Từ ruộng lúa sang vườn dừa: Hướng đi giúp nông dân Vĩnh Long đổi đời

Ông Kim Văn Thành tại xã Song Lộc (Vĩnh Long) chuyển đổi 1,2ha đất trồng lúa sang trồng dừa 15 năm nay cho thu nhập tăng trên 10 lần so với trồng lúa. Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Thực hiện chủ trương phát triển nông nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, tỉnh Vĩnh Long chuyển đổi nhiều diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang các cây trồng, vật nuôi khác để tăng hiệu quả trên cùng diện tích canh tác. Thời gian qua, mô hình chuyển đổi từ đất trồng lúa sang trồng dừa mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp nhiều gia đình ở nông thôn nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống.

Gia đình ông Kim Văn Thành, xã Song Lộc chuyển đổi 1,2 ha đất trồng lúa sang trồng dừa 15 năm nay. Ông Thành chia sẻ, vùng đất này nhiễm phèn nặng, nên trước đó gia đình ông chỉ trồng được 1 hoặc 2 vụ lúa/năm, năng suất rất thấp chỉ khoảng 4-5 tấn/ha/vụ, lợi nhuận cao nhất cũng chỉ được 20 triệu đồng/năm. Năm 2010, ông quyết định cải tạo đất, lên liếp trồng 80 cây dừa sáp cùng 160 cây dừa ta. Mỗi tháng, ông thu hoạch khoảng 1.700 quả dừa khô và 50 quả dừa sáp. Từ 2 năm trở lại đây, vườn dừa này giúp gia đình ông duy trì mức lợi nhuận ổn định trên 25 triệu đồng/tháng, cao hơn rất nhiều so với trước khi chuyển đổi.

Hiện nay, giá dừa khô tăng cao rất cao, từ 200.000-240.000 đồng/12 quả, cùng với nguồn thu từ dừa sáp với giá dao động từ 30.000-120.000 đồng/quả tùy loại sáp đặc lỏng, thu nhập gia đình ông được nâng cao đáng kể.

Ông Ngô Hồng Thanh, Chủ tịch UBND xã Song Lộc cho biết, quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cây dừa chứng minh được hiệu quả rõ rệt và trở thành cây trồng chủ lực của xã Song Lộc trong những năm gần đây, mang lại nguồn thu nhập rất ổn định cho nhà vườn, cao hơn nhiều lần so với trồng lúa trước đó.

Hiện toàn xã có hơn 1.624 ha trồng dừa; trong đó, 70% là các giống dừa ta và dừa dâu để thu quả khô, còn lại là các giống dừa xiêm, dừa dứa và dừa sáp. Xã có 14,4 ha trồng dừa sáp, là loại dừa đặc sản cho giá trị kinh tế rất cao ở Vĩnh Long.

Xác định tiềm năng từ cây dừa, ngành nông nghiệp Vĩnh Long đã phối hợp với các địa phương đẩy mạnh xây dựng vùng chuyên canh, phát triển chuỗi giá trị sản phẩm dừa. Đến nay,  xã Song Lộc được ngành nông nghiệp tỉnh hỗ trợ cấp 2 mã số vùng trồng xuất khẩu sang Trung Quốc, với tổng diện tích 343 ha, tại ấp Bót Chếch (136,5 ha) và ấp Ô Chích B (206,4 ha). Đồng thời địa phương đã được cấp Giấy chứng nhận vùng dừa hữu cơ cho 1.015 hộ trên diện tích 840 ha, mở ra cơ hội tiêu thụ ổn định và bền vững hơn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long cho biết, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã chuyển đổi 26.220 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang các cây trồng, vật nuôi khác; trong đó cây lâu năm gần 583 ha, cây hàng năm trên 25.551 ha. Nhờ áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật và sản xuất theo hướng an toàn, các mô hình chuyển đổi cho hiệu quả kinh tế cao gấp 2–3 lần so với trồng lúa truyền thống.

Năm 2026, tỉnh Vĩnh Long có kế hoạch chuyển đổi gần 30.000 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang cây trồng, vật nuôi khác; trong đó, khoảng 1.400 ha trồng cây lâu năm, 28.400 ha trồng cây hàng năm và 150 ha trồng lúa kết hợp nuôi thủy sản.

Tỉnh tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ, chuyển giao kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, từng bước hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững. Địa phương cũng kịp thời cập nhật các quy định, rào cản kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu, từ đó đề ra giải pháp tổ chức sản xuất phù hợp, đảm bảo duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu chính ngạch cho nông sản địa phương.

Vườn cây giống dừa sáp cấy phôi chuẩn bị cung cấp cho thị trường của gia đình ông Đặng Minh Bé tại xã Song Lộc (Vĩnh Long). Ảnh: Thanh Hòa - TTXVN

Trong số các loại cây trồng được lựa chọn chuyển đổi, cây dừa  được đánh giá cao nhờ khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu khô hạn, xâm nhập mặn, dễ chăm sóc và cho thu hoạch lâu dài. Dừa trồng một lần có thể cho thu hoạch đến 50 năm sau, mang lại nguồn thu nhập hàng tháng tương đối khá cho nông dân.

Toàn hiện có 119.270 ha trồng dừa, tăng 11.335 ha so với năm 2020. Diện tích dừa của tỉnh Vĩnh Long cao nhất nước, chiếm gần 50% diện tích dừa cả nước. Cùng với đó, năng suất cũng tăng nhẹ, từ 10,98 tấn/ha năm 2020 lên 11,95 tấn/ha năm 2025 (tương đương gần 10.000 trái/ha). Nông dân Vĩnh Long có trình độ thâm canh, biết áp dụng kỹ thuật để tăng năng suất, sản lượng và chất lượng; được các thương lái và doanh nghiệp thu mua đánh giá cao, đáp ứng được nhu cầu thị trường.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lâm Văn Tân cho biết, tỉnh đang thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị cây dừa, từ hỗ trợ cải tạo vườn dừa kém hiệu quả, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, phát triển mô hình xen canh trong vườn dừa, đẩy mạnh chế biến sâu và tổ chức hội thảo khoa học nhằm kết nối doanh nghiệp, kêu gọi đầu tư bao tiêu sản phẩm. Tỉnh cũng chú trọng phát triển dừa hữu cơ gắn với việc cấp mã số vùng trồng phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

Đến nay, toàn tỉnh có 30.355 ha dừa sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ; trong đó, nhiều diện tích trồng dừa hữu cơ đạt các chuẩn quốc tế như USDA, EU, China, JAS, Kora, .... Ngoài ra, Vĩnh Long có 156 mã số vùng trồng dừa tươi trên tổng diện tích 11.012 ha. Đặc biệt, tỉnh có 17 mã cơ sở đóng gói dừa được Hải quan Trung Quốc cấp mã số đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường này.

Hiện tỉnh Vĩnh Long chủ trương phát triển đa dạng hóa sản phẩm và chế biến sâu từ dừa, nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường; trong đó chú trọng phát triển thị trường xuất khẩu, xây dựng thương hiệu vững chắc trên các thị trường xuất khẩu chủ lực.

Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, diện tích trồng dừa đạt 132.000 ha, sản lượng đạt trên 1,5 triệu tấn; trong đó, khoảng 40.000-50.000 ha phát triển thành vùng nguyên liệu tập trung ở các xã vùng nước ngọt và ngọt hóa của tỉnh.