Tp Hồ Chí Minh: Kiến tạo nền hành chính số cho “siêu đô thị ba cực”

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Tràng Dương/TTXVN

Từ ngày 1/7/2025, Thành phố Hồ Chí Minh mới - nơi hội tụ ba cực kinh tế năng động nhất cả nước thành một “siêu đô thị”, trung tâm tài chính, công nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển hàng đầu cả nước hiện nay.

Mô hình quản trị mới theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm là phải “mạnh hơn cấp tỉnh, linh hoạt hơn cấp vùng”, đủ sức điều hành một siêu đô thị ba cực trong kỷ nguyên hội nhập và cạnh tranh toàn cầu. Từ đây, việc kiến tạo nền hành chính hiện đại không còn là một lựa chọn mà là đòi hỏi tất yếu, chìa khóa then chốt để vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp ở “siêu đô thị” một cách hiệu quả, mang lại nhiều lợi ích cho người dân và doanh nghiệp.

* Bài toán vận hành và nhân lực 

Việc xây dựng chính quyền số chính là giải pháp chiến lược, giúp bù đắp sự thiếu hụt nhân lực bằng những công cụ thông minh, dữ liệu tập trung, hóa giải bài toán nhân sự ở cơ sở.

Người dân tham gia trải nghiệm các ứng dụng dịch vụ công tại lớp tập huấn "Bình dân học vụ số". Ảnh: Hữu Duyên - TTXVN

Trong bối cảnh khối lượng công việc quá tải mà nhân lực chuyên môn “vừa thừa, vừa thiếu” các xã, phường ở Thành phố Hồ Chí Minh đã nỗ lực bằng nhiều giải pháp, cách làm sáng tạo, vừa giải quyết hiệu quả nhiệm vụ được giao, mang lại sự hài lòng cho người dân và doanh nghiệp.

Phường Sài Gòn - trái tim của Thành phố Hồ Chí Minh đã bước đầu gặt hái những thành công trong việc tạo dựng hình ảnh chính quyền thân thiện, chuyên nghiệp và hiện đại, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo đánh giá hiệu quả chất lượng phục vụ. Để giảm tải áp lực cho cán bộ, công chức, phường chủ trương đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, vận hành hiệu quả bộ máy quản lý Nhà nước trên không gian mạng.

Ông Bùi Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Sài Gòn cho biết, hưởng ứng phong trào thi đua cao điểm “100 ngày hoạt động tinh gọn - mạnh - hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”, phường triển khai 5 công trình; trong đó có 3 công trình gắn với việc xây dựng chính quyền số, gồm: 85% tỷ lệ hồ sơ hành chính trực tuyến; 10 bản chứng thực - 15 phút trả và hướng dẫn “cấp giấy phép xây dựng nhà ở riêng lẻ” trực tuyến.

“Qua 100 ngày thực hiện, các công trình thi đua đã mang lại những kết quả ngoài mong đợi với 93,37% tỷ lệ đăng ký hồ sơ trực tuyến, phấn đấu đến cuối năm 2025 đạt 100%. Trong đó, có 50% hồ sơ hành chính nộp tại nhà, mang lại những tiện lợi thiết thực cho người dân, tiết kiệm chi phí và thời gian; đồng thời nâng cao sự hài lòng và trải nghiệm dịch vụ công trực tuyến cho người dân. Từ đó, góp phần đáng kể cho việc xây dựng hình ảnh nền hành chính chuyên nghiệp, hiệu quả, hiện đại”, ông Bùi Trường Giang chia sẻ.

Tương tự, phường Thủ Đức cũng được ghi nhận là một trong những địa phương vận hành hiệu quả bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp nhờ các mũi đột phá trong xây dựng chính quyền hiện đại, chuyên nghiệp phục vụ nhân dân. Công tác giải quyết thủ tục hành chính trên địa bàn được triển khai nghiêm túc, hiệu quả với 99,9% tỷ lệ hồ sơ được giải quyết trước hạn; góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân đối với cơ quan chính quyền.

Ông Mai Hữu Quyết, Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức cho biết, ngay từ những ngày đầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, phường đã đưa vào ứng dụng 2 robot hỗ trợ và hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục hành chính; góp phần giảm tải cho đội ngũ cán bộ, công chức tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường. Đây là bước đột phá trong việc ứng dụng công nghệ hiện đại vào công tác hành chính, thể hiện tinh thần cải cách mạnh mẽ, hướng đến xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và phục vụ. 

