy theo mọi tiêu chí của một tập đoàn lớn.

Thay vì bám đuổi các chứng chỉ một cách hình thức, bước đi cần thiết đầu tiên là nhận diện rõ doanh nghiệp đang ở đâu, mức độ tiêu thụ năng lượng ra sao và còn những khoảng trống nào trong quy trình vận hành. Việc tự "bắt mạch" để chọn ra những hành động phù hợp với quy mô sẽ giúp doanh nghiệp không bị quá sức, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư.

Lâu nay, một bộ phận không nhỏ doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn mang tâm lý e ngại, coi việc áp dụng các tiêu chuẩn ESG là một gánh nặng chi phí phát sinh. Làm rõ vấn đề này, bà Ngụy Thị Giang, Tổng giám đốc GREEN IN khẳng định ESG thực chất là những hoạt động rất sát sườn và mang lại lợi ích trực tiếp.

Các giải pháp như thay thế thiết bị điện tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên đầu vào, cải thiện điều kiện làm việc an toàn hay chăm lo sức khỏe cho người lao động đều là những nền tảng căn bản của ESG.

Quan trọng là doanh nghiệp cần xác định những vấn đề thuộc ba trụ cột môi trường, xã hội và quản trị đang tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh để lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với nguồn lực của mình, thay vì chạy theo một mô hình chung.

Khi được tích hợp vào chiến lược kinh doanh, ESG không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường và chuỗi cung ứng mà còn có thể trở thành công cụ quản trị rủi ro, tối ưu chi phí, nâng cao năng suất, tiếp cận các nguồn tài chính xanh và mở rộng thị trường.

Đại diện GREEN IN nhấn mạnh, doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn, coi các nguồn lực đầu tư cho ESG không đơn thuần là chi phí gia tăng mà là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh và khả năng đứng vững trong chuỗi giá trị.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, quá trình này có thể bắt đầu từ những hành động ít hoặc không phát sinh chi phí, sau đó từng bước đầu tư vào công nghệ, quy trình, đào tạo nhân sự và hệ thống quản trị phù hợp với mục tiêu phát triển dài hạn.

Việc phân bổ nguồn lực cho ESG nên được coi là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của tổ chức. Với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, lộ trình này hoàn toàn có thể khởi đầu bằng những giải pháp không tốn kém nhằm nắn chỉnh lại quy trình quản trị nội bộ. Khi hệ thống đã tối ưu và cắt giảm được những lãng phí không đáng có, doanh nghiệp mới tiếp tục rót vốn vào công nghệ sâu hơn hoặc mở rộng các mục tiêu phát triển bền vững dài hạn.

Cũng tại hội thảo, các chuyên gia lưu ý rằng áp lực tuân thủ xanh đang khép chặt từ nhiều phía. Để trụ vững trong chuỗi cung ứng, các cơ sở sản xuất cần chủ động xây dựng lộ trình trung hòa carbon thực chất; trong đó, nguyên tắc ưu tiên hàng đầu là phải nỗ lực cắt giảm phát thải trực tiếp ngay tại nhà máy, sau đó mới tính đến các giải pháp bù đắp bằng tín chỉ carbon.