Việt Nam thúc đẩy hợp tác, tháo gỡ vướng mắc thương mại gạo với Philippines

Thông tin từ Bộ Công Thương chiều 25/8, trước những diễn biến gần đây trong thương mại gạo giữa Việt Nam và Philippines, đặc biệt là việc Philippines khởi xướng điều tra tự vệ đối với gạo nhập khẩu, nhằm kịp thời trao đổi, tháo gỡ vướng mắc và thúc đẩy thực hiện các nội dung hợp tác trong lĩnh vực thương mại gạo giữa hai nước, Đoàn công tác liên ngành do Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines và Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đã làm việc với các bộ, cơ quan chức năng tại Philippines từ ngày 19- 21/8/2026.

Đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân làm Trưởng đoàn, với sự tham gia của đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương (Cục Xuất nhập khẩu, Cục Phòng vệ thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Vụ Pháp chế, Vụ Chính sách thương mại đa biên), Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines, Thương vụ Việt Nam tại Philippines, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA).

Trước đó, nhằm trao đổi trực tiếp về các vấn đề hai bên cùng quan tâm trong quan hệ thương mại gạo, Bộ Công Thương Việt Nam đã phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines đề nghị làm việc với Bộ Nông nghiệp Philippines (DA), Bộ Công Thương Philippines (DTI), Bộ Ngoại giao Philippines (DFA) và Ủy ban Thuế quan Philippines (TC).

Tại các buổi làm việc thu xếp được với DTI, TC và DA trong khuôn khổ chuyến công tác, hai bên đã tập trung trao đổi về vụ việc điều tra tự vệ đối với gạo nhập khẩu, các vướng mắc trong hoạt động thương mại gạo cũng như việc triển khai các khuôn khổ hợp tác song phương trong lĩnh vực này.

Theo Bộ Công Thương, tại buổi làm việc với DTI, hai bên khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường Việt Nam - Philippines và vai trò của thương mại gạo trong hợp tác kinh tế song phương. Phía Philippines đánh giá cao vai trò của Việt Nam với tư cách là nguồn cung gạo ổn định, tin cậy, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh lương thực và bình ổn thị trường trong nước của Philippines.

Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả Bản Ghi nhớ về hợp tác thương mại gạo giữa Việt Nam và Philippines, duy trì chuỗi cung ứng ổn định, hài hòa lợi ích của người sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng hai nước.

Liên quan đến vụ việc điều tra tự vệ đối với gạo nhập khẩu, DTI cho biết TC là cơ quan thực hiện điều tra theo cơ chế bán tư pháp độc lập; đồng thời khẳng định DTI và các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục theo dõi, phối hợp và bảo đảm quá trình xem xét vụ việc được thực hiện khách quan, minh bạch, phù hợp với các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA). Hai bên cũng nhất trí duy trì trao đổi thông tin thường xuyên nhằm hạn chế các tác động không mong muốn đối với hoạt động thương mại song phương.

Phía Philippines ghi nhận và sẽ nghiên cứu đề xuất của phía Việt Nam về việc nâng cấp Bản Ghi nhớ thương mại gạo hiện nay hoặc xây dựng một khuôn khổ hợp tác có tính pháp lý và ổn định cao hơn giữa hai nước nhằm đảm bảo hoạt động thương mại gạo được diễn ra thuận lợi, phù hợp với quy định pháp luật quốc tế và tình hình thực tế của thị trường.

Bên cạnh các nội dung về thương mại nông sản, hai bên cũng trao đổi về một số lĩnh vực hợp tác kinh tế khác như đầu tư năng lượng, phát triển cơ sở hạ tầng. DTI cũng bày tỏ sự trân trọng đối với sự ủng hộ tích cực từ phía Việt Nam trong tiến trình nộp hồ sơ gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) của Philippines. Phía Việt Nam ghi nhận và sẽ trao đổi với các bộ, ngành liên quan của Việt Nam về ý kiến của phía Philippines đề nghị mở cửa đối với mặt hàng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Cùng ngày, Đoàn công tác đã làm việc với Ủy ban Thuế quan Philippines (TC) để trao đổi sâu hơn về các nội dung liên quan đến vụ việc điều tra tự vệ đối với gạo nhập khẩu. Tại buổi làm việc, Bộ Công Thương đã trình bày tóm tắt các quan điểm, thông tin và lập luận tại bản bình luận mà phía Việt Nam đã gửi tới TC trong thời gian qua. Đồng thời, đề nghị TC cần nghiên cứu, đánh giá vụ việc trong tổng thể bối cảnh thị trường, việc thực thi chính sách nhập khẩu gạo của Chính phủ Philippines (hạ thuế nhập khẩu, điều hành cấp Giấy phép thông quan nhập khẩu an toàn và kiểm dịch thực vật (SPS-IC)…), vai trò của gạo nhập khẩu trong việc bảo đảm nguồn cung, ổn định giá cả và an ninh lương thực, cũng như các tác động đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng Philippines...

