Tổ chức lại không gian phát triển - Bài 2: Ba cực tăng trưởng bứt phá nhờ tư duy liên kết vùng

Đặt sự phát triển trong tổng thể vùng và quốc gia, Hà Nội, Đà Nẵng cùng TP. Hồ Chí Minh đang rốt ráo triển khai các giải pháp hạ tầng, logistics và cơ chế tài chính liên vùng đột phá theo tinh thần Nghị quyết 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới. Phóng viên TTXVN ghi nhận ý kiến của lãnh đạo địa phương, sở ngành về những bước chuyển này.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn. Ảnh: Bnews phát

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn:

Hà Nội phải đặt sự phát triển trong tổng thể vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, các hành lang kinh tế quốc gia và mạng lưới liên kết trong nước, quốc tế. Hà Nội cần đẩy mạnh “phát triển trong không gian liên kết”, phát huy vai trò hạt nhân dẫn dắt vùng. Yêu cầu này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Thủ đô, đòi hỏi thành phố nhìn nhận vị trí, vai trò của mình trong cấu trúc phát triển chung của quốc gia.

Nghị quyết số 27-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, tổ chức lại không gian, khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của từng vùng, từng địa phương. Với Hà Nội, việc cụ thể hóa những định hướng này gắn với mục tiêu phát triển toàn diện hơn, nâng cao vai trò của Thủ đô trong liên kết vùng. Trên cơ sở đó, Hà Nội xác định 4 quan điểm chỉ đạo xuyên suốt; đề ra 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp lớn với 41 nhiệm vụ, dự án trọng tâm để hiện thực hóa các mục tiêu.

Đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, hội tụ tinh hoa văn hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng; là hạt nhân phát triển vùng Đồng bằng sông Hồng, một trong hai cực tăng trưởng lớn nhất cả nước. Thành phố hướng tới vai trò dẫn dắt về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, văn hóa, giáo dục, y tế, tài chính và dịch vụ chất lượng cao; có hạ tầng đồng bộ, kết nối thông suốt với vùng, cả nước và quốc tế.

Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội hướng tới đô thị xanh, thông minh, hiện đại, phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế dữ liệu và kinh tế tuần hoàn. Hạ tầng được định hướng phát triển hiện đại, an toàn, có khả năng chống chịu cao, góp phần đưa Thủ đô trở thành một trong những trung tâm lớn của Đông Nam Á về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao…

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Lê Quang Nam. Ảnh: Bnews phát

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Lê Quang Nam:

Một trong những nhiệm vụ và giải pháp được nêu ra tại Nghị quyết số 27-NQ/TW  là phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, đồng bộ, liên vùng. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Đà Nẵng có một lợi thế nổi bật là sở hữu đầy đủ năm loại hình giao thông trọng yếu: đường bộ, đường sắt, hàng không, đường biển và đường thủy nội địa; đồng thời có hai cảng hàng không trên đất liền, hệ thống cảng biển ở phía Bắc và phía Nam, tuyến đường sắt Bắc - Nam, cao tốc, quốc lộ và các hành lang liên vùng.

Tuy nhiên, lợi thế về “số lượng đầu mối” chỉ trở thành lợi thế cạnh tranh khi các đầu mối được tổ chức như một mạng lưới đa phương thức. Ở phía Bắc, Cảng Liên Chiểu được định hướng là cửa ngõ quốc tế, kết nối trực tiếp với Khu thương mại tự do, Khu công nghệ cao và hành lang kinh tế Đông - Tây, tạo chuỗi giá trị sản xuất - logistics - xuất khẩu.

Đối với phía Nam, khu vực Chu Lai - Núi Thành được định hướng hình thành Trung tâm logistics quốc gia Chu Lai, tích hợp đa phương thức cảng biển - hàng không - đường sắt. Hiện nay, thành phố đang hướng tới phát triển mô hình logistics đa trung tâm Liên Chiểu - Chu Lai.

Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng và Cảng hàng không Chu Lai cũng cần được nhìn nhận với hai vai trò khác nhau nhưng bổ trợ. Sân bay Đà Nẵng tăng cường kết nối với trung tâm đô thị, tài chính - thương mại, du lịch, ga đường sắt và cảng biển; phát triển dịch vụ phù hợp lợi thế tiếp cận hàng không. Trong khi đó, Chu Lai có dư địa không gian lớn hơn để phát triển theo hướng sân bay gắn với công nghiệp và logistics.

Định hướng phát triển đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với các ga đầu mối tại khu vực Đà Nẵng và Tam Kỳ - Chu Lai, cùng việc nghiên cứu đường sắt đô thị và đường sắt chuyên dụng phục vụ công nghiệp, logistics, cảng biển, mở ra cơ hội tổ chức lại không gian đô thị theo hướng gắn ga với TOD. Nếu ga đường sắt tốc độ cao, đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị và giao thông công cộng được kết nối tốt, nhà ga sẽ trở thành một nút giao thông - kinh tế - đô thị…

Ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Bnews phát

Ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh:

Thành phố Hồ Chí Minh được Trung ương giao trọng trách là đầu tàu kinh tế, cực tăng trưởng và trung tâm kết nối, hợp tác đầu tư, đóng góp vào tăng trưởng chung của cả nước. Nghị quyết số 27-NQ/TW đòi hỏi sự thay đổi gốc rễ trong tư duy hoạch định, chuyển từ quản lý nguồn lực cục bộ sang kích hoạt dòng vốn liên kết; từ tư duy phụ thuộc vào nguồn lực ngân sách sẵn có sang tư duy mới, kiến tạo, khơi thông và kích hoạt mọi nguồn lực xã hội.

Trên cơ sở đó, TP. Hồ Chí Minh xác định 4 nguyên tắc cốt lõi cho hợp tác liên vùng: Cùng quyết định trên cơ sở đồng thuận về chiến lược và quy hoạch; cùng chịu trách nhiệm tháo gỡ vướng mắc, xử lý đến cùng các vấn đề phát sinh và chia sẻ rủi ro; cùng hưởng lợi, bảo đảm phân bổ công bằng giá trị gia tăng; cùng góp vốn, chia sẻ nguồn lực tài chính để triển khai các dự án chung. Cơ chế này nhằm khắc phục tình trạng liên kết hình thức, phát triển riêng lẻ, đồng thời nâng cao trách nhiệm và bảo đảm sự minh bạch, bình đẳng trong hợp tác giữa các địa phương.

Trong giai đoạn 2026–2030, để vùng Đông Nam Bộ đạt mức tăng trưởng GRDP từ 10–11%/năm, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương cần tập trung vào việc kết nối hạ tầng giao thông và logistics; phát triển vành đai kinh tế, công nghiệp và đô thị; phát triển chuỗi giá trị sản xuất, thu hút FDI và Trung tâm Tài chính quốc tế; và phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và nguồn nhân lực.

Để khơi thông nguồn lực phát triển, TP. Hồ Chí Minh đề xuất mô hình ngân sách giữa các địa phương, cùng nhau góp vốn đầu tư các công trình mang tính liên vùng, giáp ranh và liên tỉnh. Kèm theo đó là việc kích hoạt các dự án PPP, sử dụng hợp tác công tư làm công cụ thu hút đầu tư và thu hồi giá trị đất thông qua việc tổ chức triển khai quy hoạch, bảo đảm đầu tư xây dựng các tuyến đường Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến metro cũng như các tuyến kết nối giao thông liên vùng.

TP. Hồ Chí Minh cam kết mở rộng cửa đón chào các nhà đầu tư, đồng hành chặt chẽ và hỗ trợ cho các nhà đầu tư cũng như là phối hợp kết hợp chặt chẽ với các địa phương kiến tạo một môi trường đầu tư liên vùng thông thoáng, minh bạch, hiện đại và bền vững.

>>Bài 3: Doanh nghiệp tái cấu trúc chuỗi cung ứng vùng