Tỷ lệ công khai thông tin quy hoạch đất đai vẫn thấp

Chiều 20/3, tại Hà Nội, tọa đàm “Rà soát việc công khai thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện và bảng giá đất cấp tỉnh trên môi trường điện tử năm 2024” được tổ chức bởi Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Công ty Phân tích thời gian thực (RTA) và Trung tâm Thúc đẩy giáo dục và nâng cao năng lực phụ nữ (CEPEW).

Tọa đàm công bố báo cáo Đánh giá vòng 4 việc công khai thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện và bảng giá đất cấp tỉnh năm 2024. “Nghiên cứu thực chứng hướng tới thúc đẩy việc tiếp cận thông tin đất đai của người dân” do UNDP tại Việt Nam, CEPEW và RTA đồng thực hiện từ tháng 7/2021, nhằm đánh giá khả năng tiếp cận thông tin đất đai của người dân trên các cổng/trang thông tin điện tử  của cơ quan nhà nước ở 63 tỉnh, thành phố.

Ông Patrick Haverman - Phó Đại diện thường trú của UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh, trong bối cảnh không tổ chức chính quyền cấp huyện và sáp nhập xã theo đề án của Chính phủ hiện nay, chính quyền cấp tỉnh vẫn cần thực hiện công khai thông tin đất đai trước, trong và sau khi sáp nhập.

Việc tập trung đầu tư có hệ thống vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật sẽ rất cần thiết để chính quyền cơ sở kịp thời cập nhật và duy trì thông tin đất đai trên cổng thông tin của chính quyền, đảm bảo người dân luôn được cập nhật về các kế hoạch sử dụng đất mới nhất.

Tính đến tháng 8/2024, ba tổ chức đã thực hiện 3 vòng đánh giá cho thấy việc công khai và cung cấp thông tin đất đai của chính quyền cấp tỉnh và cấp huyện được cải thiện tương đối tích cực.

Theo đó, cổng/trang thông tin điện tử của cả chính quyền cấp tỉnh và cấp huyện đã đăng tải thông tin đất đai so với vòng đánh giá đầu tiên có tỷ lệ công khai tăng 30,1% đối với bảng giá đất cấp tỉnh và 16,5% đối với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, 17,3% đối với kế hoạch sử dụng đất cấp huyện.

Khảo sát của các bên nghiên cứu cũng cho thấy, tỷ lệ UBND cấp tỉnh và huyện phản hồi phiếu yêu cầu cung cấp thông tin cũng có xu hướng tăng lên. Tuy vậy, tỷ lệ cơ quan nhà nước cấp huyện không phản hồi vẫn ở mức cao, chiếm 67,9%.

Trình bày kết quả nghiên cứu về việc công khai thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện và bảng giá đất cấp tỉnh trên môi trường điện tử năm 2024, đại diện nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm CEPEW cho biết, tính đến ngày 6/10/2024, có 53/63 tỉnh thành phố trực thuộc trung ương (chiếm 84,13%) đã đăng tải công khai bảng giá đất trên cổng thông tin điện tử của địa phương, tăng 41,23% so với kết quả rà soát năm 2021.

Cùng đó, có 70,9% trong số 704 UBND cấp huyện đã thực hiện công khai kế hoạch sử dụng đất năm 2024 trên cổng thông tin điện tử cấp huyện, tăng 23% so với kết quả rà soát năm 2021.

Tuy nhiên, chỉ có 32,06% số hồ sơ quy hoạch sử dụng đất được tìm thấy ban hành đúng thời hạn (trước ngày 31/12/2023); 452 hồ sơ quy hoạch sử dụng đất cấp huyện thời kỳ 2021-2030 đã được công khai trên cổng thông tin điện tử của 704 huyện (chiếm 64,2%).

So với vòng đánh giá thứ hai (vòng đầu tiên tiến hành tìm kiếm quy hoạch sử dụng đất cấp huyện) thì tỷ lệ công khai đã tăng 15,3%. Nhung tỷ lệ này vẫn giảm nhẹ 1,2% so với vòng đánh giá thứ ba do tồn tại các vấn đề như: đường dẫn của bài đăng công khai không còn khả dụng, ảnh hưởng đến khả năng truy cập.

Đáng chú ý, duy nhất tỉnh Bắc Giang có tất cả các huyện duy trì công khai quy hoạch sử dụng đất cấp huyện qua ba vòng đánh giá từ năm 2022 đến nay.

Đại diện nhóm nghiên cứu, bà Tống Khánh Linh - Phó giám đốc Trung tâm CEPEW nhấn mạnh, công khai thông tin đất đai có vai trò vô cùng quan trọng trong thúc đẩy một nền quản trị đất đai minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, chính quyền cấp tỉnh và cấp cấp cơ sở sẽ càng phải nêu cao trách nhiệm công khai thông tin đất đai một cách chính xác, đầy đủ, kịp thời và thuận tiện.

Theo bà Tống Khánh Linh, thời gian tới cần tiếp tục thúc đẩy và thực thi Luật Tiếp cận thông tin ở tất cả các cấp; đặc biệt cần đảm bảo phân bổ nhân sự có năng lực để thực hiện công khai và cung cấp thông tin theo yêu cầu của người dân.

Tương tự, về tỷ lệ phản hồi cung cấp thông tin theo yêu cầu của công dân, bà Tống Khánh Linh cho biết, tính đến ngày 31/10/2024, nhóm nghiên cứu nhận được 49,2% phản hồi của cấp tỉnh và 33,8% phản hồi của cấp huyện.

Kết quả này cho thấy tỷ lệ các cơ quan nhà nước không phản hồi yêu cầu cung cấp thông tin kế hoạch sử dụng đất cấp huyện của người dân vẫn ở mức cao. Đặc biệt đối với cấp huyện, tỷ lệ không phản hồi của 561 Văn phòng HĐND-UBND cấp huyện nhận được yêu cầu cung cấp thông tin vẫn ở mức trên 65% qua cả bốn vòng đánh giá.

Trong khi đó, bà Hoàng Thị Vân Anh - Nguyên Vụ trưởng Vụ Chính sách và Pháp chế, Tổng cục Đất đai cho biết, hiện Luật Đất đai 2024 đã có các quy định cụ thể về công bố công khai thông tin đất đai của chính quyền cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã.

Trong bối cảnh không còn đơn vị hành chính cấp huyện thì cần thiết phải sửa đổi, bổ sung quy định của Luật Đất đai năm 2024; trong đó quy định trách nhiệm công bố công khai thông tin đất đai của cấp cơ sở.

Giai đoạn thực hiện 4 vòng nghiên cứu từ năm 2020 đến năm 2024 cho thấy, mới chỉ có 23 tỉnh thành thực hành tốt việc công khai thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện và bảng giá đất cấp tỉnh trên môi trường điện tử bao gồm: Bắc Kạn, Điện Biên, Sơn La, Bắc Giang,Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Đắk Nông, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Trà Vinh, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, Bạc Liêu, Cà Mau và thành phố Hải Phòng.