Vĩnh Long tìm lối đi riêng giữa bản đồ du lịch miền Tây

Du lịch Vĩnh Long thời gian qua đã tăng trưởng mạnh mẽ nhờ biến lợi thế tự nhiên và giá trị lịch sử thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Tỉnh tập trung kích cầu, đa dạng hóa trải nghiệm và mở rộng liên kết vùng nhằm thúc đẩy tăng trưởng trong những tháng cuối năm 2026.

Đòn bẩy từ tiềm năng, vị thế độc đáo

Vĩnh Long sở hữu vị trí chiến lược “ba mặt giáp sông, một mặt giáp biển”, với đường bờ biển kéo dài hơn 130km, nằm giữa sông Tiền, sông Hậu, sông Cổ Chiên và sông Hàm Luông. Địa hình sông nước mênh mông kết hợp với bờ biển dài và hệ sinh thái rừng ngập mặn phong phú đã tạo cho Vĩnh Long một nguồn tài nguyên du lịch mang tính sinh thái miệt vườn đặc trưng, mở ra không gian trải nghiệm biển và năng lượng sạch đa dạng.

Điểm nhấn nổi bật nhất là hệ thống các dải cù lao xanh mướt quanh năm, như các cù lao An Bình, Minh, Bảo, An Hóa cùng các chuỗi cồn nổi trên sông. Nơi đây được ví như những "hòn đảo ngọt" giữa lòng sông Mê Kông với những vườn cây ăn trái bốn mùa, không khí mát lành và nếp sống phóng khoáng, nhân văn của cư dân vùng sông nước. Du khách đến đây không chỉ thưởng ngoạn cảnh quan mà còn được đắm mình vào không gian sinh thái miệt vườn, trải nghiệm nếp sinh hoạt nông nghiệp truyền thống và thưởng thức ẩm thực dân dã Nam Bộ.

Ông Dương Hoàng Sum, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long nêu rõ, vị thế tự nhiên ban tặng là nền tảng cốt lõi để tỉnh xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển “Một cung đường – Ba điểm đến”. Chiến lược này kết nối chặt chẽ không gian du lịch sinh thái cù lao với không gian văn hóa di sản và vùng du lịch sinh thái biển ven bờ, giúp tối ưu hóa hành trình trải nghiệm của du khách và kéo dài thời gian lưu trú.

Ông Phan Đình Huê,  Giám đốc Công ty Du lịch Vòng Tròn Việt, chuyên gia tư vấn du lịch Đồng bằng sông Cửu Long nhận định: Lợi thế sông nước của Vĩnh Long rất lớn, nhưng nếu không quy hoạch khéo sẽ dễ rơi vào lối mòn trùng lắp với các địa phương lân cận. Tỉnh cần phân vùng sản phẩm thật rõ nét, như: vùng nước ngọt Long Hồ tập trung cho du lịch sinh thái nhà vườn cao cấp; các cù lao trên sông Tiền và sông Cổ Chiên phát triển du lịch trải nghiệm văn hóa bản địa, chèo xuồng rạch nhỏ. Vùng ven biển cần gắn liền với sinh thái rừng ngập mặn và du lịch tham quan công trình điện gió. Việc phân vùng bài bản này sẽ biến sông nước Vĩnh Long thành một hệ sinh thái sản phẩm hoàn chỉnh và khác biệt.

Khai thác tối đa chiều sâu văn hóa đa sắc tộc

Không chỉ được ưu ái về tự nhiên, Vĩnh Long còn là vùng đất hội tụ chiều sâu lịch sử - văn hóa hàng trăm năm, với 214 di tích được xếp hạng, 16 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia cùng vô số di sản văn hóa dân gian độc đáo. Tỉnh sở hữu hệ thống di tích đền thờ, khu lưu niệm các danh nhân lịch sử - cách mạng, các công trình kiến trúc tín ngưỡng cổ kính và nguồn tài nguyên văn hóa Khmer phong phú với hệ thống chùa Khmer đặc sắc, làng văn hóa và các lễ hội truyền thống lớn.

Đặc biệt phải nhắc đến di sản độc bản "Vương quốc gạch gốm đỏ" Mang Thít nổi tiếng. Hàng nghìn lò gạch gốm cổ xám rêu nằm trải dài dọc theo dòng sông Cổ Chiên và kênh Thầy Cai không chỉ là minh chứng cho một làng nghề truyền thống trù phú mà đã trở thành một di sản kiến trúc - công nghiệp độc nhất vô nhị ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Việc bảo tồn và chuyển hóa làng gốm Mang Thít thành không gian di sản văn hóa du lịch trải nghiệm đang tạo ra một dấu ấn khác biệt, định hình bản sắc thương hiệu du lịch Vĩnh Long.

Cùng với đó, dòng chảy văn hóa dừa kết hợp với ẩm thực dân dã, nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ và văn hóa Khmer góp phần tạo nên một bức tranh du lịch văn hóa đa sắc màu. Sự kết hợp giữa các giá trị vật thể và phi vật thể giúp những điểm đến nổi tiếng, như Làng gốm Mang Thít, Khu du lịch Vinh Sang, Cù lao An Bình, Khu di tích Ao Bà Om, Bảo tàng văn hóa dân tộc Khmer hay Khu du lịch cộng đồng Cồn Chim luôn nằm trong top đầu sự lựa chọn của du khách quốc tế và nội địa.

