TP. Hồ Chí Minh mở không gian phát triển mới cho doanh nghiệp công nghệ cao

Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh vừa được đưa vào hoạt động, qua đó không chỉ góp phần mở rộng không gian phát triển mới mà còn tạo nền tảng để thành phố chuyển dịch từ mô hình gia công sang trung tâm sáng tạo, thiết kế và sản xuất công nghệ cao. Từ đó, từng bước nâng cao vị thế của TP. Hồ Chí Minh nói riêng, Việt Nam nói chung trong chuỗi giá trị toàn cầu. 

*Doanh nghiệp kỳ vọng

Có thể nói, Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh đi vào hoạt động đã được đông đảo cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước đón nhận và kỳ vọng môi trường hoạt động mới hiện đại, chuyên nghiệp hơn.

Theo ông Nguyễn Trọng Luật, Giám đốc điều hành Công ty Cicor Việt Nam (Thụy Sĩ), doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực gia công điện tử và bán dẫn tại Khu công nghiệp VSIP. Việc hình thành Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh là một quyết định sáng suốt, xuất phát từ vai trò nền tảng của khoa học và công nghiệp đối với sự phát triển bền vững của đô thị hiện đại.

Cicor Việt Nam đặt mục tiêu trong năm 2026 thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Sáng tạo tại phường Bình Dương, hướng tới chuyển giao công nghệ vi mạch điện tử từ châu Âu về Việt Nam, kết nối với các trung tâm công nghệ tại Thụy Sĩ, Đức và Anh, qua đó nâng cao giá trị sản xuất trong nước.

Ông Lương Việt Quốc, Nhà sáng lập, Giám đốc điều hành Công ty Realtime Robotics (Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh) cho biết, với kinh nghiệm thực tiễn từ việc xuất khẩu máy bay không người lái sang thị trường Hoa Kỳ, điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cạnh tranh toàn cầu là phải sở hữu các phát minh vượt trội, có tính khác biệt rõ ràng so với thế giới.

Theo ông, nếu chỉ dừng lại ở việc sao chép hoặc cải tiến nhỏ từ công nghệ có sẵn, doanh nghiệp Việt Nam khó có thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm máy bay không người lái do Realtime Robotics thiết kế và chế tạo hoàn toàn bởi kỹ sư Việt Nam đã có những cải tiến vượt trội về cấu trúc gấp gọn, giúp thiết bị có kích thước nhỏ hơn nhiều lần so với các sản phẩm cùng phân khúc trên thị trường quốc tế. Nhờ đó, doanh nghiệp đã thâm nhập thành công thị trường Hoa Kỳ, kể cả trong các lĩnh vực đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe như điện lực, dân dụng và an ninh.

Với vị trí địa lý liền kề, ông Lương Việt Quốc kỳ vọng Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh hiện hữu và Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh sẽ hình thành không gian phát triển liên thông, nơi doanh nghiệp có thể đồng thời tận dụng hạ tầng, nguồn nhân lực, cơ chế chính sách và thị trường, qua đó rút ngắn chu kỳ đổi mới sáng tạo và mở rộng quy mô toàn cầu.

Theo Tiến sĩ Đặng Tấn Đức, Viện trưởng Viện nghiên cứu và Phát triển Tập đoàn Becamex, giá trị cốt lõi của Đô thị Khoa học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở hạ tầng kỹ thuật, mà quan trọng hơn là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn chặt với sản xuất công nghệ cao. Từ năm 2016, Becamex đã chủ động nghiên cứu, đầu tư và mở rộng hợp tác với nhiều đối tác quốc tế như thành phố Eindhoven (Hà Lan); Daejeon (Hàn Quốc); Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu Singapore; Viện Hệ thống Nano điện tử Fraunhofer ENAS (Đức), cùng các tập đoàn công nghệ lớn như Qualcomm, Synopsys, Infineon…, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tương đối hoàn chỉnh.

Hệ thống các trung tâm sản xuất tiên tiến, FabLab, TechLab, vườn ươm doanh nghiệp Becamex và Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghiệp 4.0 cho phép doanh nghiệp, nhà khoa học tiếp cận trọn vẹn chuỗi giá trị từ nghiên cứu, thiết kế, tạo mẫu, sản xuất thử nghiệm đến thương mại hóa ngay trong môi trường khu công nghiệp. Qua đó, quá trình chuyển đổi, nâng cấp sang mô hình công nghiệp thông minh, sinh thái được đẩy nhanh, góp phần duy trì lợi thế cạnh tranh, giữ chân nhà đầu tư hiện hữu và thu hút các nhà đầu tư thế hệ mới.

*Đổi mới sáng tạo gắn với sản xuất công nghệ cao

Trong Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò trụ cột tri thức và hạt nhân nghiên cứu, đào tạo. Việc hợp tác giữa TP. Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh và Tổng công ty Becamex được xem là mô hình tiêu biểu của liên kết “ba nhà” (nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp), tập trung vào các trụ cột như đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn và phát triển bền vững. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh cho rằng, việc tích hợp các nguồn lực về nhân lực, khoa học, công nghệ và doanh nghiệp trong cùng một không gian phát triển sẽ tạo nền tảng hình thành lợi thế cạnh tranh dài hạn cho thành phố và quốc gia. Mô hình này cho phép sinh viên, học viên và nhà khoa học không chỉ học tập, nghiên cứu trong nhà trường mà còn trực tiếp tham gia các dự án nghiên cứu, sản xuất tại doanh nghiệp, tiếp cận các chương trình đào tạo, trao đổi quốc tế, từ đó quay trở lại đóng góp cho hệ sinh thái công nghệ trong nước.

Theo định hướng phát triển, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh xác định Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh sẽ trở thành trung tâm tri thức, giữ vai trò dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ lõi, công nghệ sâu. Thông qua đó, nhà trường hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, từng bước hình thành các sản phẩm, giải pháp công nghệ chiến lược từ viện, trường phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Hữu Yên cho biết, Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh không đơn thuần là một định hướng quy hoạch không gian, mà được xác định là “lõi” phát triển của khu vực phía Bắc thành phố, giữ vai trò kết nối vùng, dẫn dắt hoạt động nghiên cứu và phát triển, hình thành các chuỗi giá trị gia tăng cao. Thông qua đó, đô thị này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất tại các khu công nghiệp hiện hữu theo hướng thông minh, công nghệ cao và bền vững.

Về cơ chế triển khai, trên nền tảng các chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội, Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP. Hồ Chí Minh đề xuất mô hình quản lý theo cơ chế “một cửa” thông qua Ban Quản lý Phát triển Đô thị Khoa học Công nghệ. Đồng thời, việc áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và huy động linh hoạt các nguồn lực công – tư được xem là giải pháp trọng tâm; trong đó, nhà nước giữ vai trò kiến tạo, đầu tư hạ tầng nền tảng, còn doanh nghiệp tham gia triển khai, vận hành theo chuẩn mực quốc tế.