Vực dậy vùng đất phèn Đồng Tháp Mười từ những chuỗi giá trị xanh

Từ cây trồng chủ lực trên vùng đất phèn Đồng Tháp Mười, dứa đang được địa phương định hướng phát triển theo chuỗi giá trị khép kín, từ vùng nguyên liệu, chế biến đến khai thác phụ phẩm nhằm nâng sức cạnh tranh và gia tăng thu nhập cho nông dân.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có gần 15.000 ha dứa chuyên canh, sản lượng mỗi năm gần 260.000 tấn. Diện tích tập trung chủ yếu tại các xã Tân Phước 1, Tân Phước 2, Tân Phước 3 và Hưng Thạnh. Nhờ phù hợp với điều kiện đất phèn của vùng Đồng Tháp Mười, cây dứa tiếp tục được xác định là một trong những cây trồng chủ lực trong chiến lược phát triển nông nghiệp của địa phương.

Hiện giá dứa loại 1 tại ruộng chỉ còn khoảng 6.500 đồng/kg, trong khi dứa mua xô dao động quanh mức 4.500 đồng/kg, giảm gần 50% so với trước đây. Nhằm góp phần tăng thêm chuỗi giá trị sản phẩm từ trái dứa (khóm), giúp người trồng dứa tránh được tình trạng “được mùa, mất giá”, tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng, phát triển làng nghề chế biến các sản phẩm chế biến từ trái dứa.

Trên địa bàn các xã Tân Phước 1, Phước Lập…, tỉnh Đồng Tháp có hơn 60 hộ gia đình sản xuất các sản phẩm làm từ trái dứa; trong đó, riêng xã Phước Lập 1 có 37 cơ sở làm kẹo từ dứa.

Bà Đặng Kim Hoàng, 67 tuổi, chủ cơ sở kẹo dứa Hải Hậu, ở xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, cơ sở kẹo dứa này đã hoạt động được hơn 10 năm với trung bình mỗi ngày, cơ sở có thể cung cấp từ 100 đến 150 kg kẹo thành phẩm, tùy theo nhu cầu thị trường, đặc biệt vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc nhu cầu tăng gấp đôi vì khách đặt kẹo nhiều. Từ khi cơ sở trang bị các thiết bị sên kẹo, máy cắt kẹo, máy đóng gói tự động thì việc sản xuất kẹo dứa thuận lợi hơn gói thủ công rất nhiều. Các công đoạn sản xuất kẹo dứa được rút ngắn thời gian nhưng vẫn đảm bảo chất lượng.

Cơ sở kẹo dứa Hải Hậu đã đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) 3 sao nên được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh tiêu thụ. “Đặc biệt, nhờ đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP nên kẹo dứa Hải Hậu được bán ra nước ngoài”, bà Hoàng cho biết thêm.

Bà Lê Thị Trúc Linh, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp cho biết, đến nay, trên địa bàn xã Tân Phước 1 có 37 cơ sở sản xuất kẹo dứa; trong đó, có 5 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao. Các cơ sở đã tạo việc làm cho lao động địa phương, tăng thu nhập ổn định cuộc sống và đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế của xã.

Bên cạnh sản phẩm kẹo dứa, nhiều cơ sở sản xuất còn chế biến nước ép tươi từ dứa, nước màu từ dứa, dứa sấy… được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh ưa chuộng, góp phần tiêu thụ lượng lớn trái dứa vào mùa (thu hoạch đồng loạt). Điều này không những tăng thêm chuỗi giá trị sản phẩm từ trái dứa tươi mà còn góp phần giải quyết lượng lao động, tăng thu nhập cho người dân trong vùng chuyên canh dứa.

Ông Lê Hữu Phúc, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Phước 1, tỉnh Đồng Tháp cho hay, trái dứa hiện nay phần lớn chủ yếu là tiêu thụ tươi nên tình trạng “được mùa, mất giá” vẫn xảy ra, đặc biệt vào những lúc thu hoạch đồng loạt. Do đó, định hướng của UBND xã là bên cạnh phát triển vùng nguyên liệu dứa theo hướng phục vụ xuất khẩu phải gắn liền với công nghệ chế biến sâu các sản phẩm từ trái dứa tươi.

Hiện nay nông dân trên địa bàn xã cũng đã thực hiện các sản phẩm liên quan về dứa như mứt dứa, nước ép dứa, nước màu dứa, dứa sấy. Xã có 5 sản phẩm OCOP 3 sao liên quan đến khóm. Hiện nay, Sở Khoa học công nghệ tỉnh Đồng Tháp đang thực hiện 2 đề tài nghiên cứu liên quan đến các phụ phẩm về dứa, một là đề tài sợi dứa từ lá dứa, còn thân dứa thì có đề tài nghiên cứu enzym Bromelain về thực phẩm, để sử dụng trong thực phẩm. Hai đề tài nghiên cứu này sau khi hoàn thành, nghiệm thu sẽ là nền tảng quan trọng góp phần tăng giá trị gia tăng cây dứa, tăng thu nhập cho bà con nông dân.

Để phát triển bền vững cây dứa trong thời gian tới, tỉnh Đồng Tháp định hướng đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm dứa Đồng Tháp Mười gắn với tiêu chuẩn xuất khẩu; đồng thời đầu tư công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu nhằm đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và giảm áp lực tiêu thụ quả tươi.

Đồng Tháp hiện có 16 hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất dứa với diện tích hàng nghìn ha. Thông qua các hợp tác xã, nông dân được hướng dẫn áp dụng các quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo đảm an toàn thực phẩm. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp cũng tham gia ký kết hợp đồng bao tiêu, xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm dứa Đồng Tháp.