TP. Hồ Chí Minh thị trường thương mại năng động - Bài 1: Khơi thông dòng chảy hàng hóa

Từ cuộc đổi gạo cuối thập niên 1970 khi những người lãnh đạo Thành phố dám vượt qua tư duy quản lý cũ để giải quyết nạn thiếu lương thực đến việc xây dựng một trung tâm thương mại, bán lẻ và logistics sôi động bậc nhất cả nước hôm nay, TP. Hồ Chí Minh luôn là nơi khởi nguồn của những đổi mới từ thực tiễn. Hành trình ấy không chỉ làm thay đổi diện mạo thương mại của Thành phố mà còn góp phần mở đường cho tư duy kinh tế thị trường và sự phát triển năng động của cả nước.

Hướng đến kỷ niệm 50 năm Thành phố Sài Gòn -Gia Định chính thức mang tên TP. Hồ Chí Minh, TTXVN thực hiện chùm 2 bài viết với chủ đề TP. Hồ Chí Minh thị trường thương mại năng động, ghi nhận quá trình phát triển của thị trường cung cấp hàng hóa tại Thành phố, từ các câu chuyện "xé rào" để cứu đói cho hàng triệu người dân Thành phố đến trở thành thị trường thương mại sôi động hàng đầu của cả nước.

Bài 1: Khơi thông dòng chảy hàng hóa

Cuối thập niên 1970, từ yêu cầu cấp thiết bảo đảm lương thực cho người dân, TP. Hồ Chí Minh đã thực hiện cuộc “xé rào” đổi gạo nổi tiếng, tạo nên dấu mốc đặc biệt trong lịch sử phát triển kinh tế Thành phố. Không chỉ góp phần giải quyết tình trạng thiếu lương thực trong giai đoạn khó khăn, sự kiện này còn mở ra tư duy mới về lưu thông hàng hóa, đặt nền móng cho sự phát triển năng động của thị trường thương mại TP. Hồ Chí Minh trong suốt nhiều thập niên sau đó.

* Dấu mốc mở đường

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh, những năm đầu sau ngày đất nước thống nhất, Thành phố đối mặt với nhiều khó khăn về nguồn cung lương thực. Dù nằm cạnh Đồng bằng sông Cửu Long, vựa lúa lớn nhất cả nước, người dân TP. Hồ Chí Minh vẫn thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu gạo, phải ăn độn trong thời gian dài. Những rào cản trong quản lý đã khiến lúa gạo không thể di chuyển thông suốt từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ, làm đứt gãy chuỗi cung ứng tự nhiên của thị trường.

“Thành phố nằm cạnh vựa lúa lớn nhất cả nước nhưng người dân vẫn phải ăn độn, lo thiếu gạo từng ngày. Không phải miền Tây không có lúa mà do những rào cản trong lưu thông khiến hàng hóa không thể đến đúng nơi cần thiết”, bà Lý Kim Chi nhớ lại.

Nhắc đến cuộc thu mua lúa gạo cuối thập niên 1970, bà Chi cho rằng dấu ấn lớn nhất của sự kiện không chỉ nằm ở kết quả giải quyết thiếu hụt lương thực mà còn ở vai trò của những con người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Những quyết định mang tính đột phá của lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh khi đó đã thể hiện rõ tinh thần đặt lợi ích người dân lên trên rào cản cơ chế.

Ở góc nhìn nghiên cứu, Tiến sỹ Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP. Hồ Chí Minh cho rằng: Cần đặt sự kiện trong bối cảnh nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung với hệ thống quy định chặt chẽ; trong đó việc vận chuyển lương thực giữa các địa phương không được khuyến khích hoặc bị hạn chế nghiêm ngặt.

"Theo quy định thời đó, việc vận chuyển lương thực từ địa phương này sang địa phương khác gần như không được khuyến khích. Trong khi người dân Thành phố thiếu lương thực, hàng hóa không lưu thông được. Tình thế đó đòi hỏi phải có một hướng giải quyết dựa trên lợi ích cao nhất của người dân",  Tiến sỹ Trần Quang Thắng phân tích.

Theo vị chuyên gia này, điều đáng ghi nhận nhất là tinh thần dũng cảm của những người lãnh đạo Thành phố khi dám vượt qua tư duy quản lý cứng nhắc để tìm giải pháp phù hợp với thực tiễn tạo nên bước đột phá quan trọng trong lưu thông hàng hóa suốt nửa thế kỷ qua.

* Tư duy kinh tế thị trường

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, giai đoạn chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một bước ngoặt rất lớn với thương mại Thành phố.

Từ hệ thống phân phối qua hợp tác xã, TP. Hồ Chí Minh từng bước mở rộng không gian cho các thành phần kinh tế tham gia sản xuất và kinh doanh. Sự thay đổi này không chỉ giải phóng năng lực sản xuất mà còn tạo nền tảng hình thành thị trường hàng hóa ngày càng năng động.