Vẫn còn vướng mắc cần tháo gỡ trước “giờ G” triển khai xăng E10

Đến thời điểm này, việc chuẩn bị cho triển khai bán xăng sinh học E10RON95 trên toàn quốc đã cơ bản hoàn tất nhưng vẫn còn một vài điểm nghẽn cần tháo gỡ ngay để lộ trình có thể thực hiện ngay trong tháng 4/2026, sớm gần 2 tháng so với kế hoạch ban đầu.

*Sẵn sàng cho lộ trình sớm

Tại toạ đàm trực tuyến “Xăng E10 và yêu cầu đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi thay thế xăng khoáng” ngày 10/4 do báo Công Thương tổ chức, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết có 3 yếu tố quyết định việc đẩy nhanh lộ trình xăng sinh học E10RON95 ngay trong tháng Tư này bao gồm: Nguồn cung ethanol để pha chế E10RON95; năng lực phối trội của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu; sự sẵn sàng của các doanh nghiệp đầu mối, các cửa hàng xăng dầu trực tiếp phân phối đến người tiêu dùng.

Hiện nay năng lực sản xuất của  4 nhà máy đang hoạt động đạt khoảng 25 nghìn m3/tháng. So với nhu cầu cồn Ethanol cần thiết cho pha chế lên tới 100 nghìn m3/tháng, Việt Nam sẽ phải nhập khẩu thêm 75 nghìn m3/tháng.

Theo thông tin mới nhất từ hai doanh nghiệp nhà nước chiếm khoảng 70% thị phần xăng dầu trong nước là Tập đoàn Xăng Đầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL, đến thời điểm trước ngày 15/4, sẽ có khoảng 60 nghìn m3 Ethanol về đến Việt Nam, nâng tổng lượng Ethanol phục vụ pha chế lên 85 nghìn m3. Như vậy, để triển khai lộ trình thay thế xăng khoáng bằng xăng sinh học ngay trong tháng Tư này, các doanh nghiệp vẫn cần phải nhập khẩu thêm từ 10 – 15 nghìn m3 Ethanol phục vụ pha chế xăng E10RON95.

Xét về năng lực phối trộn, hiện có 12 doanh nghiệp đã đầu tư vào các trạm phối trộn nhưng mới chỉ có Petrolimex và PVOIL cơ bản đã được cấp phép cho các trạm phối trộn; còn các doanh nghiệp khác vẫn đang trong quá trình xem xét. Vì vậy, để triển khai được lộ trình đẩy sớm trong tháng Tư này, giải pháp là sớm cấp phép cho các trạm phối trộn của các doanh nghiệp đã đầu tư.

Xét về sự sẵn sàng của các doanh nghiệp đầu mối, các cửa hàng xăng dầu, hiện nay các doanh nghiệp đang phân phối xăng E5RON92 và RON 95. Khi chuyển sang E10RON95, các doanh nghiệp sẽ phải thau rửa bồn bể và nâng cấp các bồn bể để thích ứng với việc kinh doanh xăng E10RON95.  Vì vậy, các cấp quản lý từ trung ương đến địa phương cũng như các doanh nghiệp lớn cần có chính sách hỗ trợ, kể cả về mặt chính sách, các loại thuế, phí cũng như là sự quản lý về mặt kỹ thuật để đảm bảo cho các cái doanh nghiệp khi chuyển đổi sang xăng sinh học thuận lợi, với chi phí thấp nhất, ông Đào Duy Anh đề xuất.

