Xây dựng các khu công nghiệp thành trung tâm kết nối chuỗi giá trị

Với chủ đề “Thúc đẩy đầu tư khu công nghiệp trong kỷ nguyên mới”, Diễn đàn Khu công nghiệp 2025 (IP Forum 2025) đã đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tổng số khu công nghiệp cả nước lên 600, với diện tích quy hoạch tăng thêm 35.000 ha, đạt 181.000 ha. Đối với cụm công nghiệp, số lượng dự kiến tăng từ 1.100 lên 2.000 cụm, với diện tích quy hoạch tăng thêm 29.000 ha.

Sự kiện do Cổng thông tin Khu công nghiệp Việt Nam tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh ngày 11/12 thu hút sự tham gia của đông đảo lãnh đạo, chuyên gia và doanh nghiệp trong ngành tham gia.

Từ ngoại giao kinh tế

Theo ông Phạm Văn Nam, Phó Tổng Giám đốc Cổng thông tin Khu công nghiệp Việt Nam, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có 478 khu công nghiệp đã thành lập với tổng diện tích đất quy hoạch là 146.000 ha. Trong số đó, đất công nghiệp là 101.600 ha, tỷ lệ lấp đầy đạt 53,2%, dư địa đất công nghiệp còn lại là 47.500 ha.

Với mục tiêu đến năm 2030 trên, tổng dư địa đất công nghiệp và cụm công nghiệp dự kiến sẽ tăng thêm 48.300 ha, nâng tổng diện tích dư địa phát triển lên tới 114.200 ha vào năm 2030 và mục tiêu lắp đầy là 100.000 ha.

Chia sẻ tầm nhìn chiến lược đến 2030, ông Nam nhấn mạnh sự cần thiết phải kiến tạo “bản đồ mới, không gian mới, và động lực mới” cho sự phát triển của các khu công nghiệp, trong đó ngoại giao kinh tế được xác định là đột phá và chủ công. Để khai thác hiệu quả quỹ đất trong thời gian tới, ông Nam cũng đề xuất bốn trụ cột chính nhằm định vị Việt Nam thành điểm đến chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong đó, Khu công nghiệp sẽ dần chuyển đổi từ mô hình “nhà cung cấp hạ tầng” sang “trung tâm kết nối chuỗi giá trị” (value-chain hubs)-nơi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp nội địa cùng phát triển, chia sẻ công nghệ và thị trường, nâng tầm vai trò của Việt Nam trong hệ sinh thái công nghiệp toàn cầu. Cần mở rộng không gian mới bằng cách tận dụng lợi thế sau sáp nhập hành chính, tạo thương hiệu đầu tư vùng, nơi sự đồng bộ về thể chế, hạ tầng và dịch vụ tạo nên sức hút vượt trội cho FDI chất lượng cao, gắn kết bền vững với sản xuất nội địa.

Để hiện thực hóa chiến lược khai thác hiệu quả quỹ đất, ông Nam cũng đề xuất cần đẩy mạnh nâng cấp khu công nghiệp theo hướng thông minh – bền vững – tích hợp với năng lượng tái tạo, hạ tầng số, logistics, công nghệ mới và liên kết chặt chẽ với đô thị thông minh, giao thông đa phương thức để tạo môi trường sống – làm việc hấp dẫn, thu hút nhân tài và đổi mới sáng tạo.

“Đặc biệt, cần đổi mới căn bản giáo dục nghề nghiệp theo hướng gắn liền nhu cầu doanh nghiệp; ưu tiên kỹ năng số và tự động hóa; cùng với đó là chiến dịch truyền thông, tôn vinh lao động sản xuất, kỹ sư, thợ lành nghề, khơi dậy niềm tự hào và khát vọng khởi nghiệp trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp”, ông Nam nói.

Khái quát góc nhìn “Từ ngoại giao kinh tế đến hợp đồng đầu tư: Ý chí quốc gia, hành động doanh nghiệp trong phát triển khu công nghiệp bền vững”, ông Nguyễn Đồng Trung, Phó Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa (Bộ Ngoại giao), chia sẻ: Việc sử dụng các công cụ và chính sách ngoại giao để thúc đẩy mục tiêu phát triển kinh tế để thu hút đầu tư, mở rộng thị trường, vận động nguồn lực và xây dựng quan hệ thương mại có lợi, nhằm tăng cường sức mạnh và thịnh vượng cho quốc gia.

Ông Nam cũng nêu rõ tính chủ động thúc đẩy nội hàm kinh tế trong các hoạt động đối ngoại; làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, duy trì và thúc đấy hợp tác thương mại và đầu tư với các đối tác chủ chốt, quan trọng; đa dạng hóa thị trường, đối tác, tạo đột phá ở một số thị trường mới, tiềm năng; tích cực thúc đẩy đàm phán các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với các thị trường lớn tiềm năng. Đặc biệt, đẩy mạnh ngoại giao khoa học công nghệ, hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyên đổi số; phát huy vai trò chủ động, tham gia tích cực, đóng góp thực chất tại các diễn đàn đa phương…

Định hướng cho năm 2026, ông Trung cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa quan hệ với các đối tác chủ chốt như: Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc, Ấn Độ; đối tác quan trọng như: Bulgaria, Đức, Anh, Bồ Đào Nha, Italy và mở rộng quan hệ với các đối tác tiềm năng như: Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Kuwait, Nam Phi, Mexico…

“Ngành ngoại giao sẽ quyết liệt hơn, xây dựng các kế hoạch cụ thể, thành lập cơ chế trao đổi với các đối tác về đẩy mạnh triển khai các cam kết thỏa thuận cấp cao đã đạt được; tiếp tục thúc đẩy, tạo đột phá các động lực tăng trưởng thương mại, đầu tư, lao động, du lịch. Đặc biệt, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, trong đó ngoại giao khoa học công nghệ, ngoại giao bán dẫn, ngoại giao kinh tế số là trọng tâm, là đột phá của ngoại giao kinh tế trong kỷ nguyên mới…”, ông Trung nhấn mạnh.

