Tìm giải pháp phát triển bền vững ngành tôm

Mô hình ao nuôi tôm nước lợ của nông dân. Ảnh: Chanh Đa-TTXVN

Chủ trì hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến và Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu Phạm Văn Thiều.

Tham dự hội nghị có đại diện Văn phòng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công an; đại diện các vụ, cục, viện thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Đại diện Hiệp hội VASEP, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam; UBND, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 28 tỉnh, thành phố ven biển trực thuộc Trung ương...

Phát biểu tại Hội nghị, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu Phạm Văn Thiều cho biết, Bạc Liêu hiện có trên 140 nghìn ha nuôi trồng thủy sản và là một trong số 3 tỉnh, thành có diện tích và sản lượng nuôi tôm đứng đầu cả nước. Sản lượng hàng năm của Bạc Liêu đóng góp từ 20 - 21% tổng sản lượng tôm nuôi toàn quốc.

Trong năm 2023, Bạc Liêu có trên 132 nghìn ha thả nuôi tôm. Riêng đối với mô hình nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao, toàn tỉnh đã có 25 tổ chức và trên 800 cá nhân đang đầu tư nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao với diện tích gần 5 nghìn ha và có nhiều mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao hàng đầu cả nước, có thứ hạng cao trong khu vực Đông Nam Á. 

Tuy nhiên, những năm gần đây, nghề nuôi tôm của tỉnh Bạc Liêu nói riêng, của cả nước nói chung ngày một phát triển tăng cả về số lượng và chất lượng. Với sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp tôm như hiện nay, một thách thức lớn đang đặt ra không chỉ Bạc Liêu mà đối với tất cả các tỉnh, thành nuôi tôm trên phạm vi cả nước đó là “bài toán” về môi trường, dịch bệnh trong sự phát triển bền vững của ngành tôm, cũng như một số khó khăn của ngành thủy sản mà thông tin báo chí, dư luận gần đây nói về “ngành thủy sản chưa hết khó” như thiếu hụt nguồn nguyên liệu, ngư trường gần như cạn kiệt…

Do đó, hội nghị là dịp để các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp trao đổi, chia sẻ thẳng thắn, đặt ra các vấn đề còn vướng mắc hoặc đề các giải pháp, kinh nghiệm… để nâng cao sản lượng, chất lượng và phát triển bền vững ngành tôm trong thời gian tới, cũng như đạt các nhiệm vụ phát triển ngành tôm nước lợ trong năm 2024.

Theo Cục Thủy sản, năm 2023, cả nước sản xuất được 10.094 con tôm thẻ chân trắng bố mẹ; 20.000 con tôm sú bố mẹ phục vụ cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu, bằng 90,1% so với năm 2022. Diện tích nuôi tôm nước lợ đạt 737 nghìn ha, cơ bản không tăng so với năm 2022.

Năm 2024, nhu cầu tôm bố mẹ cần khoảng 260.000 - 270.000 con (tôm thẻ chân trắng 200.000-210.000; tôm sú 60.000 con); tôm giống khoảng 140-150 tỷ con (trong đó, tôm thẻ chân trắng 100 - 110 tỷ con và tôm sú 30 - 40 tỷ con).

Diện tích nuôi tôm đạt 737.000 ha (tôm sú 622.000 ha, tôm thẻ 115.000 ha). Sản lượng tôm các loại ước đạt 1.065 nghìn tấn; trong đó, tôm sú 300 nghìn tấn, tôm thẻ chân trắng 765 nghìn tấn. Kim ngạch xuất khẩu đạt từ 4 - 4,3 tỷ USD.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Việt Nam cho biết, năm 2023, Việt Nam đứng Top 12 doanh nghiệp xuất khẩu chiếm gần 50% kim ngạch xuất khẩu của ngành tôm; xuất khẩu tôm sang 100 thị trường so với 102 thị trường cùng kỳ năm 2022.

Trong năm 2024, biến đổi khí hậu vẫn là vấn đề cần quan tâm giải quyết, việc sản xuất tôm thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ là giải pháp cấp trong thời gian tới; chi phí đầu tư vào vẫn tiếp tục tăng cao hơn so với các nước, Việt Nam sẽ tiếp tục gặp khó khăn cạnh tranh về giá với các nước Ecudor và Ấn độ. Dù vậy, xuất khẩu tôm Việt Nam sẽ phục hồi và tăng nhẹ từ 10-15% vào năm 2024.

Tại hội nghị, lãnh đạo các địa phương và đơn vị, doanh nghiệp đã có nhiều tham luận, trao đổi, đánh giá kết quả sản xuất, những thuận lợi, khó khăn, thách thức của hoạt động sản xuất, nuôi tôm nước lợ và bàn các giải pháp nâng cao chất lượng tôm giống, tôm thương phẩm; bảo vệ môi trường, xây dựng các vùng nuôi, cơ sở an toàn dịch bệnh.

Nhất là các vấn đề về liên kết, chế biến tôm nhằm giảm giá thành sản xuất. Các địa phương cũng có kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tăng cường các nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng phục vụ phát triển ngành tôm.

Phát biểu bế mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn  Phùng Đức Tiến đã ghi nhận và biểu dương các địa phương đã nỗ lực vượt qua những khó khăn, trở ngại để hoàn thành các mục tiêu sản xuất và xuất khẩu tôm nước lợ trong năm qua.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đánh giá cao tỉnh Bạc Liêu trong tổ chức và lãnh đạo các địa phương đã có những chia sẻ gắn liền với thực tế phát triển tôm nước lợ của tỉnh; các đơn vị, doanh nghiệp cũng đã nêu bật lên những thuận lợi, khó khăn trong quá trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ tôm. Đồng thời cũng đưa ra những đề xuất, kiến nghị về việc nâng cao hơn nữa năng lực chế biến, đẩy mạnh xuất khẩu trong thời gian tới.

Thứ trưởng cũng đề nghị, để nâng cao hơn nữa giá trị từ con tôm và định hướng phát triển ngành tôm bền vững, các địa phương chú ý đến sự liên kết trong chuỗi sản phẩm từ giống, sản xuất đến tiêu thụ.

Theo đó, các địa phương, nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long cần chú ý đến việc xây dựng chất lượng nguồn giống đạt chất lượng cao để chủ động trong sản xuất và giảm chi phí trong quá trình nuôi và hạn chế dịch bệnh. Cùng đó, cần đầu tư hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, phục vụ phát triển vùng nuôi, logistics, hướng đến sản xuất xanh, ít phát thải và ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng thủy sản.