Triển vọng kinh tế của Thụy Sỹ: Những điều đang chờ đợi trong năm 2022

Trong năm 2022, nền kinh tế Thụy Sỹ sẽ phải đối mặt với không ít thách thức. Giới phân tích đã đưa ra một số yếu tố chính có thể tác động đến triển vọng tăng trưởng của nước này như các vấn đề về chuỗi cung ứng, áp lực lạm phát, biến thể Omicron mới, sự tăng giá của đồng franc Thụy Sỹ (CHF) và sức ép cạnh tranh gay gắt đối với ngành dược phẩm và ngân hàng Thụy Sỹ.

Sau khi tăng trưởng vững chắc với tốc độ 3,5% trong năm 2021, kinh tế Thụy Sỹ được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng cao hơn mức trung bình trong năm 2022. Thị trường lao động đã hồi phục hoàn toàn sau đại dịch, các doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công nhân lành nghề trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, kiến trúc, cơ khí chế tạo, công nghiệp hóa chất và dược phẩm.

* Bất ổn của Omicron và rủi ro lạm phát

Ban Thư ký Nhà nước về các vấn đề kinh tế (SECO) dự báo Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Thụy Sỹ sẽ tăng khoảng 3% trong năm 2022. Các vấn đề về chuỗi cung ứng và các biện pháp sức khỏe để đáp ứng với biến thể COVID-19 Omicron mới sẽ góp phần làm chậm lại đôi chút đà tăng trưởng.

Theo một nghiên cứu gần đây của Credit Suisse, tình trạng thiếu lao động có kỹ năng cũng cao hơn mức trung bình trong lĩnh vực y tế và dịch vụ xã hội. SECO dự đoán tỷ lệ thất nghiệp của Thụy Sỹ sẽ giảm trong hai năm tới, từ 3% vào năm 2021 xuống còn 2,4% vào năm 2022 và 2,3% vào năm 2023.

Ngoài những lo ngại về sự xuất hiện của các biến thể COVID-19 mới, mối đe dọa lạm phát - hiện đang cao hơn dự kiến ở cả Mỹ và Khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone) - cũng là nguyên nhân gây lo ngại.

Katrin Assenmacher, người đứng đầu chiến lược chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và từng làm việc tại Ngân hàng Quốc gia Thụy Sỹ (SNB), đã đưa ra giả định rằng lạm phát sẽ tự giảm xuống, ngay cả khi lãi suất không thay đổi.

Tuy nhiên ở Mỹ, các dấu hiệu lại cho thấy lãi suất tăng khi Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã đánh tiếng về việc thể chế này có thể sẽ bắt đầu nâng lãi suất trong năm 2022.  

Lãi suất cao hơn cũng sẽ gây áp lực buộc SNB phải tăng lãi suất, một động thái sẽ dẫn đến việc đồng CHF mạnh lên hơn nữa. Trong một kịch bản như vậy, sự tăng giá tương tự giữa đồng CHF và đồng euro có thể trở thành hiện thực.

* Dược phẩm Thụy Sỹ - Cạnh tranh từ mọi phía

Là động lực chính cho xuất khẩu của Thụy Sỹ và chiếm hơn 1/3 tăng trưởng GDP kể từ năm 2010, ngành dược phẩm nước này dự kiến sẽ tiếp tục đi lên trong năm 2022. Tuy nhiên, sự cạnh tranh của nước ngoài đang gay gắt hơn bao giờ hết. Ireland, Đan Mạch, khu vực Vịnh San Francisco ở Mỹ và Singapore đều đang tích cực thu hút các công ty dược phẩm.

Hai “gã khổng lồ” dược phẩm Thụy Sỹ Roche và Novartis phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ những tập đoàn công nghệ sinh học mới như BioNTech và Moderna (những công ty đứng sau thành công của công nghệ mRNA COVID-19), cũng như từ những “gã khổng lồ” công nghệ Google và Amazon, những công ty đang sử dụng trí thông minh nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn để tạo ra cổ phần trong lĩnh vực y tế sinh lợi.

Những thách thức lớn này xảy ra vào thời điểm mà các hệ thống y tế trên toàn thế giới đang chịu áp lực ngày càng lớn và các chính phủ đang thách thức giá các loại thuốc mới sắp tung ra thị trường.

Để cạnh tranh, các hãng dược phẩm Thụy Sỹ sẽ buộc phải đầu tư ồ ạt vào cả nghiên cứu và mua lại các công ty tích cực trong việc phát triển các loại thuốc và phương pháp điều trị được cá nhân hóa, hướng ra mới nhất của ngành dược phẩm.

* Ngành công nghiệp phát triển trở lại

Trải qua năm tồi tệ nhất trong lịch sử vào năm 2020, ngành sản xuất đồng hồ Thụy Sỹ, được thúc đẩy bởi nhu cầu mạnh mẽ từ Trung Quốc và Mỹ, đã phục hồi tốt vào năm 2021. Trong khi vẫn còn những bất ổn, thị trường dự kiến sẽ tiếp tục cải thiện vào năm 2022.

Tuy nhiên, điều này phụ thuộc nhiều vào cách thức và thời điểm du lịch quốc tế phục hồi. Các chuyên gia lạc quan nhất dự đoán xuất khẩu ngành sản xuất đồng hồ Thuỵ Sỹ sẽ đạt 21-22 tỷ CHF (23-24 tỷ USD), gần với mức kỷ lục được thiết lập vào năm 2014.

