Từ đất lúa kém hiệu quả đến vùng cây ăn trái xuất khẩu

Vườn chanh không hạt 2 năm rưỡi của gia đình ông Lâm Ngọc Hải (bên phải), thành viên Tổ chi hội nghề nghiệp trồng chanh không hạt xã Song Lộc cho hiệu quả cao gấp 6-8 lần so với trồng lúa. Ảnh: Thanh Hòa- TTXVN

Thực tế cho thấy, các mô hình chuyển đổi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, gắn với ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sản phẩm đã giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập cho nông dân, góp phần thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng bền vững.

Hiệu quả rõ nét

Thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Tổ chi hội nghề nghiệp mô hình trồng chanh không hạt xã Song Lộc đang phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống cho 35 hộ thành viên; trong đó, 79% là đồng bào Khmer.

Ông Sơn Hải Phong, Tổ trưởng Tổ chi hội nghề nghiệp mô hình trồng chanh không hạt xã Song Lộc cho biết, xuất phát từ thực tế nhiều diện tích đất trồng lúa và vườn tạp cho hiệu quả kinh tế thấp, năm 2023, UBND xã vận động nông dân chuyển đổi cây trồng. Để người dân mạnh dạn chuyển đổi, chính quyền địa phương tổ chức cho nông dân tham quan, học tập kinh nghiệm mô hình trồng chanh không hạt xuất khẩu của Hợp tác xã Thành Chí (xã Tân An).

Từ 10 hộ đăng ký trồng chanh không hạt trên diện tích 4,6 ha ban đầu, đến nay Tổ chi hội có 35 thành viên trồng trên tổng diện tích gần 22 ha, trong đó, khoảng 70% thành viên trong tổ đã liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp xuất khẩu thông qua Hợp tác xã Thành Chí, góp phần ổn định đầu ra và hạn chế rủi ro về giá cả. Do hầu hết các vườn chanh này đều mới trồng từ 2 - 2,5 năm nên năng suất ổn định. Tuy vậy, bước đầu mô hình cho thu nhập cao hơn gấp 6–8 lần so với trồng lúa và nhiều loại cây trồng truyền thống khác nên nông dân rất phấn khởi.

Song song với hiệu quả kinh tế, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 20 lao động địa phương trong các khâu chăm sóc, thu hoạch, vận chuyển, với thu nhập bình quân 40–60 triệu đồng/người/năm, góp phần cải thiện đời sống người dân nông thôn tại địa phương.

Ông Sơn Hải Phong cho biết, để hỗ trợ hội viên phát triển sản xuất, 24 hộ trong Tổ chi hội đã được vay tổng cộng 900 triệu đồng từ Quỹ Hỗ trợ nông dân; đồng thời các hội viên được tiếp cận nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ không hoàn lại 215 triệu đồng để phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Thời gian tới, Tổ chi hội sẽ tiếp tục mở rộng diện tích trồng chanh không hạt, nâng cao tỷ lệ liên kết tiêu thụ, góp phần nâng giá trị nông sản và thúc đẩy chuyển đổi sản xuất bền vững trên đất lúa.

Vườn chanh không hạt 1,7 ha của gia đình ông Lâm Ngọc Hải, thành viên Tổ chi hội nghề nghiệp trồng chanh không hạt xã Song Lộc cho hiệu quả cao gấp 6-8 lần so với trồng lúa. Ảnh: Thanh Hòa- TTXVN

Ông Lâm Ngọc Hải, thành viên Tổ chi hội trồng chanh không hạt xã Song Lộc hiện có 1,7 ha chanh đang cho thu hoạch ổn định. Ông Hải cho biết, diện tích này trước đây chủ yếu trồng lúa và vườn tạp hiệu quả kinh tế không cao do năng suất bấp bênh, chịu nhiều tác động của thời tiết, chuột và sâu bệnh gây hại. Tham gia mô hình, ông được Hợp tác xã trồng chanh không hạt Thành Chí hướng dẫn cụ thể về kỹ thuật canh tác, từ mật độ trồng, cắt tỉa đến chăm sóc cây. Bên cạnh kỹ thuật, ông Hải còn được tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ 50 triệu đồng, giúp gia đình có điều kiện thuê nhân công làm cỏ, cắt tỉa, chăm sóc vườn chanh trong giai đoạn đầu. “Có được sự quan tâm, hỗ trợ về vốn và kỹ thuật, tôi rất phấn khởi, yên tâm đầu tư sản xuất và thấy mình may mắn khi mạnh dạn chuyển đổi”, ông Hải chia sẻ.

