Vướng mắc về hỗ trợ tái định cư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được tháo gỡ

Sau thời gian dài chờ đợi, Nghị quyết số 189/2025/QH15 ngày 19/2/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh, bổ sung bằng Nghị quyết số 121/2026. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đảm bảo tối đa quyền lợi người dân vùng dự án theo hướng nâng cao mức hỗ trợ thiết thực.

Nghị quyết số 121/2026 được Ủy ban Thường vụ Quốc ban hành nhằm bổ sung cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ dự án điện hạt nhân Ninh Thuận theo hướng nâng mức hỗ trợ và đảm bảo quyền lợi của người dân vùng dự án.

Cụ thể, người có đất thu hồi và chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất đủ điều kiện bồi thường sẽ nhận mức kinh phí bằng quy định hiện hành nhân với hệ số 1,5 lần. Về chính sách hỗ trợ đào tạo và chuyển đổi nghề nghiệp, người có đất nông nghiệp thu hồi được nhận mức hỗ trợ tiền mặt cao nhất bằng 5 lần giá đất nông nghiệp trong bảng giá nhân với hệ số 1,5 lần đối với toàn bộ diện tích trong hạn mức. Những diện tích vượt hạn mức giao đất tại địa phương được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại bằng 1 lần giá đất trong bảng giá nhân với hệ số 1,5 lần.

Đối với người có đất nông nghiệp thu hồi đủ điều kiện bồi thường đất nhưng không thuộc diện hỗ trợ chuyển đổi nghề, mức hỗ trợ tiền mặt được ấn định bằng 3 lần giá đất nông nghiệp trong bảng giá nhân với hệ số 1,5 lần cho diện tích trong hạn mức. Phần diện tích vượt hạn mức cũng áp dụng mức bồi thường chi phí đầu tư còn lại tương tự nhóm đối tượng trên với hệ số nhân 1,5 lần.

Đối với việc tái định cư, người dân đủ điều kiện theo Điều 111 Luật Đất đai được giao đất tại khu tái định cư và hưởng chính sách miễn 100% tiền sử dụng đất đối với suất tái định cư tối thiểu. Trường hợp lựa chọn lô đất diện tích lớn hơn suất tối thiểu, người dân chỉ nộp bổ sung tiền sử dụng đất cho phần diện tích tăng thêm.

Đặc biệt, Nghị quyết được bổ sung, điều chỉnh đã giúp tháo gỡ vướng mắc cho nhóm đất nông nghiệp (không phải đất lúa) đã chuyển mục đích sử dụng thực tế nhưng chưa kịp đăng ký biến động. Theo đó Nhà nước chấp nhận bồi thường dựa trên loại đất hiện trạng sử dụng. Song song đó, Nghị quyết số 121/2026 thay thế cụm từ “Người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền” bằng “Chủ đầu tư” tại điểm d khoản 9 Điều 3 của Nghị quyết số 189/2025 nhằm làm rõ trách nhiệm thực thi nhiệm vụ.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa, ngay sau cuộc họp do Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tổ chức với sự tham gia của các Bộ, ngành liên quan nhằm rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về bổ sung, điều chỉnh một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận vào ngày 30/3/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua và ban hành Nghị quyết số 121/2026/UBTVQH15 về bổ sung, điều chỉnh một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận của Nghị quyết số 189/2025/QH15.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 30/3/2026. Để đảm bảo tính thống nhất toàn dự án, các trường hợp đã nhận quyết định thu hồi đất hoặc phê duyệt phương án bồi thường theo Nghị quyết số 189/2025 vẫn được áp dụng các chính sách mới này.

Nghị quyết số 121/2026/UBTVQH15 được ban hành sẽ là căn cứ, là cơ sở pháp lý để tỉnh Khánh Hòa tiếp tục triển khai thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người dân, góp phấn đẩy nhanh tiến độ dự án.

Mới đây, UBND tỉnh Khánh Hòa đã quyết định ban hành quy định bố trí nhà ở tạm, hỗ trợ tiền thuê nhà ở cho người dân với kinh phí 5 triệu đồng/tháng trong thời gian chờ tái định cư, được quy định tại khoản 3 Điều 2 Nghị quyết số 66.8/2025/NQ-CP ngày 26 tháng 11 năm 2025 của Chính phủ về tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thuộc dự án điện hạt nhân đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư thành dự án độc lập.

UBND tỉnh Khánh Hòa xác định, tổng mức đầu tư của dự án di dân, tái định cư hai dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2 ước khoảng 12.392 tỉ đồng. Tỉnh đã được Trung ương phân bổ vốn đợt đầu 3.236 tỷ đồng để thực hiện dự án di dân tái định cư hai dự án. Đến nay tỉnh hoàn thành giải ngân nguồn vốn trên; đồng thời kiến nghị Bộ Tài chính tiếp tục tham mưu Chính phủ sớm bổ sung vốn ngân sách còn lại (tạm tính khoảng 9.156 tỉ đồng) để thực hiện giải phóng mặt bằng.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 được xây dựng tại xã Phước Dinh có tổng diện tích bồi thường (tại khu nhà máy) hơn 449ha, với 835 trường hợp bị ảnh hưởng. Đến nay, cơ quan chức năng đã phê duyệt phương án bồi thường cho 154 trường hợp với kinh phí hơn 168 tỷ đồng. Khu tái định cư dự án có diện tích hơn 65ha với 129 trường hợp bị ảnh hưởng, đến nay đã phê duyệt phương án bồi thường cho 56 trường hợp.

Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 được xây dựng tại xã Vĩnh Hải, tổng diện tích thu hồi đất khoảng 318,8ha, đã kiểm kê 534 hộ dân. Hiện 516 hộ đã được niêm yết phương án bồi thường; trong đó 120 hộ đã được chi trả tạm ứng với tổng số tiền hơn 109 tỷ đồng. Khu tái định cư của dự án có diện tích dự kiến 31,8ha, tổng kinh phí bồi thường khoảng 255 tỷ đồng và đang hoàn thiện các thủ tục để triển khai.