Thành phố Hồ Chí Minh phát huy vai trò đầu tàu trong mô hình tăng trưởng mới

Vai trò đầu tàu của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới không chỉ được thể hiện qua những kết quả phát triển của riêng Thành phố mà còn ở khả năng tạo ra và lan tỏa những động lực tăng trưởng mới cho đất nước. Đây cũng là thước đo quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thành phố trong những thập niên tới.

Nội dung trên được nhấn mạnh tại Hội thảo khoa học “Thành phố Hồ Chí Minh với sự nghiệp Đổi mới (1986 - 2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, do Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) và Trường Đại học An ninh nhân dân tổ chức sáng 31/10.

Theo ông Nguyễn Thành Phong, nguyên Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, sau 40 năm đổi mới, mô hình tăng trưởng của Thành phố đã chuyển dịch rõ nét từ dựa chủ yếu vào mở rộng vốn, lao động và không gian phát triển sang dựa ngày càng nhiều vào năng suất, tri thức và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này vẫn chưa hoàn tất. Các động lực truyền thống đang dần suy giảm hiệu lực, trong khi những động lực mới dựa trên công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo chưa đủ mạnh để tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới.

Phân tích quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, ông Nguyễn Thành Phong cho rằng, những thành tựu đạt được không bắt nguồn từ một yếu tố đơn lẻ mà là kết quả tương tác giữa nhiều động lực và điều kiện phát triển. Trong đó, tư duy đổi mới tạo động lực cải cách; hội nhập mở rộng không gian phát triển; hạ tầng tạo điều kiện để các nguồn lực lưu chuyển hiệu quả; năng suất quyết định chất lượng tăng trưởng, còn thể chế giữ vai trò kết nối, bảo đảm toàn bộ hệ thống vận hành hiệu quả.

Trong giai đoạn phát triển mới, vai trò đầu tàu của Thành phố Hồ Chí Minh cần được nhìn nhận rộng hơn những thước đo truyền thống như quy mô kinh tế hay tỷ trọng đóng góp vào GDP quốc gia. Một cực tăng trưởng hiện đại không chỉ tạo ra tốc độ tăng trưởng cao cho chính mình mà quan trọng hơn là phải có khả năng tạo ra và lan tỏa các động lực phát triển mới cho toàn bộ nền kinh tế. Định hướng này đã được xác lập trong Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, với yêu cầu phát huy vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng và sức lan tỏa của Thành phố Hồ Chí Minh đối với vùng và cả nước.

Bài học xuyên suốt sau 40 năm đổi mới là năng lực phát triển của Thành phố không chỉ phụ thuộc vào quy mô nguồn lực hiện có mà ngày càng được quyết định bởi khả năng liên tục đổi mới để giải phóng, kết nối và chuyển hóa các nguồn lực thành động lực tăng trưởng mới, phù hợp với từng giai đoạn. Vì vậy, chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Thành phố không chỉ là câu chuyện phát triển của một đô thị mà còn là một phần quan trọng trong quá trình đổi mới mô hình phát triển quốc gia.

Từ thực tiễn 40 năm qua, các chuyên gia cũng cho rằng, những chuyển biến trong sản xuất, kinh doanh, quản lý kinh tế và tổ chức đời sống xã hội tại Thành phố không chỉ phản ánh sự thay đổi của một đô thị năng động mà còn gợi mở nhiều vấn đề có ý nghĩa đối với quá trình đổi mới tư duy, điều chỉnh cơ chế và hoàn thiện chính sách ở tầm quốc gia.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Thành phố Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng trong việc cung cấp cơ sở thực tiễn để hình thành đường lối đổi mới. Trong quá trình này, Thành phố đã tiên phong, quyết liệt tháo gỡ những rào cản của cơ chế quản lý kinh tế tập trung, tìm kiếm các giải pháp thực tiễn nhằm giải quyết tình trạng thiếu lương thực, thiếu nguyên liệu sản xuất, đình trệ lưu thông và đời sống khó khăn. Trong bối cảnh mới, những bài học kinh nghiệm được đúc kết qua 40 năm đổi mới sẽ tiếp tục góp phần quan trọng vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới

Hội thảo nhận được 169 tham luận của các tác giả với cách tiếp cận, nguồn tư liệu và đối tượng nghiên cứu đa dạng. Các tham luận tập trung phân tích những tìm tòi trước đổi mới; sự chuyển biến trong tư duy quản lý, phương thức lãnh đạo, quan hệ Trung ương - địa phương; các cơ chế đặc thù và mô hình phát triển phù hợp với một đô thị đặc biệt.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu đề cập đến chuyển biến kinh tế qua các thời kỳ, giải pháp huy động nguồn lực, đổi mới mô hình tăng trưởng; phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, bảo tồn di sản và phát triển con người trong quá trình đô thị hóa. Công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế gắn với nhiệm vụ giữ vững quốc phòng, an ninh cũng là những nội dung được quan tâm tại hội thảo.