WB: Kinh tế Việt Nam thể hiện “sức bền đáng kể”

Giữa bối cảnh Chính phủ đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng ở mức hai con số, việc nhận diện đúng nội lực và những rào cản nội tại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Để mang đến cho độc giả một góc nhìn sâu sắc và toàn diện về bức tranh kinh tế vĩ mô, phóng viên Bnews/TTXVN đã có cuộc trao đổi với bà Tehmina Khan, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào của Ngân hàng Thế giới (WB).Phóng viên: Thưa bà, báo cáo mới nhất của WB nhận định nền kinh tế Việt Nam đã thể hiện “sức bền đáng kể”. Theo bà, đâu là những nhân tố cốt lõi tạo nên năng lực này?

Bà Tehmina Khan: Nền kinh tế toàn cầu vài năm qua liên tục gặp nhiều cú sốc, và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Thế nhưng, khả năng chống chọi và vượt qua “gió ngược” của Việt Nam đang ngày một tốt lên, chuyển hóa thành kết quả tăng trưởng vô cùng ấn tượng. Điển hình như năm ngoái, mức tăng trưởng của Việt Nam đạt khoảng 8% - cao nhất trong khối ASEAN, bất chấp những rào cản rất lớn từ sự bất định của thương mại toàn cầu và những thay đổi chính sách thương mại và thuế quan.

Sức chống chịu đó đến từ các nền tảng căn bản vững chắc: chi phí lao động cạnh tranh, tầng lớp trung lưu đang mở rộng và hạ tầng vững mạnh. Chính những lợi thế này đã giúp Việt Nam định vị vị thế chiến lược để hưởng lợi lớn từ làn sóng dịch chuyển, tái cấu trúc chuỗi giá trị ở khu vực và trên toàn cầu. Đồng thời, trước làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), những thế mạnh trên cũng giúp Việt Nam có vị trí rất thuận lợi để tham gia vào dòng chảy thương mại liên quan đến những lĩnh vực mới nổi như trung tâm dữ liệu, bán dẫn.

Đặc biệt, Việt Nam là một trong số ít các nền kinh tế mới nổi đang triển khai một loạt cải cách sâu rộng, tạo ra sự hứng khởi và lạc quan lớn cho các nhà đầu tư. Những cải cách mà Chính phủ thúc đẩy trong khoảng hai năm trở lại đây là những chuyển dịch mạnh mẽ nhất kể từ thời kỳ Đổi Mới. Đây là sự tái cấu trúc và tổ chức lại bộ máy nhà nước một cách toàn diện, tốc độ và có tính chất xoay chuyển cục diện nếu được thực thi tốt.

Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Điều đó đòi hỏi năng lực của khu vực công phải tương xứng. Những bước đi hiện tại của Việt Nam không chỉ dừng lại ở cải cách hành chính đơn thuần, mà lan tỏa ra nhiều lĩnh vực kinh tế, từ cắt giảm thủ tục rườm rà, giảm gánh nặng pháp lý cho khu vực tư nhân, đến hiện đại hóa hệ thống thuế, hải quan, hoàn thiện luật phá sản doanh nghiệp, mở cửa thị trường vốn và đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng. Đánh giá một cách tổng thể, tôi cho rằng đây là những cải cách “một thế hệ mới có một lần” và là thời điểm rất đáng chú ý của kinh tế Việt Nam.

Phóng viên: Bên cạnh những điểm sáng, theo góc nhìn của WB, đâu là những điểm nghẽn trong mô hình tăng trưởng của Việt Nam, và Chính phủ nên ưu tiên những giải pháp trọng tâm nào để tháo gỡ?

Bà Tehmina Khan: Trước hết phải khẳng định nền tảng của Việt Nam khá vững chắc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng lớn của Chính phủ và nhân dân Việt Nam, một số nút thắt quan trọng cần được lưu tâm.

Thứ nhất là khoảng cách ngày một lớn giữa khu vực FDI và khu vực tư nhân trong nước. Khối FDI chỉ chiếm 5% số doanh nghiệp nhưng là động lực xuất khẩu chính. Trong khi khối FDI tăng trưởng vượt bậc thì các doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn và nguồn lực.

