Xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế từ cơ chế đặc thù - Bài 1: Mở rộng quyền tự chủ

Theo Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, Thành phố cần phát huy vai trò là một đô thị đặc biệt; tiên phong mở đường về mô hình phát triển, thể chế và phương thức quản trị hiện đại; tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Trong định hướng đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) được kỳ vọng trở thành đầu mối kết nối dòng vốn toàn cầu với nhu cầu đầu tư của Thành phố và nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang đề xuất hàng loạt cơ chế đột phá về huy động vốn, phát triển các công cụ tài chính hiện đại và thử nghiệm chính sách. Tuy nhiên, bên cạnh bài toán thu hút dòng vốn quốc tế, thách thức đặt ra là làm thế nào để nguồn vốn đó được dẫn vào nền kinh tế một cách hiệu quả.

Nhằm làm rõ những cơ chế đang được đề xuất cũng như vai trò của VIFC-HCMC đối với mục tiêu tăng trưởng của TP. Hồ Chí Minh và cả nước, TTXVN thực hiện chùm 2 bài viết với chủ đề "Xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế  từ những cơ chế đặc thù.

Bài 1: Mở rộng quyền tự chủ

Trao thêm quyền cho TP. Hồ Chí Minh trong huy động vốn, phát triển hạ tầng và thử nghiệm chính sách là một trong những điểm nhấn của Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, nhằm tạo nền tảng cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) thu hút dòng vốn toàn cầu, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao.

* Mở rộng quyền tự chủ để phát triển Trung tâm tài chính

Theo Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được TP. Hồ Chí Minh lấy ý kiến góp ý, VIFC-HCMC là khu vực có ranh giới địa lý xác định do Chính phủ thành lập, được định hướng phát triển thành hệ sinh thái tài chính toàn diện; trong đó, bao gồm các lĩnh vực như tài chính hàng không, hàng hải, thương mại quốc tế, công nghệ tài chính (fintech), tài sản số, quản lý quỹ và tài sản, bảo hiểm, tái bảo hiểm, tài chính xanh, tài chính bền vững cùng các dịch vụ tài chính khác phù hợp với thông lệ quốc tế.

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt trao cho Hội đồng nhân dân và UBND TP. Hồ Chí Minh nhiều thẩm quyền trong phát triển trung tâm tài chính, từ quy hoạch không gian, bố trí quỹ đất, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và giao thông kết nối đến điều chỉnh, mở rộng ranh giới VIFC-HCMC. Thành phố cũng được chủ động xây dựng chính sách đào tạo, thu hút và đãi ngộ nguồn nhân lực tài chính chất lượng cao, bao gồm chuyên gia quốc tế và chuyên gia đầu ngành trong nước.

Ngoài các ưu đãi theo quy định đối với trung tâm tài chính quốc tế, Hội đồng nhân dân TP. Hồ Chí Minh được quyết định cơ chế miễn, giảm, hoãn, hoàn hoặc khấu trừ một số loại thuế, phí và lệ phí nhằm thu hút nhà đầu tư và các tổ chức hoạt động trong những lĩnh vực ưu tiên tại VIFC-HCMC. Trong 5 năm đầu vận hành, Thành phố được giữ lại toàn bộ nguồn thu phát sinh từ trung tâm để tái đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng thị trường tài chính, đào tạo nhân lực và các dự án trọng điểm.

Dự thảo cũng mở rộng quyền hạn của Cơ quan điều hành VIFC-HCMC. Cơ quan này được thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp, đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại một số doanh nghiệp nhằm huy động nguồn lực cho các dự án trọng điểm của Thành phố. Đồng thời, cơ quan điều hành được tiếp nhận, quản lý và khai thác tài sản công, hạ tầng trong phạm vi trung tâm; ban hành hướng dẫn cấp phép đối với các tổ chức tài chính quốc tế, tổ chức hạ tầng thị trường và các nền tảng giao dịch tài chính theo thông lệ quốc tế.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đã cụ thể hóa các định hướng được nêu trong Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội và các nghị định liên quan đến phát triển trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời trao thêm quyền chủ động cho TP. Hồ Chí Minh trong việc đưa ra các quyết định liên quan đến trung tâm.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc bổ sung thẩm quyền phát hành trái phiếu cho TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt là trái phiếu chính quyền địa phương phát hành trên thị trường quốc tế.

* Cần cơ chế thử nghiệm và "luồng xanh" để thu hút vốn

Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn, bài toán huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển được xem là một trong những lý do quan trọng để Thành phố đề xuất thêm các cơ chế phân cấp, phân quyền.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA), nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển của Thành phố trong giai đoạn tới là rất lớn. Riêng 8 dự án đường sắt đô thị, nhu cầu vốn lên đến 30 tỷ USD. Do đó, TP. Hồ Chí Minh cần được trao thêm thẩm quyền trong huy động vốn, bao gồm khả năng tiếp cận các nhà đầu tư nước ngoài, huy động vốn bằng ngoại tệ thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế.

Bên cạnh đó, đại diện HUBA cũng đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cần mở rộng dư địa cho TP. Hồ Chí Minh trong phát hành trái phiếu và các hình thức huy động vốn khác, trên cơ sở gắn với năng lực tài chính và quy mô kinh tế của địa phương. Đây là một trong những nội dung cần được mạnh dạn phân cấp để Thành phố có thêm nguồn lực phục vụ đầu tư phát triển.