TP Hồ Chí Minh cần huy động 1 triệu tỷ đồng mỗi năm cho mục tiêu đô thị toàn cầu

TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển bản lề, hướng tới mục tiêu trở thành một đô thị toàn cầu – trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố ước tính cần huy động khoảng 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư mỗi năm trong giai đoạn 2025–2030. Đây là nguồn vốn khổng lồ, đòi hỏi các giải pháp huy động nguồn lực đột phá và cải cách thể chế mạnh mẽ.

* Nhu cầu vốn khổng lồ

Ngày 14/10, Đại hội đại biểu Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030 đã chính thức khai mạc. Đây là kỳ đại hội có ý nghĩa đặc biệt, diễn ra sau khi TP. Hồ Chí Minh hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, định hình phát triển một siêu đô thị với quy mô dân số khoảng 14 triệu người. Nhiều định hướng và quyết sách lớn đang được các đại biểu tập trung thảo luận, đặt nền móng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của thành phố.

Phát biểu tại đại hội, Bí thư Thành uỷ TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang nhấn mạnh quyết tâm chính trị cao của thành phố trong việc khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế, đồng thời vươn lên trở thành một đô thị toàn cầu, đáng sống và đổi mới sáng tạo. 

Theo đó, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ gia nhập nhóm 100 thành phố đáng sống nhất thế giới, sở hữu hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế và đạt mức thu nhập cao theo chuẩn toàn cầu. Tầm nhìn đến năm 2045, thành phố kỳ vọng sẽ trở thành một trong 100 đô thị tốt nhất thế giới, giữ vai trò siêu đô thị quốc tế của khu vực Đông Nam Á. 

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, TP. Hồ Chí Minh đề ra một loạt giải pháp cho giai đoạn tới. Trong giai đoạn 2025-2030, TP. Hồ Chí Minh định hướng tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân đạt 10–11%/năm. GRDP bình quân đầu người dự kiến đạt khoảng 14.000–15.000 USD vào năm 2030.

TP. Hồ Chí Minh xác định hạ tầng là một trong những yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng. Thành phố sẽ tập trung đầu tư vào giao thông liên kết vùng, đường sắt đô thị, cảng biển, mở rộng và nâng cấp sân bay Côn Đảo, cũng như phát triển hệ thống giao thông thông minh…

Theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, để thực hiện các dự án đầu tư hạ tầng và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng cao, TP. Hồ Chí Minh sẽ cần huy động khoảng 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư mỗi năm.

Tuy nhiên, với mức thu ngân sách dự kiến khoảng 900.000 tỷ đồng/năm và tỷ lệ điều tiết ngân sách hiện hành, ngân sách TP. Hồ Chí Minh chỉ được giữ lại khoảng 300.000 tỷ đồng. Sau khi trừ chi thường xuyên, nguồn vốn còn lại cho đầu tư phát triển chỉ ở mức 200.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 20% nhu cầu.

Khoảng trống tài chính gần 800.000 tỷ đồng/năm đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp huy động vốn đột phá, đặc biệt từ khu vực tư nhân, đầu tư nước ngoài và các công cụ tài chính mới.

Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2025–2030 đặt ra chỉ tiêu kinh tế quan trọng: tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2025–2030 đạt khoảng 35–40% GRDP. Đây là mức huy động vốn tương đối cao, tương đương với các đô thị đang trong giai đoạn tăng tốc phát triển hạ tầng quy mô lớn. 

Tuy nhiên, theo dữ liệu hiện tại, năm 2025, tỷ lệ vốn đầu tư toàn xã hội của TP. Hồ Chí Minh ước đạt khoảng 21–22% GRDP. Điều này cho thấy áp lực huy động vốn trong 5 năm tới là rất lớn, đòi hỏi thành phố không chỉ cần giải pháp tài chính mạnh mẽ mà còn phải tháo gỡ những điểm nghẽn cố hữu trong môi trường đầu tư, thủ tục hành chính và quản lý dự án. 

