Tỷ giá vượt 1.500 won/USD: Áp lực đa tầng với kinh tế Hàn Quốc

Theo số liệu từ Dịch vụ môi giới tiền tệ Seoul, tỷ giá hối đoái trung bình trong tuần từ ngày 16 đến 20/3 là 1.493,29 won/USD. Mức trung bình hàng tháng đạt 1.483,4 won/USD gần bằng mức được thấy trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Mức tỷ giá trung bình từ đầu năm đến nay là 1.461 won/USD cũng là mức cao nhất kể từ thời điểm đó.

Việc tỷ giá vượt mốc 1.510 won/USD, mức cao nhất trong 17 năm không chỉ là một biến động kỹ thuật trên thị trường ngoại hối mà còn phản ánh sự hội tụ của nhiều áp lực vĩ mô đối với nền kinh tế Hàn Quốc. Đáng chú ý, tỷ giá đã duy trì trên ngưỡng 1.500 won/USD trong hai phiên liên tiếp, làm dấy lên khả năng hình thành một mặt bằng tỷ giá mới trong trung hạn.

Trên thực tế, mức tỷ giá mà người dân và doanh nghiệp phải đối mặt còn cao hơn đáng kể. Tại các ngân hàng thương mại, tỷ giá niêm yết đã lên tới khoảng 1.530 won/USD, trong khi tại các điểm đổi tiền ở sân bay có thời điểm chạm 1.570 won/USD. Điều này cho thấy áp lực tỷ giá không còn là vấn đề thị trường tài chính mà đã lan rộng sang nền kinh tế thực.

Một điểm đáng chú ý là sự suy yếu của đồng won không hoàn toàn bắt nguồn từ sức mạnh của USD. Trong cùng giai đoạn, chỉ số USD thậm chí giảm khoảng 1%, trong khi euro, yen và bảng Anh đều tăng giá. Điều này cho thấy nguyên nhân cốt lõi nằm ở các yếu tố nội tại và cấu trúc của nền kinh tế Hàn Quốc. Trước hết là nhu cầu USD gia tăng mạnh do giá dầu tăng cao trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông. Là quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, Hàn Quốc buộc phải tăng mua USD để thanh toán, từ đó gây áp lực trực tiếp lên tỷ giá.

Bên cạnh đó, dòng vốn ngoại rút ròng khoảng 29.900 tỷ won trong 5 tuần qua cũng là yếu tố quan trọng. Khi nhà đầu tư nước ngoài bán cổ phiếu và trái phiếu Hàn Quốc, nhu cầu chuyển đổi sang USD tăng lên, làm gia tăng áp lực mất giá của đồng won.

Lãi suất cao: lực cản lớn đối với đồng won

Song song với yếu tố năng lượng, môi trường lãi suất toàn cầu cũng đóng vai trò then chốt. Việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) duy trì mặt bằng lãi suất cơ bản trong bối cảnh lạm phát chưa hạ nhiệt đã làm suy yếu kỳ vọng cắt giảm lãi suất. Điều này khiến dòng vốn toàn cầu tiếp tục ưu tiên tài sản định giá bằng USD, tạo áp lực lên các đồng tiền mới nổi và đồng tiền của các nền kinh tế mở như Hàn Quốc.

Khoảng cách lãi suất giữa Mỹ và Hàn Quốc hiện lên tới khoảng 1,25%, đặt Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BoK) vào tình thế khó xử. Nếu không tăng lãi suất, áp lực lên tỷ giá sẽ gia tăng; nhưng nếu tăng lãi suất, chi phí vay trong nước sẽ tăng mạnh, gây rủi ro cho tăng trưởng.

Diễn biến trên thị trường trái phiếu cho thấy áp lực lãi suất đang gia tăng rõ rệt. Lợi suất trái phiếu chính phủ Hàn Quốc kỳ hạn 3 năm đã tăng từ khoảng 3,04% lên hơn 3,4% chỉ trong thời gian ngắn. Lợi suất trái phiếu ngân hàng kỳ hạn 5 năm - chuẩn tham chiếu cho lãi suất vay mua nhà - cũng tăng mạnh lên gần 3,9%.

Đối với doanh nghiệp, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 3 năm đã tiến sát 4%, làm gia tăng đáng kể chi phí huy động vốn. Điều này đặc biệt bất lợi đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn nhạy cảm với biến động lãi suất. Trong khi đó, các dấu hiệu căng thẳng tài chính đã bắt đầu xuất hiện khi tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng tăng lên, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp nhỏ.

Trong bối cảnh này, khả năng điều hành chính sách trở nên hạn chế. Dù Hàn Quốc sở hữu dự trữ ngoại hối khoảng 410 tỷ USD, các chuyên gia cảnh báo việc can thiệp kéo dài vào thị trường ngoại hối có thể gây tác dụng ngược, làm suy giảm niềm tin thị trường. Ngoài ra, kế hoạch chi tiêu bổ sung của chính phủ để ứng phó với tác động từ xung đột Trung Đông có thể làm tăng nguồn cung trái phiếu, qua đó đẩy lãi suất thị trường lên cao hơn.

Công cụ chính sách truyền thống khó phát huy tác dụng

Chuyên gia kinh tế cao cấp Joo Won, Phó Giám đốc phụ trách nghiên cứu kinh tế tại Viện nghiên cứu Hyundai cho biết Hàn Quốc đang ở trong tình thế tiến thoái lưỡng nan, khó có thể tăng hay giảm lãi suất do áp lực lên nhu cầu nội địa.

Viện Phát triển Hàn Quốc (KDI) cho biết tác động của tỷ giá yếu không chỉ dừng ở thị trường tài chính. Ước tính mỗi 1% tăng của tỷ giá sẽ khiến lạm phát tăng thêm khoảng 0,04%. Trong bối cảnh giá dầu đã vượt 110 USD/thùng, tác động cộng hưởng giữa giá năng lượng và tỷ giá có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trong những tháng tới. Đồng thời, lãi suất cao đang làm gia tăng gánh nặng nợ hộ gia đình - vốn đã ở mức cao trong khu vực. Trong khi đồng won yếu khiến chi phí du lịch, du học và tiêu dùng ở nước ngoài tăng lên.

Các chuyên gia cảnh báo nền kinh tế Hàn Quốc đang đối mặt với nguy cơ “lạm phát đình trệ” tức tăng trưởng chậm đi kèm lạm phát cao. Giáo sư Kang Sung-jin chuyên gia kinh tế học tại Đại học Korea cho rằng đây là một cú sốc cung điển hình do giá dầu tăng và nguy cơ sẽ tiếp tục gia tăng nếu nguồn cung gián đoạn khi xung đột kéo dài. Theo chuyên gia Kang, trong kịch bản xấu, tỷ giá có thể tăng lên vùng 1.550–1.600 won/USD, đồng thời kéo theo áp lực lạm phát và lãi suất cao kéo dài. Trong bối cảnh này, công cụ chính sách truyền thống sẽ có khó có thể điều tiết thị trường.

Giới phân tích nhận định triển vọng ngắn hạn của đồng won sẽ phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông và lộ trình chính sách của Fed. Trong khi đó, các công cụ chính sách trong nước nhiều khả năng chỉ có thể làm giảm biến động, thay vì đảo ngược xu hướng. Khi các cú sốc bên ngoài đồng thời xảy ra, không gian chính sách của một nền kinh tế mở như Hàn Quốc sẽ bị thu hẹp đáng kể, khiến việc cân bằng giữa ổn định và tăng trưởng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.