Philippines ứng dụng dữ liệu vệ tinh để minh bạch hóa phát thải mê-tan trên đồng ruộng

Canh tác lúa nước là một trong những nguồn phát sinh khí mê-tan đáng kể do quá trình phân hủy chất hữu cơ trong điều kiện ngập nước. Tuy nhiên, việc xác định chính xác lượng phát thải trên từng khu vực luôn là bài toán khó bởi diện tích sản xuất lớn, phân tán và thay đổi liên tục theo mùa vụ. Nếu chỉ dựa vào các nhóm khảo sát hiện trường, quá trình thu thập dữ liệu sẽ mất nhiều thời gian, chi phí cao và khó cập nhật thường xuyên.

Đối với Việt Nam, kinh nghiệm từ Philippines mang nhiều ý nghĩa trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang triển khai Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Ảnh: Duy Khương – TTXVN

Để khắc phục hạn chế này, Philippines đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ viễn thám kết hợp với dữ liệu vệ tinh. Thông qua việc phân tích hình ảnh có độ phân giải cao cùng các chỉ số về độ ẩm, lớp phủ thực vật, tình trạng ngập nước và chu kỳ sinh trưởng của cây lúa, các nhà khoa học có thể xây dựng bản đồ phát thải mê-tan trên diện rộng. Dữ liệu này tiếp tục được kết hợp với các mô hình tính toán và một số điểm đo thực địa để nâng cao độ chính xác trong việc ước tính lượng khí phát thải.

Ưu điểm nổi bật của phương pháp này là khả năng theo dõi liên tục hàng nghìn héc-ta lúa chỉ trong một thời gian ngắn. Những thay đổi trong phương thức canh tác như rút nước giữa vụ, giảm thời gian ngập nước hay áp dụng kỹ thuật canh tác phát thải thấp cũng có thể được ghi nhận thông qua dữ liệu vệ tinh. Nhờ đó, cơ quan quản lý và các tổ chức nghiên cứu dễ dàng đánh giá hiệu quả của từng giải pháp giảm phát thải mà không cần tiến hành kiểm tra trực tiếp trên toàn bộ diện tích sản xuất.

Một điểm đáng chú ý là dữ liệu phát thải được công khai và chia sẻ với các tổ chức quốc tế tham gia các chương trình giảm phát thải khí nhà kính. Khi thông tin được chuẩn hóa và minh bạch, quá trình thẩm định kết quả trở nên thuận lợi hơn, tạo điều kiện để các dự án nông nghiệp đáp ứng yêu cầu về đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV). Đây là cơ sở quan trọng để lượng phát thải cắt giảm được công nhận và quy đổi thành tín chỉ các-bon.

Đối với người nông dân, điều này mở ra cơ hội tiếp cận thêm nguồn thu ngoài hoạt động sản xuất lúa. Khi các biện pháp canh tác phát thải thấp được xác nhận bằng dữ liệu khách quan, nông dân có thể tham gia các chương trình tín chỉ các-bon, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và khuyến khích áp dụng các phương thức canh tác thân thiện với môi trường.

Đối với Việt Nam, kinh nghiệm từ Philippines mang nhiều ý nghĩa trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang triển khai Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Việc kết hợp dữ liệu vệ tinh với hệ thống MRV, cảm biến mặt đất và các mô hình tính toán sẽ giúp nâng cao tính minh bạch trong kiểm kê phát thải khí mê-tan, đồng thời tạo nền tảng để gạo phát thải thấp của Việt Nam tham gia thị trường tín chỉ các-bon và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Trong xu thế chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp xanh, công nghệ vệ tinh đang chứng minh vai trò là công cụ hỗ trợ đắc lực, giúp quản lý phát thải hiệu quả hơn và thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững.