TP. Hồ Chí Minh định hướng đầu tư và phát triển bền vững khu công nghiệp

Ngày 14/11, tại Khu công nghiệp Chuyên sâu Phú Mỹ 3, phường Tân Phước, TP. Hồ Chí Minh, Liên chi hội Bất động sản công nghiệp Việt Nam, Báo Tài chính – Đầu tư và Công ty Cổ phần Thanh Bình Phú Mỹ đã phối hợp tổ chức tọa đàm “Định hướng đầu tư và phát triển bền vững trong khu công nghiệp”. Sự kiện thu hút sự tham dự của các chuyên gia kinh tế, cơ quan quản lý nhà nước và nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp, logistics, bất động sản công nghiệp.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Võ Thanh Phong, Phó Giám đốc Ban Quản lý các khu chế xuất và khu công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết: Trước bối cảnh xu thế sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn và công nghiệp sinh thái đang trở thành chuẩn mực toàn cầu, việc chuyển đổi mô hình khu công nghiệp là yêu cầu cấp thiết để thành phố giữ vững vai trò trung tâm kinh tế – công nghiệp hàng đầu cả nước. Nhiều năm qua, hệ thống khu chế xuất– khu công nghiệp của thành phố đóng góp quan trọng cho tăng trưởng công nghiệp, nhưng tỷ lệ ứng dụng công nghệ cao và mô hình sản xuất sạch vẫn còn thấp, tạo áp lực lớn khi Việt Nam đã cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Theo ông Phong, thành phố đang đẩy mạnh triển khai các chủ trương mới của Trung ương theo hướng phát triển nhanh nhưng bền vững, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Giai đoạn 2025 - 2030, TP. Hồ Chí Minh sẽ ưu tiên tái cơ cấu công nghiệp dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi mô hình khu công nghiệp hiện hữu sang hướng sinh thái – thông minh.

Thành phố hiện phối hợp với JICA, UNIDO và Ngân hàng Thế giới trong chương trình nâng cấp các khu công nghiệp theo tiêu chuẩn sinh thái. Một trong những điển hình là Khu công nghiệp Chuyên sâu Phú Mỹ 3 – nơi đã cơ bản đáp ứng tiêu chí khu công nghiệp sinh thái và đang chờ thẩm định công nhận vào quý I/2026.

Dù vậy, đại diện cơ quan quản lý cũng cho rằng, tốc độ chuyển đổi của doanh nghiệp còn chậm do giới hạn nguồn lực và lo ngại chi phí đầu tư. Vì vậy, thành phố sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp; đồng thời, tham mưu ban hành cơ chế chính sách mới nhằm tạo động lực mạnh mẽ hơn cho doanh nghiệp tham gia sản xuất xanh.

Ở góc nhìn dòng vốn quốc tế, bà Lê Hoàng Lan Như Ngọc, Trưởng bộ phận tư vấn chiến lược Cushman & Wakefield Việt Nam nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng FDI mới với vai trò không chỉ là “điểm đến thay thế”, mà dần trở thành “cứ điểm sản xuất công nghệ cao và logistics của khu vực”.

Dòng vốn FDI dịch chuyển khỏi Trung Quốc trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đã mở ra dư địa lớn cho Việt Nam. Tính đến 9 tháng năm 2025, Việt Nam thu hút 28,54 tỷ USD vốn đăng ký, mức cao nhất trong nhiều năm; trong đó, công nghiệp chế biến – chế tạo chiếm khoảng 59%, còn bất động sản công nghiệp chiếm trên 21%.

Khu vực phía Nam tiếp tục dẫn đầu với 46% tổng vốn FDI nhờ hệ sinh thái sản xuất – logistics hoàn chỉnh tại TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, trong khi phía Bắc đang trỗi dậy mạnh mẽ với Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh – nơi hình thành trung tâm điện tử, bán dẫn của cả nước. Theo bà Lê Hoàng Lan Như Ngọc, Việt Nam cũng là một trong những quốc gia hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng đa dạng hóa sản xuất của các tập đoàn Mỹ. Dù năm 2025 áp dụng mức thuế “đối ứng” nhằm kiểm soát hàng trung chuyển, Việt Nam vẫn duy trì lợi thế cạnh tranh nhờ nâng cao năng lực nội địa hóa và kiểm soát quy tắc xuất xứ.