Ông Nguyễn Quốc Thệ, chuyên gia nghiên cứu văn hóa - du lịch cho rằng, du lịch miền Tây lâu nay thường bị đánh giá là các địa phương làm giống nhau, loanh quanh là miệt vườn trái cây, chèo xuồng, nghe đàn ca tài tử. Do đó, Vĩnh Long bắt buộc phải lấy di sản gốm đỏ Mang Thít, văn hóa Khmer và hệ thống di tích danh nhân làm lõi kiến tạo sản phẩm. Khi du khách nhìn thấy một sản phẩm du lịch có câu chuyện lịch sử sâu sắc, có tính nghệ thuật và sự khác biệt rõ ràng, họ sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn và ở lại lâu hơn."

Với định hướng rõ nét và mạnh dạn đầu tư để khai thác hiệu quả tiềm năng và không ngừng nâng chất dịch vụ, hoạt động du lịch Vĩnh Long đã đạt được những con số tăng trưởng rất ấn tượng. Năm 2025, tỉnh đón hơn 9,35 triệu lượt khách và doanh thu gần 8.000 tỉ đồng, ngành du lịch tỉnh tiếp tục giữ đà tăng trưởng tích cực. Trong 9 tháng của năm 2026, Vĩnh Long đã phục vụ gần 4,9 triệu lượt du khách, trong đó lượt khách quốc tế ước đạt 851.388 lượt (tăng 17,2%, đạt 76% kế hoạch). Tổng doanh thu từ du lịch ước đạt hơn 4.495 tỉ đồng, tăng 27,6% so với cùng kỳ, đạt 80% kế hoạch.

Bước vào 3 tháng cuối năm 2026, Vĩnh Long đặt quyết tâm đón hơn 1,3 triệu lượt khách tham quan và đạt tổng doanh thu hơn 1.104 tỉ đồng. Qua đó, mục tiêu phấn đấu cho cả năm 2026 là phục vụ khoảng 6,2 triệu lượt du khách với tổng doanh thu ước đạt 5.599 tỉ đồng. Để đạt được con số tăng tốc này, địa phương chủ động triển khai chuỗi chương trình kích cầu du lịch mùa lễ hội cuối năm.

Tỉnh tập trung phát triển các dòng sản phẩm du lịch đặc trưng như du lịch sinh thái miệt vườn, du lịch di sản văn hóa Khmer, du lịch biển và du lịch nông nghiệp; mở rộng các loại hình dịch vụ mới như du lịch đường sông, du lịch MICE (hội nghị, sự kiện), du lịch chăm sóc sức khỏe và phát triển kinh tế đêm tại các trung tâm đô thị.

Việc hợp tác liên kết vùng được đẩy mạnh thông qua các chương trình kết nối giai đoạn 2026 – 2030 với Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp và các đối tác quốc tế từ Hàn Quốc. Bà Nguyễn Thị Ngọc Dung, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long cho biết, việc tỉnh chủ động làm việc với các tập đoàn lữ hành lớn và tổ chức các đoàn khảo sát (famtrip) liên tục là bước đi chiến lược nhằm đưa lượng khách quốc tế di chuyển theo tuyến đường thủy sông Mê Kông về tham quan, lưu trú tại Vĩnh Long.

Bà Phạm Thị Ngọc Trinh, Giám đốc Công ty Du lịch Mekong Travel, đơn vị từng đạt Giải thưởng Du lịch ASEAN tại cù lao An Bình, chia sẻ: Khách du lịch quốc tế, đặc biệt là khách châu Âu, hiện nay muốn tìm kiếm sự bình yên, văn hóa địa phương chân thực và tiêu chuẩn "Du lịch xanh". Dịp cuối năm 2026, các cơ sở homestay và điểm du lịch cộng đồng tại Vĩnh Long đang đầu tư làm mới sản phẩm đưa du khách đi xe đạp qua những con đường làng rợp bóng mát, trải nghiệm tự tay đổ bánh xèo, làm bánh dân gian, thưởng thức bữa cơm tối bên ánh đèn dầu và nghe đờn ca tài tử. Chính sự chân thành, mộc mạc gắn liền với mô hình du lịch Xanh đã giúp cơ sở chúng tôi duy trì tỷ lệ lấp đầy phòng rất cao trong mùa cao điểm cuối năm".

Tỉnh ủy Vĩnh Long đã ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU, ngày 10/7/2026 về phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long. Nghị quyết xác định phát triển du lịch là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, quyết tâm đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng vào năm 2030 và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn vào năm 2045.

Cụ thể, đến năm 2030, Vĩnh Long phấn đấu đón 10 triệu lượt khách (khách quốc tế chiếm 20 - 30%), đạt tổng doanh thu khoảng 12.000 tỉ đồng, đóng góp trực tiếp từ 6% - 8% trở lên vào GRDP, định vị thương hiệu điểm đến “Vĩnh Long - an toàn, thân thiện và chất lượng”. Tỉnh cũng đặt chỉ tiêu 60% - 70% lao động du lịch qua đào tạo và trên 40% cơ sở du lịch đạt chứng nhận du lịch xanh.

Đến năm 2045, tỉnh hướng tới mục tiêu phục vụ trên 55 triệu lượt khách, đạt doanh thu trên 200.000 tỉ đồng, đóng góp trên 10% vào GRDP địa phương. Tỉnh sẽ ưu tiên nguồn lực đầu tư hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối các khu, điểm du lịch, nâng cấp hệ thống bến tàu thủy nội địa, đẩy nhanh chuyển đổi số du lịch thông minh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đưa du lịch Vĩnh Long thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.