Tư nhân đồng hành phát triển đường sắt đô thị

Hàng loạt dự án đã được thông qua chủ trương, khởi công với sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân. Đây là nguồn lực quan trọng để thành phố hoàn thành mục tiêu 187 km metro trong 5 năm tới.

Thần tốc triển khai

Những ngày cuối năm 2025 và đầu năm 2026, nhiều dự án đường sắt đô thị tại TP. Hồ Chí Minh có bước chuyển lớn. Các dự án đã hiện thực hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, bước đột phá trong việc thu hút nguồn lực tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng chiến lược, trong đó có hạ tầng giao thông, thúc đẩy kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Với quy mô đầu tư hơn 102.000 tỷ đồng, metro Bến Thành - Cần Giờ do tư nhân triển khai, là công trình hạ tầng giao thông có quy mô đặc biệt lớn, kỹ thuật phức tạp, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội, phát triển công nghiệp đường sắt, an toàn và lợi ích cộng đồng của TP. Hồ Chí Minh. Tuyến kết nối khu vực trung tâm Thành phố với Cần Giờ và định hướng kết nối với Khu đô thị du lịch biển Vũng Tàu.

Dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ đã được Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố thống nhất chủ trương đầu tư đầu tháng 12/2025; UBND Thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư ngay sau đó. Hồ sơ dự án được hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền trong khoảng 2 tháng.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường, với dự án quy mô lớn, phức tạp, là một kỷ lục và là mô hình để triển khai các dự án trong thời gian tới. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng, mà là minh chứng của tinh thần đổi mới sáng tạo, vốn là truyền thống của quý báu của Thành phố. Điều này cũng cho thấy năng lực thực thi của chính quyền Thành phố khi có sự phối hợp nhịp nhàng giữa Nhà nước và khu vực tư nhân theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.

Ngay cả tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), dự án này cũng được UBND Thành phố phê duyệt điều chỉnh ngày 31/12/2025, với tổng mức đầu tư là 55.179 tỷ đồng, thời gian hoàn thành dự án là quý IV năm 2030. Ban Quản lý đường sắt đô thị đã lựa chọn Tập đoàn Trường Hải (Thaco) làm nhà thầu chính thực hiện gói thầu EPC và khởi công ngay sau đó.

Thời gian qua, nhiều nhà đầu tư đã quan tâm, nghiên cứu và đề xuất tham gia đầu tư các dự án đường sắt đô thị trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh theo phương thức đối tác công tư (PPP). Hiện Tập đoàn Sovico đang khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến số 4 (Đông Thạnh – Hiệp Phước); Tập đoàn Masterise đang khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến số 3 (An Hạ  – Hiệp Bình Phước).

Trong khi đó, Tập đoàn Trường Hải (Thaco) đang nghiên cứu khả thi tuyến metro số 2 (đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm); đồng thời nghiên cứu phương án đầu tư tuyến đường sắt đô thị Thủ Thiêm - Long Thành.

Ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị TP. Hồ Chí Minh bày tỏ kỳ vọng, trong quá trình triển khai dự án, cùng với việc đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ, năng lực nội địa hóa trong lĩnh vực đường sắt đô thị của Việt Nam sẽ từng bước được nâng cao, tạo nền tảng cho việc triển khai các dự án đường sắt đô thị trong giai đoạn tiếp theo.

Hiện Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP. Hồ Chí Minh cũng đang chuẩn bị đầu tư tuyến thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên; tuyến thành phố Thủ Dầu Một – TP. Hồ Chí Minh và giai đoạn 1 tuyến metro số 6 (đoạn từ sân bay Tân Sơn Nhất - Phú Hữu). Ngoài ra, UBND Thành phố giao Tập đoàn Becamex đang nghiên cứu tuyến đường sắt Chơn Thành – Bàu Bàng – Cái Mép (thuộc tuyến đường sắt TP. Hồ Chí Minh – Lộc Ninh và tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu).

Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết sẽ đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án ưu tiên đầu tư giai đoạn 2025-2030 theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo phát triển mạng lưới đường sắt; trong đó, tổ chức rà soát tổng thể quy hoạch mạng lưới đường sắt phù hợp với không gian mới của Thành phố (sử dụng nguồn lực hỗ trợ bằng hình thức kết quả nghiên cứu của cơ quan, tổ chức - nguồn vốn xã hội hóa).

Mở rộng kết nối

Quán triệt sâu sắc các chỉ đạo của Trung ương, TP. Hồ Chí Minh xác định phát triển hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt, có ý nghĩa quyết định đối với vị thế, sức bật và vai trò đầu tàu của thành phố trong giai đoạn tới. Giai đoạn phát triển mới, Thành phố sẽ tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng mang tính đột phá, nhất là giao thông trục quốc gia, đường sắt đô thị, cảng hàng không, cảng biển, năng lượng và hạ tầng số.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà cho biết, việc hiện thực hóa định hướng này không chỉ là yêu cầu nội tại của một đô thị lớn, mà còn là trách nhiệm chính trị của Thành phố đối với sự phát triển chung của vùng và cả nước. Chính từ tinh thần đó, TP. Hồ Chí Minh đã chủ động lựa chọn và đồng loạt triển khai các dự án hạ tầng then chốt, có khả năng giải quyết các điểm nghẽn chiến lược và mở ra những không gian phát triển mới.

Tiến sĩ Lê Như Thạch, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tập đoàn BCONS cho biết, trước đây doanh nghiệp mất nhiều thời gian cho thủ tục, tuy nhiên, các Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 260/2025/QH15 của Quốc hội chính là bước khởi đầu để doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Sau những Nghị quyết này, doanh nghiệp tư nhân rất mong mỏi đầu tư là metro và hạ tầng khác như cao tốc kết nối với các tỉnh lân cận.

Hiện nay, Tập đoàn Trường Hải (Thaco) cũng đang nghiên cứu phương án đầu tư tuyến đường sắt đô thị Thủ Thiêm - Long Thành, dài 42 km, với 20 nhà ga và 1 depot, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 84.753 tỷ đồng. Tuyến này dự kiến khởi công giữa 2026 và hoàn thành vào năm 2030. Khi Metro số 2 được kéo dài đến Thủ Thiêm và kết nối với tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành sẽ hình thành hành lang vận tải hiện đại, kết nối trực tiếp sân bay Tân Sơn Nhất - trung tâm TP. Hồ Chí Minh - sân bay Long Thành, tạo bước đột phá lớn cho giao thông liên vùng.

Đầu tháng 2 vừa qua, HĐND TP. Hồ Chí Minh cũng thông qua Nghị quyết thống nhất giao UBND tỉnh Đồng Nai làm cơ quan có thẩm quyền thực hiện dự án đầu tư xây dựng kéo dài tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Cảng hàng không quốc tế Long Thành theo phương thức đối tác công tư (PPP). Tổng chiều dài toàn tuyến dài 41,4 km, tổng mức đầu tư khoảng 60.261 tỷ đồng; trong đó, phần vốn theo hình thức PPP khoảng 55.938 tỷ đồng. Chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư dự kiến khoảng 4.323 tỷ đồng. Thời gian dự kiến thực hiện từ năm 2026 đến 2029.

Việc triển khai đồng thời các dự án đầu tư công và các dự án theo hình thức đối tác công – tư (PPP) thể hiện rõ tinh thần đổi mới trong tư duy phát triển của TP. Hồ Chí Minh, phù hợp với Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Khối kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò rõ nét trong việc tham gia kiến tạo các công trình hạ tầng quan trọng, trong đó có các tuyến đường sắt đô thị hiện đại cho thành phố trong giai đoạn mới.