Việc tham gia liên kết với Hợp tác xã Thành Chí giúp ông Hải và các hộ trồng chanh không hạt ổn định đầu ra, nâng cao thu nhập. Hiện hợp tác xã đã thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu, ký hợp đồng xuất khẩu chanh không hạt với sản lượng từ 100–150 tấn/năm. Đây được xem là giải pháp hiệu quả giúp nông dân an tâm sản xuất, hạn chế rủi ro về thị trường.

Vươn tới vùng sản xuất tập trung

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, năm 2025, toàn tỉnh đã chuyển đổi 26.220 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang các cây trồng, vật nuôi khác; trong đó cây lâu năm gần 583 ha, cây hàng năm trên 25.551 ha. Nhờ áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật và sản xuất theo hướng an toàn, các mô hình chuyển đổi cho hiệu quả kinh tế cao gấp 2–3 lần so với trồng lúa truyền thống.

Năm 2026, tỉnh Vĩnh Long có kế hoạch chuyển đổi gần 30.000 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang cây trồng, vật nuôi khác; trong đó, khoảng 1.400 ha trồng cây lâu năm, 28.400 ha trồng cây hàng năm và 150 ha trồng lúa kết hợp nuôi thủy sản.

Tỉnh tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ, chuyển giao kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, từng bước hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững. Địa phương cũng kịp thời cập nhật các quy định, rào cản kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu, từ đó đề ra giải pháp tổ chức sản xuất phù hợp, đảm bảo duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu chính ngạch cho nông sản địa phương.

Vườn chanh không hạt 1,7 ha của gia đình ông Lâm Ngọc Hải (bên trái), thành viên Tổ chi hội nghề nghiệp trồng chanh không hạt xã Song Lộc cho hiệu quả cao gấp 6-8 lần so với trồng lúa. Ảnh: Thanh Hòa- TTXVN

Theo ông Quảng Thanh Tú, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Vĩnh Long, thời gian qua, Hội Nông dân các cấp trong tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động hội viên nông dân tham gia các mô hình kinh tế hợp tác, tổ hợp tác và hợp tác xã, xem đây là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Ông Quảng Thanh Tú cho biết, thông qua việc xây dựng các chi, tổ hội nông dân nghề nghiệp, lấy hộ sản xuất kinh doanh giỏi làm nòng cốt, Hội đã từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, gắn với liên kết chuỗi giá trị, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ. Cùng với công tác tuyên truyền, Hội Nông dân tỉnh còn triển khai hiệu quả nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân, với tổng dư nợ 145,6 tỷ đồng, đang đầu tư 474 dự án cho hơn 4.900 hộ vay, góp phần quan trọng trong việc hình thành và nhân rộng các mô hình sản xuất tập thể, hợp tác xã hoạt động hiệu quả. Bên cạnh đó, Hội phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tạo điều kiện để hội viên tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, tăng khả năng liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản theo chuỗi giá trị.

Theo ông Quảng Thanh Tú, thực tiễn từ các mô hình chuyển đổi cho thấy, khi nông dân được hỗ trợ vốn, kỹ thuật và đầu ra ổn định, họ sẵn sàng thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn tham gia kinh tế tập thể. Thời gian tới, Hội Nông dân tỉnh sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ phát triển các tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững, gắn với nhu cầu thị trường, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống cho nông dân.

Từ hiệu quả bước đầu của các mô hình chuyển đổi gắn với kinh tế tập thể và liên kết thị trường, tỉnh Vĩnh Long đang từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị nông sản và giảm rủi ro cho nông dân. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững trong thời gian tới.