Đại diện TC đánh giá cao sự hợp tác và tham gia tích cực của Chính phủ Việt Nam, VFA và các doanh nghiệp liên quan trong quá trình điều tra, nhất là các quan điểm, thông tin và lập luận tại bản bình luận 20 trang mà phía Việt Nam gửi đến TC đã chỉ ra các nội dung còn chưa phù hợp tại bản điều tra sơ bộ.

Phía Philippines khẳng định toàn bộ quá trình điều tra sẽ được thực hiện công bằng, khách quan, minh bạch, phù hợp với các quy định của WTO và ATIGA; đồng thời cam kết xem xét đầy đủ các thông tin, lập luận và bằng chứng do các bên liên quan cung cấp trước khi đưa ra khuyến nghị cuối cùng. TC cũng đề nghị các bộ, ngành Việt Nam, VFA và doanh nghiệp tiếp tục tham gia tích cực vào phiên điều trần công khai dự kiến được tổ chức trong tháng 9 năm 2026.

Tại buổi làm việc với Bộ Nông nghiệp Philippines, hai bên tập trung trao đổi về việc triển khai Bản ghi nhớ hợp tác thương mại gạo, các giải pháp tạo thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu gạo giữa hai nước và định hướng hợp tác trong thời gian tới.

Phía Philippines đánh giá cao vai trò của gạo Việt Nam trong việc bảo đảm nguồn cung và bình ổn thị trường nội địa. Mặc dù Philippines đang thực hiện chính sách đa dạng hóa nguồn cung nhập khẩu, phía Philippines khẳng định hiện Việt Nam vẫn là nguồn cung gạo ổn định, chủ yếu cho Philippines, gạo Việt Nam vẫn được các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng nước này đánh giá cao nhờ chất lượng ổn định và phù hợp với thị hiếu tiêu dùng.

Một nội dung trọng tâm của phiên họp là việc trao đổi về các khó khăn liên quan đến thủ tục cấp SPS-IC. Phía Việt Nam phản ánh tình trạng một số hợp đồng xuất khẩu đã được ký kết nhưng gặp khó khăn trong quá trình thực hiện do việc cấp SPS-IC kéo dài. Hai bên thống nhất tiếp tục phối hợp ở cấp kỹ thuật, giao Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) và Hiệp hội các nhà kinh doanh gạo Philippines (PRIA) là đầu mối để trao đổi danh sách, rà soát cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại và bảo đảm chuỗi cung ứng không bị gián đoạn.

Hai bên thống nhất tiếp tục triển khai có hiệu quả Điều 2 về Lĩnh vực hợp tác và cơ chế thực hiện được quy định tại Bản Ghi nhớ giữa Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Philippines về hợp tác thương mại gạo để giám sát và giải quyết những khó khăn có thể phát sinh trong quá trình xuất nhập khẩu giữa hai nước.

Phía Việt Nam cũng đề xuất hai bên nghiên cứu khả năng xây dựng một khuôn khổ hợp tác về thương mại gạo ở cấp độ cao hơn Bản ghi nhớ hiện nay, qua đó tạo nền tảng ổn định, lâu dài cho quan hệ thương mại gạo song phương, bảo đảm hài hòa lợi ích của người nông dân, doanh nghiệp và người tiêu dùng hai nước; góp phần duy trì sinh kế bền vững cho người trồng lúa, đồng thời hỗ trợ ổn định cuộc sống của người dân Philippines. Phía Philippines ghi nhận và sẽ nghiên cứu đề xuất này.

Bên cạnh các hoạt động làm việc với cơ quan quản lý nhà nước phía Philippines, ngày 21 tháng 8 năm 2026, VFA đã có buổi làm việc với PRIA để trao đổi về diễn biến thị trường, nhu cầu nhập khẩu trong thời gian tới cũng như các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng thương mại. Hai bên đã thống nhất tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối giao thương và phối hợp xử lý các vướng mắc phát sinh, qua đó góp phần duy trì quan hệ thương mại gạo ổn định, bền vững và cùng có lợi giữa Việt Nam và Philippines.