Một động lực then chốt khác của giai đoạn 2025–2030 là sự phát triển của hạ tầng logistics. Việt Nam đã dành hơn 82.000 tỷ đồng đầu tư Cái Mép – Thị Vải để trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế, kết hợp mạng lưới cảng biển, cao tốc và kho vận hiện đại. Ở phía Bắc, cảng Lạch Huyện và hệ thống cao tốc ven biển đang hình thành cực logistics thứ hai. Khi hai cực này kết nối, Việt Nam sẽ có chuỗi cung ứng logistics – sản xuất – phân phối khép kín toàn quốc, dự kiến giúp doanh nghiệp giảm 10–15% chi phí logistics.

Bà Lê Hoàng Lan Như Ngọc khẳng định, Việt Nam đang ở vị thế hiếm có, sở hữu tốc độ tăng trưởng, sức hút FDI và đà phát triển hạ tầng vượt trội. Nếu tận dụng tốt cơ hội, bất động sản công nghiệp Việt Nam sẽ bước vào chu kỳ bứt phá mạnh mẽ giai đoạn 2025–2030.

Trình bày kinh nghiệm thực tiễn về phát triển khu công nghiệp xanh, bà Nguyễn Thị Thảo Nhi, Giám đốc Công ty Cổ phần Thanh Bình Phú Mỹ – chủ đầu tư Khu công nghệp Chuyên sâu Phú Mỹ 3, cho biết khu công nghiệp được thành lập năm 2014 trên cơ sở hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Nhật Bản. Với quy mô gần 1.000 ha, đây là khu công nghiệp chuyên sâu duy nhất tại Việt Nam. Hơn 10 năm qua, doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ để phát triển hệ thống hạ tầng chuẩn quốc tế gồm xử lý nước thải đạt chuẩn A, hệ thống điện – nước – khí gas – viễn thông được cung cấp đến chân hàng rào nhà máy, cùng dịch vụ “một cửa” hoạt động 24/7 hỗ trợ nhà đầu tư về pháp lý và kỹ thuật.

Tọa lạc gần cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải và các tổ hợp hóa dầu quy mô lớn, Khu công nghiệp Chuyên sâu Phú Mỹ 3 trở thành trung tâm của các ngành công nghiệp sau hóa dầu, hóa chất, năng lượng và logistics. Nổi bật nhất là Trung tâm Chuỗi cung ứng Toàn cầu Phú Mỹ với cảng cạn 38 ha, hệ thống kho bãi 250.000 m² và mô hình logistics xanh – khép kín. Đến nay, khu công nghiệp đã thu hút gần 6 tỷ USD vốn đầu tư, tỷ lệ lấp đầy trên 80% và đang đề xuất mở rộng thêm 650 ha để đón đầu làn sóng FDI mới.

Khu công nghiệp cũng đã nộp hồ sơ công nhận khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của Việt Nam, với mục tiêu tiên phong ứng dụng công nghệ quản lý thông minh, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp và hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Thành công của Khu công nghiệp Chuyên sâu Phú Mỹ 3 đang mở đường cho doanh nghiệp phát triển chuỗi khu công nghiệp xanh mới tại Cần Thơ và Đà Nẵng.

Trong khuôn khổ tọa đàm, bà Lâm Tố Trinh, đại diện NS BlueScope Việt Nam đã chia sẻ mô hình ESG trong ngành công nghiệp nặng. BlueScope là doanh nghiệp thép đầu tiên áp dụng tiêu chuẩn ResponsibleSteel – khung đánh giá ESG chuyên biệt cho ngành thép với 13 nguyên tắc bao quát môi trường, xã hội và quản trị. Tại Việt Nam, doanh nghiệp đã triển khai hàng loạt dự án giảm phát thải như tối ưu lò đốt, tự động hóa dây chuyền, sử dụng năng lượng tái tạo và xây dựng hệ thống quản lý năng lượng theo thời gian thực, giúp giảm đáng kể cường độ phát thải từ năm 2018 đến nay.

Ngoài ra, BlueScope chú trọng yếu tố xã hội thông qua xây dựng văn hóa an toàn, cải thiện điều kiện làm việc, giảm tiếng ồn và thúc đẩy sức khỏe tinh thần cho người lao động. Trong lĩnh vực quản trị, doanh nghiệp triển khai chương trình “Chuỗi cung ứng có trách nhiệm”, đánh giá nhà cung cấp theo tiêu chí ESG và yêu cầu cải tiến liên tục.

Tại tọa đàm nhiều ý kiến của các đại biểu tham dự đều khẳng định, mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp xanh và các tiêu chuẩn ESG đã và đang trở thành hướng đi tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh FDI ngày càng gay gắt và thị trường toàn cầu đặt ra yêu cầu cao hơn về môi trường – minh bạch – hiệu quả đối với các khu công nghiệp.