Thời gian qua,  Bộ Công Thương đã làm việc với các doanh nghiệp để thu thập thông tin, đánh giá tình hình chuẩn bị cho việc chuyển đổi sang xăng sinh học. Bộ Công Thương cũng đã có Tờ trình báo cáo Thủ tướng, trong đó  đánh giá cụ thể về ba nội dung và cũng như nêu rõ những điểm nghẽn. Theo đó, nếu điểm nghẽn liên quan đến quy chuẩn kỹ thuật quy định đặc điểm của xăng dầu và sự chuẩn bị hạ tầng phân phối được giải quyết thì lộ trình bán xăng sinh học E10RON95 trên toàn quốc ngay trong tháng Tư này có thể thực hiện được, ông Đào Duy Anh cho biết.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Cao Tuấn Sĩ, Giám đốc - Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) cho biết, quá trình phân phối xăng sinh học đặt ra yêu cầu phải có độ cách ly với nước, với độ ẩm nên khi chuyển đổi sang bán xăng sinh học cần phải cải hoán hệ thống tồn chứa, phân phối. Do vậy, các doanh nghiệp cần có thời gian và sự đầu tư nhất định cho hệ thống tồn chứa, phân phối để đảm bảo chất lượng của xăng sinh học đến với người tiêu dùng cuối cùng. Hiện nhà máy Lọc dầu Dung Quất đang hỗ trợ các đơn vị phân phối ở khu vực miền Trung trong việc chuyển đổi hệ thống tồn chứa, phân phối.

Riêng BSR đã sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của khách hàng khi lộ trình được đẩy sớm trong tháng Tư này. Theo đó, thời gian qua, Công ty đã đầu tư nhiều hạng mục công nghệ để có thể điều chỉnh tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp cho phối trộn E10RON95. BSR cũng đã khôi phục nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất; đã cải tạo hệ thống từ bồn chứa để đảm bảo chất lượng nhiên liệu sinh học trước khi phân phối đến người tiêu dùng. Để chuẩn bị cho việc nhập khẩu Ethanol cho pha chế E10RON95, BSR cũng đã đầu tư hệ thống nhập Ethanol từ cầu cảng, xe bồn để vận chuyển Ethanol về nhà máy phục vụ phối trộn; cải hoán hệ thống xuất sản phẩm để dáp ứng việc cấp xuất cấp xăng E10RON95; xây dựng phần mềm quản lý chất lượng đáp ứng Quy chuẩn Việt Nam và thế giới.

*Sớm tháo gỡ các điểm nghẽn

Theo ông Đào Duy Anh, hiện nay việc phân phối xăng dầu là dòng chảy liên tục nên trong chuyển đổi từ nhiên liệu này sang nhiên liệu khác sẽ có khoảng giao thời. Cụ thể, các doanh nghiệp đang kinh doanh xăng khoáng với các đặc điểm kỹ thuật khác với E10RON95. Vì vậy, nếu không có các điều chỉnh các quy định về kỹ thuật thì cần phải bán hết các sản phẩm cũ hoặc điều chỉnh các quy chuẩn kỹ thuật để doanh nghiệp có thể sử dụng ngay xăng khoáng tồn phục vụ pha chế luôn xăng E10RON95, vừa giúp tiết kiệm thời gian tiêu thụ sản phẩm cũ.

Từ thực tế cung ứng xăng dầu hiện nay, cần nâng các quy định kỹ thuật lên mức tối đa. Cụ thể, nâng hàm lượng oxy trong xăng lên mức tối đa để doanh nghiệp có thể sử dụng ngay nguồn xăng khoáng tồn cũng như mua thêm các nguồn xăng dầu không nhất thiết phải có hàm lượng oxy thấp để phục vụ pha chế. Bên cạnh đó, với đặc tính dễ bay hơi của Ethanol, cơ quan quản lý cũng cần nới rộng hàm lượng Ethanol trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia với xăng E10RON95 ở mức 9-10% hiện nay thành mức 8-10% hoặc 9-11%, từ đó giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong pha chế, tránh rơi vào tình trạng vi phạm quy định của nhà nước.

Đặc biệt, cơ quan quản lý cần phải rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cấp phép với với các trạm phối trộn E10RON95 chưa được cấp phép; đơn giản hoá thủ tục để doanh nghiệp có thể nhập Ethanol thuận lợi tại cảng của doanh nghiệp, từ đó nhanh chóng bù đắp nguồn Ethanol còn thiếu phục vụ pha chế. Ngoài ra, trong thời điểm chuyển đổi, cần hỗ trợ về thuế phí giúp các doanh nghiệp chuyển đổi sang kinh doanh xăng sinh học thuận lợi nhất, sớm nhất với chi phí tiết kiêm nhất, ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.