Thứ hai, dù dư địa tài khóa của Việt Nam còn nhiều, nhưng bộ đệm dự phòng trước các cú sốc và rủi ro từ bên ngoài còn mỏng, và nền kinh tế vẫn còn rất nhạy cảm, phụ thuộc lớn vào nhu cầu bên ngoài và dễ bị tổn thương trước rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Thứ ba là đòn bẩy tài chính doanh nghiệp quá cao. Mức độ thâm dụng tín dụng trong nền kinh tế Việt Nam đang thuộc nhóm cao nhất ASEAN, lên tới 145% GDP trong năm 2025, tiềm ẩn rủi ro lớn nếu xảy ra cú sốc từ bên ngoài.

Thứ tư là còn nhiều thiếu hụt về hạ tầng cần được giải quyết. Chính phủ Việt Nam đã xác định rất đúng vấn đề này. Hạ tầng cần được nâng cấp để giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, và giúp doanh nghiệp kết nối với khách hàng và thị trường, cả trong nước lẫn quốc tế. Tuy nhiên, triển khai thực hiện vẫn là yếu tố then chốt.  Điều quan trọng là phải theo dõi sát sao để đảm bảo rằng trong thời gian tới, đầu tư công được thực thi hiệu quả, các dự án được lựa chọn đúng đắn, và thực sự giải quyết được những nút thắt cốt lõi, từ đó mở rộng năng lực sản xuất của nền kinh tế.

Về giải pháp, chúng tôi cho rằng hướng đi cải cách hiện tại của Chính phủ là hoàn toàn đúng đắn, mục tiêu cũng rất rõ ràng, song thách thức lớn nhất lúc này chính là khâu thực thi những cải cách đó.

Việt Nam cần tập trung tái cấu trúc để tăng trưởng cân bằng hơn, hỗ trợ khối doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước có không gian phát triển, giải quyết các điểm yếu của khu vực tài chính và thực hiện tốt các kế hoạch đầu tư công. Trên hết, hai nền tảng cần giữ vững là: duy trì ổn định kinh tế vĩ mô để neo giữ niềm tin, và nâng cao năng lực quản trị rủi ro để tăng trưởng nhanh không đi kèm với các tổn thương mới.

Phóng viên: Trước những thách thức của kinh tế toàn cầu, WB đánh giá thế nào về triển vọng tăng trưởng của Việt Nam trong năm 2026, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Việt Nam đang hướng tới trong giai đoạn 2026-2030?

Bà Tehmina Khan: Về trung hạn, triển vọng của Việt Nam rất khả quan. Dù vậy, trong ngắn hạn, rủi ro vẫn hiện hữu do môi trường quốc tế biến động khó lường. WB dự báo tăng trưởng toàn cầu năm nay có thể chậm lại, kéo theo tăng trưởng của Việt Nam bị ảnh hưởng phần nào. Tuy nhiên, chúng tôi dự báo tốc độ tăng trưởng của Việt Nam trong năm nay và vài năm tới vẫn sẽ neo ở mức cao, dao động từ 7-8%. Đây là con số vượt xa các nền kinh tế khác trong khu vực ASEAN và các thị trường mới nổi lớn.

Đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số, WB tin rằng Việt Nam có tiềm năng đạt được con số đó. Đó là một cái đích tốt, một quyết tâm rất đáng khích lệ để hướng tới. Nhưng điều cốt lõi và quan trọng hơn mà chúng tôi muốn nhấn mạnh ở đây là chất lượng tăng trưởng.

Nền kinh tế có thể đi chậm hơn một chút so với mức mục tiêu, nhưng đó không phải là điều đáng ngại. Quan trọng là tăng trưởng đó phải chất lượng hơn, mang tính bao trùm hơn, tạo ra nhiều việc làm tốt hơn và bồi đắp được khả năng chống chịu bền bỉ trước các cú sốc tương lai.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn bà.