Vĩnh Long chủ động ứng phó nguy cơ hạn mặn đến sớm

Đoàn công tác đã khảo sát công trình Cống SaKê, Trạm bơm nước thô khu vực Cù lao Minh, xã Mỏ Cày; công trình cống Tân Phú, xã Tân Phú và khu vực đề xuất xây dựng đập tạm Ba Lai, xã Phú Túc. Đây là những công trình quan trọng trong việc ngăn mặn, trữ ngọt trên các sông Hàm Luông, Bai Lai tại khu vực tỉnh Bến Tre cũ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa, mùa khô 2026-2027 được dự báo có khả năng xuất hiện El Nino với cường độ từ trung bình đến mạnh. Nguy cơ xâm nhập mặn có thể xuất hiện sớm hơn trung bình nhiều năm hoặc diễn biến bất thường tại Đồng bằng sông Cửu Long; trong đó, có khu vực ven biển tỉnh Vĩnh Long, thuộc địa bàn tỉnh Bến Tre cũ. Trong khi đó, hệ thống thủy lợi tại khu vực này chưa được khép kín, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sản xuất của người dân.

Ông Châu Văn Hòa yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng kịch bản ứng phó với mùa bão, lũ cuối năm 2026 theo từng mức độ rủi ro do ngập, gắn với từng điểm có nguy cơ sạt lở. Các đơn vị, địa phương phải theo dõi sát diễn biến El Nino và tình hình xâm nhập mặn từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027 để chủ động các phương án ứng phó.

Đối với các dự án, công trình đã hoàn thành cầu khẩn trương bàn giao cho đơn vị quản lý, vận hành theo quy định để phát huy hiệu quả ngăn mặn, trữ ngọt và điều tiết nguồn nước. Đối với các công trình đang thi công, cần tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Đồng thời, các đơn vị liên quan nghiên cứu, kiến nghị chủ đầu tư sớm triển khai các dự án, công trình thủy lợi quy mô lớn, từng bước khép kín hệ thống thủy lợi, góp phần ngăn mặn, trữ ngọt, bảo đảm sản xuất và sinh hoạt của người dân trong thời gian tới.

Cùng với các giải pháp công trình, các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, vận động người dân chủ động trữ nước ngọt phục vụ sinh hoạt, bảo đảm duy trì nguồn nước trong khoảng 2-3 tháng khi xảy ra hạn mặn; đồng thời trữ nước ngọt cục bộ tại các mương vườn, ao, hồ để phục vụ sản xuất.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long đã được đầu tư xây dựng nhiều dự án, công trình thủy lợi và cấp nước quan trọng góp phần nâng cao năng lực tưới tiêu cho cây trồng, phục vụ nuôi thủy sản và cung cấp nước sinh hoạt cho dân cư nông thôn.

Thời gian qua tỉnh đã đầu tư xây dựng nhiều dự án, công trình thủy lợi và cấp nước quan trọng, góp phần nâng cao năng lực tưới, tiêu cho cây trồng, phục vụ nuôi trồng thủy sản và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân khu vực nông thôn.

Toàn tỉnh hiện có 9.797 công trình cống, trong đó có 646 cống đầu mối và 9.151 cống tạm, cống có chiều rộng cửa dưới 1,5 m; hơn 10.000 tuyến kênh các loại với tổng chiều dài hơn 13.000 km; 683 tuyến bờ bao với tổng chiều dài 4.651,4 km; 3 hồ nước ngọt có dung tích từ 30.000 m³ đến 811.800 m³; 160,12 km đê biển; trong đó đê biển thuộc khu vực tỉnh Bến Tre cũ dài 82,54 km và khu vực tỉnh Trà Vinh cũ dài 77,58 km.

Hiện tỉnh đang đầu tư xây dựng 2 hồ chứa nước ngọt gồm hồ chứa nước ngọt Láng Thé, dung tích khoảng 10 triệu m3, thuộc khu vực tỉnh Trà Vinh cũ và hồ chứa Lạc Địa, dung tích thiết kế khoảng 2,3 triệu m3, thuộc khu vực tỉnh Bến Tre cũ. Dự kiến cả 2 hồ chứa sẽ hoàn thành thi công vào cuối năm 2026.

Việc đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng thủy lợi, cấp nước đã góp phần nâng cao năng lực bảo đảm tưới, tiêu chủ động, phục vụ sản xuất khoảng 80% diện tích canh tác; đồng thời nâng tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, đáp ứng các chỉ tiêu hàng năm của ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, hệ thống công trình thủy lợi của tỉnh Vĩnh Long vẫn còn một số hạn chế, nhất là chưa được khép kín hoàn toàn và còn nhiều công trình cống lớn chưa được đầu tư, đặc biệt tại khu vực tỉnh Bến Tre cũ.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tại khu vực này, hệ thống thủy lợi chưa được đầu tư khép kín, một số hạng mục như các cống dưới đê biển, hệ thống thủy lợi Nam Bến Tre vẫn còn dang dở; Dự án quản lý nước JICA3 đang trong quá trình triển khai. Những hạn chế này khiến tình trạng xâm nhập mặn vẫn xảy ra hàng năm, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Từ năm 2016 đến nay, xâm nhập mặn đã gây thiệt hại đến nhiều lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi gia súc, nuôi trồng thủy sản; đồng thời gây thiếu nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân. Ước tổng thiệt hại do xâm nhập mặn trên địa bàn toàn tỉnh đến nay hơn 5.500 tỷ đồng.