Để tháo gỡ các khó khăn, trong thời gian tới, Bộ Công Thương tiếp tục rà soát, đẩy mạnh các điều kiện cần thiết để đáp ứng 3 vấn đề. Bộ sẽ đôn đốc các thương nhân đầu mối nhanh chóng tìm các nguồn Ethanol bổ sung nhập khẩu trung bình mỗi tháng 75 nghìn m3/tháng. Ngày trong tháng Tư này phải nhập khẩu ngay 10-15 nghìn m3. Đồng thời, Bộ Công Thương cũng sẽ phối hợp với Bộ Khoa học và Công Nghệ đẩy nhanh quá trình cấp phép cho các trạm phối trộn nhằm giúp các doanh nghiệp đảm bảo hạ tầng kỹ thuật và điều kiện pháp lý tham gia ngay vào quá trình phối trộn xăng sinh học.

Bộ Công Thương cũng sẽ kiến nghị  Bộ Khoa học và Công Nghệ sửa đổi Quy chuẩn quốc gia QCVN 01:2022/BKHCN ngày 1/2/2023 về xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học mới; trong đó tập trung sửa đổi tỷ lệ Ethanol trong xăng sinh học E10RON95 và hàm lượng oxy trong xăng sinh học. Bộ Công Thương cũng phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất xây dựng cơ chế thuế, phí cho sản xuất, phối trộn, phân phối, sử dụng xăng E10RON95, tạo sự ủng hộ của mọi thành phần trong xã hội với loại nhiên liệu có ý ngĩa lớn trong bảo vệ môi trường.

Chia sẻ về các khó khăn trong sản xuất, ông Cao Tuấn Sĩ cho biết, giá nguyên liệu đầu vào cho sản xuất Ethanol là sắn đang khá cao nên Ethanol sản xuất trong nước khó có thể cạnh tranh với Ethanol nhập khẩu. Vì vậy, BSR kiến nghị có cơ chế thuế, phí phù hợp để bảo vệ các doanh nghiệp sản xuất Ethanol trong nước, từng bước tiến tới tự chủ nguồn cung pha chế xăng sinh học, dầu sinh học trong tương lai. Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ nghiên cứu phát triển các giống sắn năng suất cao, chất lượng tốt để nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định, giá  cạnh tranh; hỗ trợ nghiên cứu công nghệ sử dụng phụ phẩm, rơm rạ. Hiện BSR đã nghiên cứu nhiên liệu sinh học điêzen và nhiên liệu sinh học cho máy bay phản lực từ tái chế dầu ăn, mỡ cá tra, trong đó một số nghiên cứu là khả thi để có thể đưa vào thực tiễn. Vì vậy, việc có các chính sách hỗ trợ cụ thể doanh nghiệp trong nghiên cứu phát triển đa dạng sản phẩm nhiên liệu sinh học là rất quan trọng, ông Cao Tuấn Sĩ đề xuất.

Theo chuyên gia năng lượng Ngô Thuý Quỳnh, việc đẩy mạnh tiêu thụ E10RON95 là giải pháp cần thiết, cấp bách giúp tăng nguồn cung nhiên liệu trong nước, đồng thời giảm phụ thuộc vào nhập khẩu xăng dầu nhất là trong bối cảnh thị trường xăng dầu thế giới có nhiều biến động. “Sử dụng 10% nhiên liệu sinh học góp phần đáng kể vào việc bù nguồn cung mà chúng ta đang gặp khó khăn. Hơn nữa, giá nhiên liệu sinh học ổn định sẽ giảm sốc cho giá bán lẻ xăng dầu trong nước, phù hợp mục tiêu giảm phát thải, tạo đầu ra cho nông nghiệp, hỗ trợ sinh kế cho ng nông dân", bà Ngô Thuý Quỳnh nhận định.

Để đảm bảo triển khai hiệu quả việc đưa xăng nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương đã chủ động đẩy nhanh lộ trình so với Thông tư 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam. Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, vẫn cần sự quyết liệt của các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu và người dân. Song hành với đó là chính sách giá và thuế của nhà nước, gắn với chiến lược phát triển lâu dài để đảm bảo nguồn cung cho nhiên liệu sinh học trong giai đoạn này, bà Ngô Thuý Quỳnh đề xuất.