TP Hồ Chí Minh được kỳ vọng thành “hub” quan trọng để thu hút các dòng vốn

Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ sang các lĩnh vực xanh, bền vững và có trách nhiệm, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế được đánh giá là bước đi chiến lược, mở ra cơ hội để Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu vốn cho chuyển đổi trong nước mà còn từng bước vươn lên trở thành điểm trung chuyển vốn xanh của khu vực Đông Nam Á.

Nhận định này được nhiều chuyên gia chia sẻ tại Hội thảo “Thúc đẩy tài chính xanh và sàn giao dịch chứng chỉ carbon trong Trung tâm Tài chính quốc tế”, do Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HIDS) tổ chức ngày 16/1. 

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng, tài chính xanh không chỉ dừng lại ở một nhóm sản phẩm chuyên biệt, mà có thể trở thành trụ cột chiến lược trong định vị Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực. 

Theo bà Nguyễn Trúc Vân, Giám đốc Trung tâm Mô phỏng và Dự báo kinh tế – xã hội (HIDS), việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh có thể được xem như một “hub” quan trọng để thu hút các dòng vốn, đặc biệt là nguồn vốn tài chính xanh đang tăng trưởng nhanh trên toàn cầu. 

Nhu cầu tài chính xanh hiện nay là rất lớn, không chỉ với cả nước mà đặc biệt cấp thiết đối với TP. Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đồng thời cũng là địa phương chịu nhiều sức ép về biến đổi khí hậu, hạ tầng và phát triển bền vững. 

Trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tại COP26, nhu cầu huy động nguồn lực tài chính cho quá trình chuyển đổi xanh được dự báo sẽ gia tăng mạnh mẽ trong nhiều thập kỷ tới. 

Chính vì vậy, trong định hướng thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, tài chính xanh được xác định là một trong những sản phẩm ưu tiên phát triển. Với quy mô quy hoạch khoảng 898 ha, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng hình thành một hệ sinh thái tài chính đa dạng, trong đó có các phân khúc tài chính chuyên biệt, đủ năng lực thu hút dòng vốn xanh quốc tế quy mô lớn. 

Không chỉ dừng ở vai trò huy động vốn cho các dự án trong nước, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh còn được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối và phân bổ dòng vốn xanh trong khu vực. Một trong những lợi thế then chốt của mô hình này là cơ chế điều hành đặc thù, cho phép triển khai các cơ chế thử nghiệm (sandbox), thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nhanh chóng thích ứng với các chuẩn mực tài chính quốc tế – yếu tố đặc biệt quan trọng đối với lĩnh vực tài chính xanh. 

Bên cạnh đó, theo Nghị quyết số 222/QH15 của Quốc hội về chủ trương thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam, tài chính xanh được xác định là một trong những lĩnh vực ưu tiên phát triển. 

Đáng chú ý, trong số 5 sàn giao dịch trọng điểm dự kiến hình thành tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam ở TP. Hồ Chí Minh, có sàn giao dịch tín chỉ carbon. Việc phát triển sàn giao dịch này được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy thu hút dòng vốn đầu tư, đặc biệt là nguồn vốn tài chính xanh, góp phần hỗ trợ Việt Nam thực hiện các cam kết về ứng phó với biến đổi khí hậu và mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. 

Từ góc nhìn quốc tế, ông Shehryar Ali Shah, Trưởng đại diện Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) tại TP. Hồ Chí Minh, đánh giá việc thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam là một cơ hội mang tính chuyển đổi. Một trung tâm tài chính được thiết kế và vận hành hiệu quả không chỉ giúp làm sâu sắc thị trường vốn, thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, mà còn củng cố vai trò của Việt Nam trong mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu. 

Theo ông Shehryar Ali Shah, tài chính xanh sẽ là trọng tâm phát triển của Trung tâm Tài chính quốc tế trong tương lai. Đây vừa là ưu tiên mang tính toàn cầu, vừa là cơ hội kinh tế lớn đối với Việt Nam nếu tận dụng đúng thời điểm và xây dựng được hệ sinh thái phù hợp. 

Dẫn Báo cáo Khí hậu và Phát triển quốc gia của Ngân hàng Thế giới, đại diện IFC cho biết, Việt Nam sẽ cần khoảng 368 tỷ USD đầu tư liên quan đến khí hậu từ nay đến năm 2040, tương đương khoảng 6,8% GDP mỗi năm – quy mô vượt xa khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước. Trong bối cảnh đó, tài chính xanh được xem là kênh huy động vốn trọng yếu, đóng vai trò cầu nối giữa nhu cầu đầu tư trong nước với dòng vốn quốc tế đang tìm kiếm các tài sản xanh, bền vững và có độ tin cậy cao. 

“Việt Nam đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển tài chính xanh, từ nhu cầu mạnh mẽ của nhà đầu tư, quá trình hoàn thiện hệ thống phân loại xanh quốc gia, đến sự chủ động của các ngân hàng thương mại trong việc tích hợp tiêu chí ESG (Môi trường – Xã hội - Quản trị) vào hoạt động tín dụng”, ông Shehryar Ali Shah nhận định. 

Theo ông Shehryar Ali Shah, nếu Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được định vị rõ ràng là trung tâm khu vực về tài chính bền vững, hướng tới thị trường ASEAN, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam sẽ rất đáng kể. Trong bối cảnh tổng giá trị trái phiếu bền vững của khu vực ASEAN+3 đã đạt khoảng 868 tỷ USD, dư địa để Việt Nam tham gia sâu hơn vào dòng chảy vốn xanh khu vực là rất lớn. 

Từ góc nhìn này, Trung tâm Tài chính quốc tế TP. Hồ Chí Minh không chỉ là động lực phát triển của riêng thành phố, mà còn có thể trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới trung chuyển vốn xanh của khu vực, góp phần nâng tầm vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính bền vững toàn cầu.

Bên cạnh cơ hội, các chuyên gia cũng chỉ ra những thách thức không nhỏ trong việc thu hút vốn xanh, như chi phí phát hành trái phiếu xanh còn cao, nguồn vốn dài hạn trong nước hạn chế, thị trường các công cụ phòng ngừa rủi ro chưa phát triển đầy đủ, cùng những điểm nghẽn về hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng truyền tải điện. Ngoài ra, việc thiếu các công cụ đánh giá rủi ro khí hậu một cách hệ thống cũng đang trở thành rào cản đối với dòng vốn quốc tế. 

Để hiện thực hóa vai trò “hub” trung chuyển vốn xanh của khu vực, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện khung thể chế cho tài chính xanh, đẩy nhanh phát triển hạ tầng thị trường, đặc biệt là sàn giao dịch tín chỉ carbon; đồng thời nâng cao năng lực quản lý rủi ro khí hậu theo chuẩn mực quốc tế. Khi các điều kiện nền tảng được đồng bộ hóa, Trung tâm Tài chính quốc tế TP. Hồ Chí Minh không chỉ là công cụ huy động vốn cho quá trình chuyển đổi trong nước, mà còn có thể trở thành điểm đến chiến lược của dòng vốn xanh toàn cầu trong giai đoạn tới.