Việt Nam ứng phó với những "bất định" thị trường tài chính toàn cầu

Sáng 10/6, Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh (UEH) - Trường Kinh doanh UEH, Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng và Báo Sài Gòn Đầu tư tài chính phối hợp đồng tổ chức hội thảo quốc gia "Định hình lại hệ thống tài chính toàn cầu và chiến lược của Việt Nam lần 2" tại Tp. Hồ Chí Minh.

Tại phiên khai mạc hội thảo, các chuyên gia cho rằng, trước bối cảnh môi trường kinh tế - tài chính toàn cầu hiện đang đối mặt với nhiều bất định. Trong đó, có thể kể đến những tác động chồng lấn lên nhau có tính chất định hình lại nền kinh tế - tài chính toàn cầu như cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, dịch COVID-19, căng thẳng Nga – Ukraine...

Theo Giáo sư. Tiến sĩ Sử Đình Thành, Hiệu trưởng UEH, đánh giá của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), xung đột tại Ukraine trước mắt làm cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại và lạm phát cao, tuy nhiên điều này chỉ là hiệu ứng vòng 1.

Đồng thời, không ai có thể dự báo chính xác diễn biến tương lai xung đột tại Ukraine như thế nào và dẫn đến định hình lại trật tự mới kinh tế và chính trị toàn cầu ra sao?

Cụ thể, sự chuyển dịch trong thương mại năng lượng đã làm chuỗi cung ứng được cấu hình lại, mạng lưới thanh toán tiền tệ toàn cầu bị phân mảnh, vai trò của các đồng tiền mật mã khu vực tư hay do các ngân hàng trung ương phát hành ngày càng được tăng cường, và việc các quốc gia cân nhắc nắm giữ tiền tệ dự trữ ngoại hối…

Thương mại toàn cầu đang được đặt trong một bối cảnh mới bất chấp những quy tắc vốn có như kiểm soát biên giới chặt chẽ hơn, xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt, theo đuổi khả năng tự cung tự cấp trong một số ngành công nghệ quan trọng và áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại lên đối thủ…

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài Chính - Tiền tệ Quốc gia chỉ ra rằng, hiện nay thương mại điện tử toàn cầu tăng nhanh và có thể chiếm tỷ trọng 25% trong tổng thương mại vào năm 2025; còn đầu tư tài chính theo hướng bền vững tăng nhanh...

Mặt khác, rủi ro tài chính, tiền tệ toàn cầu trong bối cảnh mới là xu hướng tăng lãi suất là chủ đạo, điều kiện tài chính thắt chặt khó khăn hơn, tiền kỹ thuật số phát triển nhanh dẫn đến rủi ro bất ổn tài chính tăng, mức độ rủi ro tổng thể thị trường tài chính tăng.

Đối với thị trường tài chính Việt Nam có những rủi ro và thách thức như lạm phát tăng dẫn đến Ngân hàng Nhà nước ở thế khó, áp lực gia tăng nợ và nghĩa vụ trả nợ, khu vực ngân hàng chịu áp lực tăng vốn với nguy cơ nợ xấu tiềm ẩn tăng... Thị trường tài chính Việt Nam cũng có rủi ro liên thông ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và bất động sản.

Tương tự, Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên, Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Chính phủ cho biết, bối cảnh quốc tế từ năm 2022 có 3 yếu tố mới mang tính căn bản và có mối quan hệ chặt chẽ gồm cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, lạm phát gia tăng, kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm.

Triển vọng kinh tế toàn cầu theo dự báo của IMF, tăng trưởng kinh tế thế giới giảm 0,8% và 0,2% năm 2022 và năm 2023. Riêng áp lực lạm phát lớn tại các nền kinh té mới nổi năm 2022 và 2023 lần lượt là 8,7% và 6,5%.

Việt Nam đã xử lý các vấn đề đột phá trong tư duy, hoàn thiện mô hình phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, hướng đến nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước và nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Bên cạnh đó, kiên trì quan điểm kinh tế nhà nước cùng kinh tế tập thể dần trở thành chủ đạo, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là động lực quan trọng để phát triển đất nước. Kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể phải giúp đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, giảm sốc khi kinh tế thế giới gặp rủi ro.

Chính sách của Việt Nam, khi lựa chọn một số ngành đột phát cũng xem xét những tiêu chí như tỷ trọng của ngành kinh tế đó trong cơ cấu toàn nền kinh tế; nhu cầu của thị trường thế giới đối với các sản phẩm, dịch vụ của ngành; khả năng tạo ra lợi nhuận; ứng dụng công nghệ 4.0; tác động đến môi trường...

Điển hình, đánh giá hiệu quả các phương thức huy động vốn, gồm: vay vốn của ngân hàng thương mại, cơ chế đổi đất lấy hạ tầng, huy động vốn xã hội để đầu tư theo quy hoạch của cấp có thẩm quyền để từ đó có chính sách tài khóa và tiền tệ phù hợp. 

Trong khuôn khổ hội thảo có 4 phiên thảo luận chuyên đề, gồm: Hệ thống tài chính toàn cầu và chiến lược cho Việt Nam; chính sách tài chính, tiền tệ và tăng trưởng kinh tế; kinh tế số và fintech; tài chính, kinh doanh và quản trị công ty.

Theo đó, các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp đã thảo luận về những chuyển động đã và đang thay đổi môi trường kinh tế - tài chính và những chiến lược tài chính mà doanh nghiệp Việt Nam cần thực hiện và thích ứng./.