Từ thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Lòng tin chiến lược tạo nền tảng cho hòa bình và phát triển

Hòa bình, ổn định và phát triển luôn là khát vọng chung của mọi quốc gia. Tuy nhiên, khi những biến động tại một khu vực có thể nhanh chóng tác động tới nhiều khu vực khác, việc duy trì môi trường thuận lợi cho phát triển đang đặt ra những yêu cầu mới về đối thoại, hợp tác giữa các quốc gia.

Trong bối cảnh đó, thông điệp “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 đã gợi mở nhiều vấn đề về tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin chiến lược và nâng cao năng lực tự cường của mỗi quốc gia trước những thách thức của thời cuộc.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Trung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), hòa bình, ổn định và phát triển là mục tiêu mà mọi quốc gia đều hướng tới. Tuy nhiên, thực tiễn tại nhiều quốc gia ở Nam Á, Tây Á và châu Phi cho thấy những mục tiêu đó luôn đứng trước nhiều thách thức.

Đây là những khu vực thường xuyên xuất hiện các dạng xung đột khác nhau, từ xung đột giữa các quốc gia, tranh chấp biên giới đến mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo hay các hoạt động cực đoan. Đáng chú ý, nhiều bất đồng kéo dài qua nhiều năm nhưng chưa được giải quyết triệt để, khiến bất ổn có thể tái diễn sau những giai đoạn tạm lắng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Trung cho rằng, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ đề cập tới những bất ổn đang hiện hữu mà còn chỉ ra các nguyên nhân mang tính nền tảng đang tác động đến hòa bình, ổn định và phát triển. Việc nhìn nhận đồng thời khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược cho thấy cách tiếp cận toàn diện đối với những thách thức mà cộng đồng quốc tế đang phải đối mặt.

Trong đó, khủng hoảng lòng tin chiến lược được xem là một trong những vấn đề đáng quan tâm bởi khi sự tin cậy giữa các quốc gia bị suy giảm, nguy cơ hiểu lầm và những yếu tố ảnh hưởng tới hòa bình, ổn định cũng có thể gia tăng.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Trung, với thông điệp “Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động”, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu quan điểm, các quốc gia cần chủ động thiết lập các cơ chế kiểm soát rủi ro, tăng cường sự tin cậy lẫn nhau và ngăn ngừa xung đột từ sớm, từ xa.

Trong bài phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Đối với rất nhiều quốc gia, phát triển không phải là sự lựa chọn thứ yếu đặt sau an ninh. Phát triển chính là nền tảng của an ninh bền vững. Khi con đường phát triển bị chặn lại, bất ổn kinh tế có thể nhanh chóng chuyển hóa thành bất ổn chính trị và xã hội”.

Thực tiễn tại nhiều quốc gia cho thấy khi xung đột kéo dài, nguồn lực dành cho phát triển kinh tế - xã hội và cải thiện đời sống người dân bị ảnh hưởng. Nhà nước khó tập trung cho cải cách và phát triển, môi trường đầu tư thiếu ổn định, cơ hội phát triển bị thu hẹp. Việc tiếp cận các thành tựu của khoa học, công nghệ và tiến bộ xã hội cũng gặp nhiều hạn chế hơn.

Nhìn rộng hơn, trong một thế giới có sự gắn kết và phụ thuộc lẫn nhau ngày càng sâu sắc, bất ổn tại một khu vực có thể tạo ra những tác động vượt ra ngoài phạm vi biên giới quốc gia. Diễn biến ở Nam Á, Tây Á và châu Phi cho thấy những cuộc khủng hoảng khu vực ngày nay không còn là câu chuyện riêng của từng quốc gia hay từng khu vực mà có thể ảnh hưởng tới thương mại, năng lượng, logistics và đời sống kinh tế - xã hội trên phạm vi rộng hơn.

Từ thực tiễn đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Trung cho rằng, thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề cao trách nhiệm của cộng đồng quốc tế trong việc giải quyết bất đồng thông qua đối thoại, kiềm chế và trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc. Đồng thời, bài phát biểu nhấn mạnh tính chủ động và trách nhiệm của mỗi quốc gia trong việc giữ gìn hòa bình, ổn định, tăng cường hợp tác và củng cố lòng tin.

Trong bài phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Đối với rất nhiều quốc gia, phát triển không phải là sự lựa chọn thứ yếu đặt sau an ninh. Phát triển chính là nền tảng của an ninh bền vững. Khi con đường phát triển bị chặn lại, bất ổn kinh tế có thể nhanh chóng chuyển hóa thành bất ổn chính trị và xã hội”.

Theo Kỹ sư Hoàng Hùng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Công nghiệp tàu thủy Việt Nam, thông điệp này nhấn mạnh mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa phát triển và an ninh trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động khó lường. Thực tiễn cho thấy hòa bình và ổn định là điều kiện quan trọng để phát triển, nhưng phát triển cũng là cơ sở để duy trì ổn định lâu dài. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực, việc phát huy nội lực, nâng cao năng lực tự chủ và làm chủ công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình phát triển mà còn góp phần tạo nền tảng vững chắc cho an ninh bền vững như tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập trong bài phát biểu.

Không nằm ngoài xu thế chung của thế giới, Đảng và Nhà nước Việt Nam xác định rõ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là trụ cột chiến lược trong phát triển đất nước kỷ nguyên mới. Kỹ sư Hoàng Hùng đề xuất để phát huy hiệu quả hơn nữa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cần tiếp tục đầu tư cho hạ tầng công nghệ, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường gắn kết giữa cơ sở nghiên cứu với doanh nghiệp và tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu sớm được ứng dụng vào thực tiễn. Việc nâng cao năng lực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ góp phần tăng cường nội lực của nền kinh tế, tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong giai đoạn tới.