Ít nổi tiếng hơn so với ngành sản xuất đồng hồ, nhưng quan trọng hơn nhiều về mặt xuất khẩu và cung cấp việc làm của Thụy Sỹ là ngành máy móc, kỹ thuật điện và kim loại (MEM). Đây là một trong những lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch nhưng lại có triển vọng rất lạc quan trong tương lai nhờ các đơn đặt hàng và doanh thu tăng ròng.

Tuy nhiên, lĩnh vực công nghiệp đang chịu áp lực lớn từ việc thiếu nguồn cung và giá nguyên vật liệu chủ chốt tăng cao. Việc đồng CHF tăng giá so với đồng euro dường như đã khiến ngành công nghiệp này phải hấp thụ và điều chỉnh. Nhiều nhà quản lý đã sử dụng khủng hoảng để đầu tư vào đổi mới, từ đó cải thiện khả năng cạnh tranh của họ.

* Ngân hàng, chuỗi khối và bong bóng bất động sản tiềm năng

Các ngân hàng sẽ theo dõi chặt chẽ tình hình lạm phát và lãi suất vào năm 2022. Nếu sự gia tăng giá tiêu dùng trở nên quá dốc hoặc kéo dài, lãi suất tại Thụy Sỹ có thể chuyển sang vùng dương lần đầu tiên sau nhiều năm.

Đó sẽ là tin tốt cho các chủ ngân hàng đầu tư nhưng cũng có thể khiến các khoản vay thế chấp trở thành nợ xấu. Cả SNB và Cơ quan Giám sát Thị trường Tài chính Thụy Sỹ (FINMA) đã nhiều lần cảnh báo các ngân hàng rằng danh mục các khoản vay thế chấp đang mở rộng nhanh chóng của họ có thể quay trở lại ám ảnh họ.

FINMA hiện yêu cầu các ngân hàng và các công ty tài chính khác báo cáo mức độ rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu. Điều này bao gồm các khoản đầu tư vào các công ty và dự án sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Xu hướng mới hướng tới đầu tư bền vững hứa hẹn những nguồn doanh thu mới, nhưng chỉ khi được thực hiện đúng cách. Các tổ chức phi chính phủ (NGO) sẽ cảnh giác với bất kỳ nỗ lực nào để đánh lừa các nhà đầu tư tin rằng họ đang đầu tư tiền vào tài chính xanh nếu trái phiếu và quỹ không làm gì để giúp ích cho môi trường và xã hội.

Cuối cùng, các ngân hàng cần cảnh giác với những tiến bộ công nghệ mới trong thế giới tài chính. Một số ngân hàng kỹ thuật số đã tạo ra một thị trường ngách trong lĩnh vực tài chính truyền thống.

Tiền điện tử và tài chính phi tập trung được thực hiện thông qau tự động hóa các giao dịch với ý định cắt bỏ các bên trung gian như ngân hàng. Chuỗi khối (Blockchain) khó có thể phá vỡ nền tài chính truyền thống vào năm 2022, nhưng các ngân hàng đang nhận thấy rằng sự tồn tại của họ đang bị thách thức bởi công nghệ mới.

* Các công ty đa quốc gia đối mặt với sân chơi mới

Trong năm 2022, các công ty đa quốc gia sẽ phải chịu áp lực ngày càng lớn từ các cơ quan quản lý, các nhà đầu tư và các tổ chức phi chính phủ để làm sạch chuỗi cung ứng của họ. Từ năm này, các công ty lớn ở Thụy Sỹ sẽ được yêu cầu báo cáo về các vấn đề xã hội và môi trường.

Tiếp theo, từ năm 2023, các công ty trong các lĩnh vực rủi ro cao như khai thác mỏ cũng sẽ được yêu cầu thực hiện trách nhiệm giải trình đối với rủi ro về lao động trẻ em và khoáng sản có nguồn gốc từ các khu vực xung đột.

Các nhà vận động đằng sau sáng kiến "Kinh doanh có trách nhiệm" đã bị đánh bại trong một cuộc bỏ phiếu trên toàn quốc vào năm 2020, khi cho rằng luật mới chưa đi đủ xa và sẽ tiếp tục thúc đẩy trách nhiệm giải trình mạnh mẽ hơn của các công ty đối với các tác động của họ ở nước ngoài. Ủy ban châu Âu dự kiến sẽ đi đến một quyết định được chờ đợi từ lâu về hoạt động kinh doanh có trách nhiệm vào năm 2022, quyết định này có thể đi xa hơn luật của Thụy Sỹ.

* Tài chính công vững chắc

Tài chính công lành mạnh cũng là dấu hiệu của một nền kinh tế vững mạnh. Do chìm trong sắc đỏ trong hai năm qua, ngân sách liên bang sẽ trở lại một số hoạt động bình thường vào năm 2022. Khoản chi tiêu bất thường 40 tỷ CHF cần thiết để vượt qua đại dịch sẽ được phân bổ trong 10 năm và chính phủ có kế hoạch sử dụng thặng dư ngân sách và lợi nhuận từ SNB để trả nợ.

Trong khi đó, triển vọng dài hạn cũng rất tích cực. Bất chấp sự gia tăng chi tiêu cho đào tạo và chi phí liên quan đến dân số già, chính phủ ước tính nợ công của Thụy Sỹ (liên bang, bang và xã) trong trường hợp xấu nhất sẽ tăng từ 30% GDP lên 51% vào năm 2050.

Để so sánh, tỷ lệ nợ trung bình trong Eurozone đã gần bằng 100% GDP. Theo mô hình kinh tế của chính phủ, tình trạng phình to này không gây ra vấn đề gì đối với Thụy Sỹ vì sự thịnh vượng chung của quốc gia cũng sẽ có “mức tăng ròng” so với cùng kỳ./.