Kiến tạo chuỗi giá trị

Tham gia diễn đàn, ông Nguyễn Quốc Hưng, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư VCN, cụm công nghiệp VCN Diên Khánh- Diên Thọ, tỉnh Khánh Hòa đã khái quát mô hình phát triển Cụm công nghiệp mới. Để thúc đẩy đầu tư khu công nghiệp trong kỷ nguyên mới, cụm công nghiệp VCN cũng đã định hướng phát triển xanh, thông minh, hài hòa giữa công nghiệp, công nghệ và hệ sinh thái đô thị biển được xem là một trong những điểm sáng trong chiến lược thu hút đầu tư công nghiệp giá trị cao của khu vực Nam Trung Bộ.

Theo ông Hưng, VCN Diên Khánh – Diên Thọ đã và đang tiên phong ứng dụng tư duy phát triển dựa trên hệ giá trị mới và hướng đến sự phát triển bền vững, tiêu chuẩn mỗi trường quốc tế, hạ tầng đồng bộ, logistic kết nỗi liên vùng. Đặc biệt là định hướng các ngành công nghiệp công nghệ cao phù hợp chiến lược phát triển mới của tỉnh Khánh Hòa.

Riêng Khu công nghiệp Diên Thọ hiện có khoảng 70 ha và dự kiến nối tiếp thêm 300 ha nữa nhằm tạo quỹ đất lớn cho các nhà đầu tư; trong đó, ưu tiên thu hút các ngành công nghiệp sạch. Khu công nghiệp Diên Thọ có lợi thế cạnh tranh nổi bật đến từ hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ sát chân cao tốc, gần khu dân cư và các cảng nước sâu như: Vân Phong, Cam Ranh thuận lợi cho logistics…

“Về chính sách, giá đất công nghiệp được đánh giá là tương đối tốt và phù hợp. Đặc biệt, Khu công nghiệp cùng chính quyền tỉnh cam kết hỗ trợ tối đa các thủ tục, giúp nhà đầu tư thứ cấp có thể hoàn tất các quy trình chỉ trong khoảng 6 tháng, tạo môi trường đầu tư hiệu quả và hấp dẫn”, ông Hưng khẳng định.

Cùng với xu thế chung của cả nước, Khu công nghiệp Hiệp Phước, TP. Hồ Chí Minh được coi là một điểm sáng nổi bật. Với hơn 260 ha đất sạch sẵn sàng thu hút đầu tư; trong đó, có 165 ha đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Hiệp Phước có một lợi thế lớn về quỹ đất tại thị trường TP. Hồ Chí Minh.

Để thu hút đầu tư trong những năm tiếp theo, ông Huỳnh Bảo Đức, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Khu công nghiệp Hiệp Phước chia sẻ lợi thế cạnh tranh của Hiệp Phước là vị trí gần trung tâm tiêu thụ lớn nhất cả nước TP. Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, việc kết nối giao thông thuận tiện qua đường cao tốc Bến Lức–Long Thành và một mặt giáp sông Soài Rạp, nhất là 3 cảng biển nội khu, thuận tiện cho logistics.

“Một điểm nhấn khác là Hiệp Phước đang thực hiện đề án chuyển đổi từ mô hình khu công nghiệp thông thường sang mô hình Khu công nghiệp sinh thái. Đây là xu hướng chung mà tất cả các khu công nghiệp trong nước cần hướng tới để sản xuất sạch hơn, tận dụng nguyên vật liệu giữa các doanh nghiệp nhằm đáp ứng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn…”, ông Đức chia sẻ.

Theo ông Đức, Khu công nghiệp Hiệp Phước hiện có quy mô hơn 900 ha, với 396 ha giai đoạn 1 đã lấp đầy 95% và 560 ha giai đoạn 2 mới lấp đầy 30%. Khu công nghiệp này đang thu hút hơn 200 nhà đầu tư, trong đó nhà đầu tư FDI chiếm khoảng 30%. Trong đó, các ngành nghề ưu tiên thu hút là sản xuất sạch, không ô nhiễm môi trường và không thâm dụng lao động như: điện tử, cơ khí chính xác, dược phẩm, thực phẩm và trang trí nội thất…

Cũng tại diễn đàn, đại diện ngành ngoại giao cho biết sẽ nỗ lực giải quyết dứt điểm, thu hút một số dự án đầu tư trọng điểm, chiến lược; đẩy mạnh thu hút đầu tư FDI trong 11 nhóm lĩnh vực công nghệ chiến lược; thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu…

Ông Nguyễn Đồng Trung, Phó Cục trưởng Cục Ngoại vụ và Ngoại giao văn hóa cũng cam kết, mỗi cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ trở thành cầu nối tích cực, trực tiếp hỗ trợ các tỉnh thành trong hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư; giúp địa phương ký kết thoả thuận với các đối tác quốc tế và thúc đẩy quan hệ chính trị tốt đẹp thành giá trị kinh tế thực tiễn cho từng khu công nghiệp….