Xây dựng hệ sinh thái cho robot “made in Vietnam”

Với bối cảnh robot ngày càng được ứng dụng phổ biến trên toàn cầu, thì Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái cho ngành robot. Đồng thời, nắm bắt cơ hội thị trường khi trong khu vực ASEAN chưa có quốc gia dẫn đầu ngành này. Đây là nhận định của các chuyên gia, doanh nghiệp tham gia Hội thảo Xây dựng hệ sinh thái cho robot “made in Vietnam”, do Hội Tự động hóa TP. Hồ Chí Minh và Hội Robot Việt Nam, cùng một số đơn vị tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, chiều ngày 1/7.

Cụ thể, Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Hoài Quốc, Chủ tịch Hội Tự động hóa TP. Hồ Chí Minh phân tích, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải hành động ngay trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái cho ngành robot, vì lực lượng lao động trẻ không còn là lợi thế cạnh tranh dài hạn, chi phí sản xuất tăng, áp lực cạnh tranh khu vực ASEAN đang tự động hóa nhanh.

Bên cạnh đó, từ nghiên cứu phát triển, làm chủ công nghệ lõi,… cho đến chuyển giao công nghệ, sản xuất, thương mại hóa và ứng dụng, thì không thể thiếu cơ chế chính sách của địa phương, cũng như quốc gia.

Cùng quan điểm, ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Saolatek chỉ ra rằng, thách thức của doanh nghiệp robot Việt Nam trong tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu là thiếu liên kết hệ sinh thái nội địa, phụ thuộc linh kiện nhập khẩu, thiếu chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế, khủng hoảng và thiếu hụt về nhân sự, định kiến công nghệ và điểm nghẽn vốn.

Đặc biệt, một “nghịch lý” có thể kể đến là nhiều doanh nghiệp Việt phải nỗ lực vươn ra thị trường quốc tế trong bối cảnh chưa thương mại hóa được sản phẩm tại thị trường nội địa.

Ghi nhận thực tế, robot đã trở thành hạ tầng sản xuất hiện đại, không chỉ là thiết bị mà là năng lực sản xuất của quốc gia. Hiện tại, robot toàn cầu đã chuyển từ tự động hóa sang thông minh, do đó Việt Nam cần nền tảng phát triển robot quốc gia và mạng lưới công nghiệp hỗ trợ phát triển ngành này.

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cũng cho thấy, phát triển robot cần công nghiệp hỗ trợ như nền móng trọng yếu, cùng với chuỗi cung ứng nguyên vật liệu và các nhóm ngành liên quan. Robot là sản phẩm cuối của một chuỗi giá trị, mà hiện tại Việt Nam có thể yếu về công nghệ cốt lõi, nhưng lại có thế mạnh ở tích hợp và còn dư địa phát triển mở rộng.

Liên quan đến lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ cho sản xuất công nghiệp, đại diện Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh (HASI) cho biết, phát triển đa dạng chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nhà cung cấp, từ đánh giá hiện trạng, cải tiến quy trình,… cho đến chuẩn hóa theo yêu cầu của các tập đoàn toàn cầu là giải pháp cấp thiết hiện nay.

Ngoài ra, Bộ, ngành và chính quyền địa phương cần tăng cường thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tiêu chuẩn mới về những nhóm ngành sản xuất thông minh và quản trị hiện đại.

Một hệ sinh thái sản xuất công nghiệp nói chung, ngành robot nói riêng, chỉ phát triển bền vững khi có mạng lưới nhà cung cấp nội địa đủ mạnh và tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đòi hỏi sự đồng hành của Nhà nước, tổ chức xúc tiến thương mại trong và ngoài nước, doanh nghiệp FDI, đối tác quốc tế và nhất là sự chủ động đổi mới của chính từng doanh nghiệp.

Ở góc độ ngành, Tiến sĩ Nguyễn Chí Hưng, Giám đốc Công ty CP Nghiên cứu kỹ thuật cơ khí chính xác (RPMEC) khuyến nghị, đối với ngành cơ khí thì doanh nghiệp nên bắt đầu từ những công đoạn đơn giản, đào tạo nhân sự nội bộ và triển khai từng bước.

Doanh nghiệp cơ khí thành công trong tương lai không phải là doanh nghiệp có nhiều robot nhất, mà là doanh nghiệp biết kết hợp con người, robot và dữ liệu thành một hệ thống sản xuất linh hoạt.