TP. Hồ Chí Minh củng cố vị thế trung tâm xuất khẩu trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động mạnh, gia tăng rào cản kỹ thuật, yêu cầu xanh hóa và điều chỉnh chính sách thuế quan tại một số nền kinh tế lớn, hoạt động xuất khẩu của TP. Hồ Chí Minh vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Sau hợp nhất ba địa phương có thế mạnh về công nghiệp – thương mại ở khu vực phía Nam, TP. Hồ Chí Minh mới có thêm lợi thế để định vị vai trò trung tâm xuất khẩu của cả nước và khu vực.

*Tăng trưởng tích cực

Theo Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, dù đối mặt nhiều biến động cả trong nước và quốc tế, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế thành phố trong năm qua. Theo đó, kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh năm 2025 ước đạt 95,8 tỷ USD, tăng 7%; kim ngạch nhập khẩu ước đạt 98,2 tỷ USD, tăng 6,7% so với năm trước.

Tính chung giai đoạn 2021 - 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của TP. Hồ Chí Minh đã tăng từ 80,26 tỷ USD lên 95,8 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 3,6%/năm; nhập khẩu tăng từ 79,73 tỷ USD lên 98,2 tỷ USD, tăng bình quân 4,25%/năm. Cán cân thương mại được cải thiện theo hướng giảm nhập siêu, góp phần củng cố năng lực cạnh tranh của thành phố. Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục đa dạng, tập trung vào các nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo chủ lực như điện tử – máy tính – linh kiện, máy móc – thiết bị, dệt may – da giày, gỗ và sản phẩm gỗ, hóa dược, cao su kỹ thuật, nhựa công nghệ; cùng nhóm nông – lâm – thủy sản chế biến.

Về thị trường, hàng hóa của thành phố duy trì tăng trưởng tại Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc; đồng thời mở rộng sang các thị trường thuộc các hiệp định thương mại tự do (FTAs) như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA) và bước đầu thâm nhập Trung Đông, Nam Mỹ, châu Phi.

Tuy nhiên, xuất nhập khẩu vẫn còn hạn chế: phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp FDI, giá trị gia tăng nội địa thấp; chi phí logistics cao; thiếu thương hiệu xuất khẩu mạnh; năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh và lao động của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế.

Ông Nguyễn Ngọc Hoà, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh phân tích: Kim ngạch xuất khẩu của TP. Hồ Chí Minh tăng mạnh nhưng phần tăng chủ yếu đến từ khu vực FDI, đặc biệt ở các ngành điện, điện tử và công nghệ cao. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn này, trở thành mắt xích, vệ tinh, gia tăng hàm lượng nội địa thay vì để các "đầu tàu" tìm nguồn cung từ quốc gia khác.

Ở những lĩnh vực có thế mạnh như nông sản, lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn. Nhiều mặt hàng như gạo, cà phê, hồ tiêu, cao su, sầu riêng đã thuộc nhóm hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, yêu cầu hiện nay không chỉ là xuất khẩu mà phải tổ chức lại sản xuất từ gốc: liên kết nông dân, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát quy trình sử dụng vật tư nông nghiệp, minh bạch toàn chuỗi cung ứng.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hoà, doanh nghiệp phải vừa mở rộng thị trường quốc tế, vừa giữ vững thị trường nội địa làm bệ đỡ. Hàng hoá tiêu dùng trong nước và xuất khẩu đều phải chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, minh bạch thông tin, hình thành chuỗi cung ứng đồng bộ để vượt qua hàng rào kỹ thuật và phát triển bền vững.

Đại diện Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, bước sang giai đoạn mới, TP. Hồ Chí Minh định hướng tập trung xuất khẩu sản phẩm giá trị gia tăng cao; thúc đẩy liên kết vùng xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả; tận dụng chuyển dịch công nghiệp sang các ngành công nghệ cao như điện tử tiên tiến, máy móc công nghiệp, dược phẩm, công nghệ sinh học, phần mềm ứng dụng, Fintech. Đồng thời, rà soát phát triển mặt hàng tiềm năng như sản phẩm theo tiêu chuẩn của người Hồi giáo (Halal), sản phẩm theo tiêu chuẩn của người Do Thái (Kosher), quả tươi vào thị trường châu Âu và Hoa Kỳ, hàng hóa xanh, tuần hoàn, phát thải carbon thấp.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp nội địa đạt 35–40%, mỗi ngành hàng chủ lực có ít nhất một doanh nghiệp Việt Nam có thương hiệu và năng lực cạnh tranh toàn cầu; đồng thời xây dựng danh mục sản phẩm xuất khẩu chủ lực, thu hút đầu tư vào công nghiệp hỗ trợ và trung tâm logistics.

*Không ngừng mở rộng thị trường mới

Để mở lối cho tăng trưởng xuất khẩu, TP. Hồ Chí Minh đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo hướng chuyên sâu, gắn với đa dạng hóa thị trường và thích ứng tiêu chuẩn mới của thương mại toàn cầu.