Xâm nhập mặn có thể lấn sâu tại Đồng bằng sông Cửu Long do tác động của El Nino

Cục Khí tượng Thủy văn thông tin, El Nino là một trong các nhân tố quy mô lớn chi phối điều kiện khí tượng thủy văn ở Việt Nam trong nửa cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Xu thế chủ đạo gồm: Nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, lượng mưa phân bố không đều và có xu hướng thiếu hụt theo mùa; dòng chảy suy giảm tại nhiều lưu vực; nguy cơ hạn hán, thiếu nước, đặc biệt là xâm nhập mặn gia tăng.

Trưởng phòng Dự báo thủy văn, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Phùng Tiến Dũng cho biết, đối với Đồng bằng sông Cửu Long, nguy cơ xâm nhập mặn được dự báo gia tăng do kết hợp giữa dòng chảy từ thượng nguồn sông Mê Công suy giảm, tác động của triều cường và nhu cầu lấy nước trong mùa khô. Đây là một trong các khu vực chịu ảnh hưởng rõ trong giai đoạn tới, nhất là khi mùa khô 2026–2027 trùng với thời kỳ nhu cầu nước cao cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản.

Theo dự báo, từ tháng 1/2027, vùng có độ mặn vượt 4 g/l có khả năng xuất hiện tại các khu vực cách biển khoảng 25–30 km. Từ tháng 2–4, trong các đợt triều cường, ranh mặn 4 g/l có khả năng lấn sâu hơn, với phạm vi khác nhau theo từng cửa sông và hệ thống sông.

Nhằm cung cấp lớp dữ liệu định hướng cốt lõi phục vụ đánh giá tác động, khoảng cách xâm nhập mặn 4 g/l lấn sâu nhất tại các cửa sông chính trong các đợt triều cường cao điểm (đặc biệt vào tháng 4 và tháng 5/2027) được Cục Khí tượng Thủy văn ước tính như: Trên Hệ thống sông Vàm Cỏ ranh mặn lấn sâu từ 90–125km; sông Cửa Tiểu ranh mặn lấn sâu từ 85–90km; sông Cửa Đại ranh mặn lấn sâu từ 70–75km; sông Hàm Luông ranh mặn lấn sâu từ 70–80km; sông Cổ Chiên ranh mặn lấn sâu từ 55–60km; sông Hậu ranh mặn lấn sâu từ 55–62km, sông Cái Lớn ranh mặn lấn sâu từ 50–55km.

Cục Khí tượng Thủy văn nêu rõ, các con số dự báo ranh mặn chi tiết nêu trên là các giá trị ước tính phục vụ xây dựng kịch bản rủi ro tham khảo cho tương lai xa (đến giữa năm 2027). Mức độ xâm nhập mặn thực tế mang tính bất định và sẽ còn thay đổi, phụ thuộc rất lớn vào phân bố lượng mưa, trạng thái nguồn nước đầu mùa khô, diễn biến dòng chảy thượng nguồn sông Mê Công và các đợt triều cường. Các số liệu này không phải là lời khẳng định chắc chắn sẽ xảy ra, mà được cung cấp làm đầu vào kỹ thuật ban đầu để các địa phương đối chiếu với bản đồ đối tượng phơi bày, từ đó chủ động xây dựng phương án dự phòng.

Cùng với đó, dự báo ranh mặn nêu trên là thông tin đầu vào khí tượng thủy văn. Để chuyển hóa thành thông tin cảnh báo tác động thực tế, thông tin ranh mặn cần được đối chiếu với vị trí công trình lấy nước, vùng sản xuất, hệ thống cấp nước và nhu cầu sử dụng nước theo thời đoạn. Các ngưỡng mặn phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản cần được cơ quan quản lý chuyên ngành và địa phương cung cấp, xác nhận và quyết định theo thẩm quyền.

Các chuyên gia khí tượng thủy văn cho rằng, để nhận định nguy cơ tác động, thông tin ranh mặn cần được đối chiếu với vị trí công trình lấy nước, vùng sản xuất, hệ thống cấp nước và nhu cầu sử dụng nước theo thời đoạn. Các ngưỡng mặn phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản cần được cơ quan quản lý chuyên ngành và địa phương cung cấp, xác nhận nếu khung dự báo dựa trên tác động được tiếp tục nghiên cứu...