Ghi nhận tại xã Bà Điểm - một trong 4 địa phương có quy mô dân số trên 200.000 người của Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ đăng ký hồ sơ dịch vụ công trực tuyến đạt gần 100%. Có 100% cán bộ công chức thực hiện xử lý và lưu trữ, số hóa hồ sơ trên môi trường số. Theo bà Trần Thúy Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Bà Điểm, công tác xây dựng chính quyền số là một trong những trụ cột quan trọng của địa phương; góp phần tháo gỡ khó khăn khi khối lượng công việc tăng gấp 10 lần so với trước, đồng thời “bù đắp” sự thiếu hụt nhân sự chuyên môn ở những lĩnh vực quan trọng.

* Tối ưu hóa nền tảng công nghệ

Để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu quả, giải pháp căn cơ của Thành phố Hồ Chí Minh là xây dựng một "hệ điều hành số" chung, một khung kiến trúc công nghệ vững chắc và đồng bộ. Nếu không có nền tảng này, mỗi phường, xã sẽ tự phát xây dựng các hệ thống manh mún, dẫn đến lãng phí, không tương thích và tạo ra những rào cản số mới, đi ngược lại mục tiêu tinh gọn bộ máy. 

Công chức Thành phố Hồ Chí Minh thành thạo, chuyên nghiệp khi làm việc trên môi trường số. Ảnh: Hữu Duyên - TTXVN

Từ ngày 1/7, Thành phố thống nhất sử dụng 5 nền tảng số dùng chung gồm: Hệ thống hội nghị truyền hình trực tuyến, Hệ thống quản lý văn bản, chỉ đạo điều hành, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, Hệ thống tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân (1022) và Hệ thống thư điện tử công vụ.

Bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hệ thống hội nghị trực tuyến Thành phố đã được triển khai, kết nối đồng bộ từ các cơ quan Trung ương, Chính phủ, bộ, ngành Trung ương đến 168 xã, phường và đặc khu. Hiện nay, Trung tâm Chuyển đổi số đang phối hợp với Văn phòng UBND Thành phố để thiết lập hệ thống chỉ đạo điều hành chính quyền địa phương 2 cấp, trên cơ sở phản ánh số thực tế từ thông tin tiếp nhận hồ sơ, giải quyết hồ sơ, quy trình xử lý phản ánh, kiến nghị. Những ứng dụng phục vụ cho hệ thống chính quyền địa phương 2 cấp đang cấp tập hoàn thành.

Theo bà Võ Thị Trung Trinh, khi vận hành một mô hình lớn với nhiều hệ thống thì cần có thời gian để đảm bảo sự ổn định, cũng như để cán bộ, công chức hoàn thiện tính năng và thích nghi với hệ thống mới. Để khắc phục, Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố thông qua các giải pháp vừa đào tạo vừa hỗ trợ các đơn vị triển khai vận hành bộ máy được trơn tru suôn sẻ.

Đánh giá hiệu quả của mô hình chuyển đổi số của Thành phố Hồ Chí Minh, Tiến sỹ Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam cho rằng, các hệ thống quản lý văn bản và điều hành, hội nghị trực tuyến và Cổng 1022 của Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo ra một không gian làm việc trên nền tảng số đồng nhất, giúp mệnh lệnh hành chính được truyền đạt tức thời. Quan trọng hơn, các hệ thống này tích lũy dữ liệu lớn (Big Data) về “nhịp đập” của đô thị; qua đó cho phép lãnh đạo phân tích, dự báo và điều phối nguồn lực một cách chủ động thay vì phản ứng thụ động theo sự vụ.

Đầu tháng 10/2025, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai thử nghiệm Nền tảng quản lý chính quyền số giai đoạn 1 cho lãnh đạo các sở, ban, ngành. Đây là nền tảng hỗ trợ cán bộ, công chức truy cập thống nhất vào các quy trình, tài liệu, công cụ làm việc nhanh chóng, hiệu quả. Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường, việc triển khai nền tảng quản lý chính quyền số là một trong những công việc nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia", thể hiện quyết tâm của Thành phố trong xây dựng chính quyền số. Nền tảng quản lý chính quyền số sẽ góp phần thay đổi phương thức, ý thức làm việc, chuẩn hóa các quy trình, giảm bớt giấy tờ, tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch và năng động hơn cho cán bộ, công chức.

Ngoài ra, Thành phố đang quyết liệt rà soát hạ tầng công nghệ thông tin tại 168 xã, phường và đặc khu để đầu tư đồng bộ, đáp ứng việc truy cập các ứng dụng, nên tảng số dùng chung của Thành phố được thông suốt, đảm bảo không ảnh hưởng đến việc giải quyết công việc và hồ sơ cho người dân, doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Tấn Phong, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, để tối ưu hóa các nền tảng công nghệ, giảm tải cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở, Thành phố đang tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành khắc phục kịp thời các lỗi sự cố trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Đồng thời, địa phương kết nối và tích hợp phần mềm chuyên ngành của Trung ương với hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Thành phố; góp phần mang lại hiệu quả thiết thực trong xử lý hồ sơ hành chính trực tuyến phục vụ người dân.