Động lực thu hút FDI thế hệ mới vào các khu công nghiệp

Ngày 28/11, tại Hà Nội, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp (thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn “Hoàn thiện chính sách thu hút làn sóng FDI thế hệ mới vào các khu công nghiệp”. Diễn đàn là không gian đối thoại đa chiều giữa các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo địa phương và những chuyên gia hàng đầu với mục tiêu xuyên suốt là cùng nhau kiến tạo một khung khổ chính sách hiệu quả, tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút FDI thế hệ mới cho các khu công nghiệp.

Tại diễn đàn, các đại biểu thống nhất nhận định rằng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để đón nhận làn sóng FDI thế hệ mới, đặc biệt là từ các tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ xanh, sản xuất thông minh, trung hòa carbon và các chuỗi cung ứng mang tính chiến lược. Số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đổ mạnh vào Việt Nam với hơn 31,52 tỷ USD đăng ký chỉ trong 10 tháng đầu năm 2025, tăng 15,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội cũng còn đó những thách thức đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ về môi trường đầu tư, từ cơ sở hạ tầng, chất lượng nhân lực, thể chế cho đến các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.

Việt Nam quyết tâm có sự thay đổi chiến lược về chính sách để tăng cường thu hút và cải thiện chất lượng vốn đầu tư nước ngoài. Lần đầu tiên sau hơn 30 năm mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 50-NQ/TW về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đang triển khai rà soát và xây dựng Đề án phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, góp phần hoàn thiện các cơ chế và chính sách đột phá, cạnh tranh để thu hút dòng vốn FDI mới vào Việt Nam. Đây được xem là chìa khóa để Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng – Phó Chủ tịch VCCI nhận định: “Các khu công nghiệp ở Việt Nam đang đứng trước một cơ hội rất lớn để thu hút FDI thế hệ mới, một dòng vốn không chỉ tạo ra lợi nhuận ngắn hạn mà còn giúp xây dựng nền tảng công nghiệp bền vững, sáng tạo và tiên tiến hơn cho đất nước”.

Mô hình khu công nghiệp truyền thống dựa vào lợi thế lao động chi phí thấp và ưu đãi thuế đơn thuần đã không còn phù hợp. Thay vào đó, khu công nghiệp cần vận hành theo mô hình “cỗ máy bền vững” – nơi các yếu tố công nghệ, quản trị môi trường, năng lượng tái tạo, chuyển đổi số và chất lượng dịch vụ được đặt vào vị trí trung tâm.

Để thu hút tốt dòng vốn FDI thế hệ mới vào các khu công nghiệp, tại Diễn đàn, các diễn giả đã nhấn mạnh ba yếu tố cốt lõi: Thứ nhất, xanh hóa khu công nghiệp với việc phát triển năng lượng sạch, hệ thống xử lý chất thải chuẩn quốc tế, kinh tế tuần hoàn và trung hòa carbon là mục tiêu chính.

Thứ hai, số hóa quy trình vận hành bằng việc ứng dụng nền tảng số trong quản lý hạ tầng, quản lý năng lượng, logistics và hỗ trợ nhà đầu tư giúp tối ưu hóa chi phí và tăng hiệu suất. Các khu công nghiệp cần chuyển mình thành “khu công nghiệp thông minh” để phù hợp xu hướng sản xuất tự động hóa.

Thứ ba, nâng cấp chất lượng dịch vụ và nguồn nhân lực. Không chỉ cung cấp đất công nghiệp, các khu công nghiệp cần cung cấp hệ sinh thái hoàn chỉnh như đào tạo nhân lực, hỗ trợ khởi nghiệp, trung tâm R&D, logistics thông minh… tạo điều kiện để nhà đầu tư phát triển dài hạn.

Khẳng định chính sách Nhà nước đóng vai trò quyết định trong tạo dựng môi trường thuận lợi để khu công nghiệp bứt phá, các chuyên gia, doanh nghiệp cho rằng việc hoàn thiện các cơ chế về quy hoạch phát triển khu công nghiệp gắn với định hướng vùng và quốc gia; cơ chế ưu đãi có trọng tâm cho ngành công nghệ cao và thân thiện môi trường; cải cách thủ tục hành chính; chuyển đổi số trong quản lý hay thúc đẩy đầu tư hạ tầng xanh và hạ tầng logistics là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo Việt Nam duy trì sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư quốc tế. Sự phối hợp giữa Nhà nước – Doanh nghiệp – Nhà đầu tư là yếu tố quyết định cho quá trình xây dựng hệ sinh thái khu công nghiệp bền vững.

Liên quan tới mục tiêu xây dựng hệ sinh thái khu công nghiệp bền vững, Chuyên gia tái cấu trúc doanh nghiệp Lê Nguyên, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư Bcoach Việt Nam nhận định, hướng tới việc xây dựng khu công nghiệp bền vững, các nhà phát triển cần tập trung và những hạt nhân bên trong, đó là các doanh nghiệp. Khi các doanh nghiệp được tái cấu trúc nhằm nâng cao hiệu suất và khả năng cạnh tranh, đồng nghĩa với việc toàn bộ hệ sinh thái của khu công nghiệp sẽ được gia tăng sức hút, dễ dàng tạo dấu ấn thuyết phục đối với các nhà đầu tư cả trong nước lẫn quốc tế - những người đang trên hành trình kiến tạo môi trường kinh doanh và ổn định.

Đồng thời để tạo được sức hút mạnh nhất thì nguồn nhân lực cũng là nội dung mà các nhà đầu tư; đặc biệt là nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm; bởi đây là yếu tố cốt lõi để  một doanh nghiệp tăng tốc và bứt phá vì vậy yêu cầu nâng chuẩn đội ngũ là việc làm đầu tiên và có ý nghĩa tiên quyết đối với sự thành công khi xây dựng cả doanh nghiệp, lẫn khu công nghiệp phát triển một cách có động lực và bền vững. 

Ngoài ra một yếu tố rất quan trọng để thu hút nguồn vốn FDI đó là tính minh bạch và tự động hoá. Do đó, tái cấu trúc doanh nghiệp bằng cách đóng gói quy trình, hiện đại hoá công nghệ và chuyển đổi số toàn diện; cũng như sẽ là giải pháp giúp doanh nghiệp trở lên chuyên nghiệp, gia tăng nền tảng và sự tin tưởng trong mắt các nhà đầu tư trong nước và quốc tế, bà Lê Nguyên nhấn mạnh.