Tiếp sức hộ kinh doanh, thúc tăng trưởng

Việc Quốc hội chính thức giao Chính phủ quy định mức doanh thu miễn thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, với ngưỡng dự kiến nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng/năm, không chỉ là thay đổi kỹ thuật về chính sách thuế. Đây là bước đi thể hiện tư duy kiến tạo phát triển, giảm gánh nặng cho khu vực kinh doanh nhỏ, từ đó khuyến khích chuyển đổi lên doanh nghiệp và tạo thêm động lực tăng trưởng cho nền kinh tế. Nhưng cũng có ý kiến băn khoăn liệu việc nâng mức miễn thuế có làm giảm thu ngân sách, tạo tâm lý “an phận hộ kinh doanh”...

Song, nếu nhìn từ yêu cầu phát triển đất nước hiện nay, vấn đề cốt lõi không nằm ở khoản giảm thu trước mắt, mà ở năng lực nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài và khơi thông nguồn lực từ khu vực kinh tế tư nhân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã từng nhấn mạnh: Cần tháo gỡ rào cản, phát huy vai trò khu vực kinh tế tư nhân - động lực quan trọng của nền kinh tế cũng như khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Tinh thần đó tiếp tục được thể chế hóa trong Nghị quyết 68-NQ/TW khi xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia…, hỗ trợ thực chất, hiệu quả doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh…

Kinh tế tư nhân chính là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Muốn có doanh nghiệp lớn, phải bắt đầu từ cộng đồng kinh doanh nhỏ hôm nay. Trong bối cảnh cần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân là quyết sách mang ý nghĩa chiến lược. Chính sách thuế tốt không chỉ nhằm tăng thu ngân sách, mà còn phải tạo ra người nộp thuế lớn mạnh hơn trong tương lai.

Sáng 24/4, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt. Theo đó, cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Căn cứ các chỉ số kinh tế vĩ mô, khả năng cân đối ngân sách, Chính phủ quy định mức doanh thu năm để phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo Bộ Tài chính khẩn trương xây dựng nghị định quy định chi tiết thi hành luật. Ngưỡng doanh thu không phải chịu thuế dự kiến là 1 tỷ đồng - đã được cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng trên nhiều khía cạnh.

Quốc hội thông qua việc giao Chính phủ quy định mức doanh thu năm để xác định ngưỡng nộp thuế thể hiện chính sách bám sát thực tiễn kinh doanh khi mức doanh thu 500 triệu đồng/năm dần bộc lộ hạn chế bởi chi phí mặt bằng, nhân công, nguyên liệu, logistics đều tăng trong khi sức mua giảm. Thêm vào đó, doanh thu tăng chưa chắc lợi nhuận tăng, đặc biệt với hộ kinh doanh nhỏ. Chính vì thế, quy định này giúp giảm áp lực cho khu vực kinh doanh siêu nhỏ. Nhiều hộ bán lẻ, dịch vụ ăn uống, gia công nhỏ có doanh thu khá nhưng lãi thấp. Điều chỉnh mức miễn thuế giúp họ có thêm nguồn lực duy trì sản xuất và tái đầu tư.

Đặc biệt, điều này thể hiện sự chuyển đổi tư duy quản lý từ quản lý đặt vào thu thuế sang hỗ trợ phát triển, từ đánh đồng mọi chủ thể sang phân tầng theo quy mô và sức chịu đựng.

Hộ kinh doanh chính là nền móng của kinh tế dân doanh, cùng với gần một triệu doanh nghiệp, khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể hiện đóng góp khoảng 51% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo ra hơn 40 triệu việc làm, chiếm hơn 82% tổng số lao động trong nền kinh tế và đóng góp gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội.

Hộ kinh doanh chính là “vườn ươm” tự nhiên của doanh nghiệp tư nhân. Khi hộ kinh doanh khỏe, sức dân được củng cố, giảm nghĩa vụ thuế giúp người dân tăng tích lũy và có thêm tiền để mở rộng cửa hàng, tuyển lao động, nâng chất lượng dịch vụ.

Chính bởi vậy, quyết định điều chỉnh ngưỡng doanh thu chịu thuế phù hợp với định hướng khuyến khích kinh tế tư nhân phát triển. Quyết định về chính sách thuế chính là hành động đồng hành cùng hộ kinh doanh, tạo động lực cho hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp.

Thực tế là nhiều hộ kinh doanh không muốn mở rộng vì sợ chi phí thuế, kế toán, thanh kiểm tra. Ngưỡng miễn thuế cao hơn giúp họ có thời gian tích lũy trước khi bước sang nấc thang mới. Đó là cơ sở cho hộ kinh doanh cân nhắc mô hình doanh nghiệp để tiếp cận vốn, mở chi nhánh, ký hợp đồng lớn cũng từ đó giúp họ minh bạch tài chính, quản trị tốt hơn, tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng….

Nhìn rộng ra, quy định này góp phần tạo động lực phát triển cho nền kinh tế khi khoản thu ngân sách giảm từ nâng mức miễn thuế sẽ quay lại nền kinh tế qua kích thích đầu tư và tiêu dùng nội địa đầu tư, mua sắm... Khi nhiều hộ phát triển thành doanh nghiệp, năng suất và chất lượng tăng trưởng sẽ được cải thiện.

Chính vì thế, có thể thấy, ngắn hạn có thể giảm thu ngân sách, nhưng dài hạn sẽ mở rộng cơ sở thuế bền vững hơn và là việc nuôi dưỡng nguồn thu dài hạn…

Tuy nhiên, để chính sách thuế đi vào cuộc sống, phát huy hiệu qủa cần có sự hành động khẩn trương với việc sớm ban hành nghị định hướng dẫn Luật rõ ràng, ổn định; đơn giản hóa kê khai thuế và kế toán cho hộ nhỏ để giảm chi phí tuân thủ… Song song đó, cần tăng cường kết nối dữ liệu và tự động hóa trong quản lý thuế nhằm giảm thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý…; đồng thời có cơ chế giám sát nhằm bảo đảm công bằng và tránh thất thu ngân sách.

Nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế từ 500 triệu lên dự kiến 1 tỷ đồng/năm là bước đi đúng hướng, thể hiện quan điểm của Nhà nước đồng hành cùng người dân kinh doanh. Khi hàng triệu hộ kinh doanh được tiếp sức, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm lực để lớn mạnh và trở thành trụ cột quan trọng của tăng trưởng quốc gia.