* Tìm lời giải cho bài toán vốn 

Theo Giáo sư Nguyễn Quang Trung, Đại học RMIT Việt Nam, TP. Hồ Chí Minh có tiềm năng trở thành trung tâm đô thị thông minh của ASEAN. Để đạt tầm nhìn 2050, thành phố cần ưu tiên đầu tư vào giao thông công cộng, nền tảng số và phát triển nguồn nhân lực số.

Giáo sư Nguyễn Quang Trung cho rằng, việc thiết lập các cơ chế khuyến khích như sandbox công nghệ, quỹ đổi mới sáng tạo và đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ là những yếu tố then chốt để thu hút đầu tư. Ngoài ra, thành phố cần tăng cường hợp tác quốc tế với các tổ chức như JICA, Mạng lưới Thành phố Thông minh ASEAN, UN-Habitat… nhằm tiếp cận các nguồn lực tài chính và chuyên môn từ bên ngoài.

Với việc triển khai đồng bộ một loạt các dự án hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh sẽ phải đồng bộ nhiều giải pháp, cơ chế đặc biệt để dẫn vốn vào lĩnh vực này. PGS.TS Nguyễn Xuân Phương, Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông Vận tải TP. Hồ Chí Minh đề xuất thành phố cần đa dạng hóa nguồn vốn bằng cách kết hợp ngân sách nhà nước với vốn tư nhân và quốc tế.

Theo ông, ngân sách nên ưu tiên cho các dự án liên kết vùng; đồng thời đẩy mạnh mô hình hợp tác công – tư (PPP), tận dụng vốn FDI cho các dự án kết nối và ngoại giao. Ngoài ra, TP. Hồ Chí Minh có thể sử dụng các công cụ tài chính như phát hành trái phiếu hoặc vay ODA một cách kiểm soát để bảo đảm tính bền vững dài hạn.

Các chuyên gia cho rằng, trước bài toán vốn đầu tư lớn, TP. Hồ Chí Minh cần đẩy mạnh thu hút nguồn lực xã hội, đặc biệt từ khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài (FDI). Việc tháo gỡ các vướng mắc trong các dự án chậm triển khai được xem là bước đi cấp thiết để khơi thông dòng vốn tư nhân. Cùng với đó, việc hoàn thiện cơ chế tài chính đặc thù như thành lập Quỹ đầu tư phát triển đô thị, cơ chế đấu giá tài sản công gắn với cải tạo hạ tầng... sẽ tạo thêm nguồn lực nội tại.

Mặt khác, việc hình thành và phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) Việt Nam đang được kỳ vọng là một trong những giải pháp nền tảng và có tính đột phá nhằm giúp TP. Hồ Chí Minh đa dạng hóa kênh huy động vốn, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường tài chính toàn cầu và giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

TP. Hồ Chí Minh hiện là một trong hai địa phương được lựa chọn triển khai IFC Việt Nam, với mục tiêu đưa vào vận hành từ cuối năm 2025.  Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, chuyên gia kinh tế, việc xây dựng IFC Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi, đặc biệt khi thị trường chứng khoán Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng lên nhóm “thị trường mới nổi”, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quy mô lớn từ các quỹ toàn cầu.

Nếu được triển khai hiệu quả, IFC không chỉ giúp TP. Hồ Chí Minh huy động nguồn lực tài chính cho các dự án chiến lược, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng tầm vị thế tài chính của thành phố, tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành siêu đô thị toàn cầu, trung tâm đổi mới sáng tạo và tài chính của khu vực Đông Nam Á.

Với tầm nhìn rõ ràng, mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng và các giải pháp huy động vốn ngày càng cụ thể, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của Việt Nam; đồng thời tạo tiền đề quan trọng để bứt phá trong giai đoạn 2025–2030 – thời điểm được xem là bản lề cho quá trình chuyển mình thành một đô thị hiện đại, sáng tạo và có sức cạnh tranh toàn cầu.