Xe điện Mỹ chững lại sau khi ưu đãi thuế bị chấm dứt

Chỉ vài năm trước, ngành công nghiệp ô tô Mỹ đã đưa ra những tầm nhìn về một tương lai hoàn toàn chạy bằng điện. Nhưng rồi các nhà sản xuất đã phải từ bỏ những cuộc thảo luận đó sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump loại bỏ các ưu đãi của chính phủ liên bang cho công nghệ này.

Tương lai gần cho xe điện tại Mỹ có vẻ không mấy tươi sáng. Việc chấm dứt khoản tín dụng thuế liên bang trị giá 7.500 USD cho xe điện (EV) dự kiến sẽ khiến doanh số bán hàng sụt giảm trong các quý tới và có thể là cả những năm tới.

Nhưng ngành công nghiệp ô tô toàn cầu vẫn chưa hoàn toàn từ bỏ xe điện. Các nhà sản xuất ô tô đang tiếp tục đầu tư vào một tương lai điện hóa - dù có thể không phải là "hoàn toàn chạy bằng điện" như kỳ vọng. Lý do là họ vẫn đối mặt với sự bất ổn về các quy định đối với xe chạy xăng ở nhiều thị trường lớn trên toàn cầu, đồng thời không muốn bị tụt lại quá xa so với sự tăng trưởng mạnh mẽ của xe điện tại Trung Quốc.

Ông Daniel Ives, nhà phân tích công nghệ tại công ty dịch vụ tài chính Wedbush Securities nhận định rằng các hãng xe lớn như Ford, General Motors (GM), Stellantis đã bớt dặt nặng về một tương lai toàn xe điện. Theo ông, các công ty này vẫn sẽ tích cực đi theo con đường điện hóa, nhưng sẽ cẩn trọng hơn so với vài năm trước.

Việc Chính phủ Mỹ chấm dứt khoản tín dụng thuế 7.500 USD đã tạo ra một làn sóng mua sắm vào phút chót trong quý III/2025, giúp các hãng xe như Tesla, Ford và GM đều ghi nhận doanh số xe điện kỷ lục. Đặc biệt, số lượng xe điện mà GM đã bán được ở Mỹ nhiều hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, sau đợt tăng đột biến này, doanh số xe điện được dự báo sẽ "lao dốc" trong phần còn lại của năm và khó có thể phục hồi trong một thời gian dài. Mặc dù có tới 10% tổng số xe bán ra tại Mỹ trong quý trước là xe điện, Giám đốc điều hành (CEO) của Ford, ông Jim Farley, dự kiến doanh số xe điện sẽ giảm xuống chỉ còn chiếm 5% thị trường tại Mỹ, thấp hơn mức 7% của năm ngoái. Giám đốc tài chính Paul Jacobson của GM cũng dự đoán nhu cầu xe điện tại Mỹ sẽ giảm khá đột ngột trong giai đoạn tới.

Nhưng bất chấp triển vọng ảm đạm, Ford hồi tháng Tám đã công bố khoản đầu tư 5 tỷ USD vào sản xuất xe điện. Tại một sự kiện gần đây, CEO Farley vẫn tin tưởng đây sẽ là một ngành công nghiệp sôi động dù quy mô sẽ nhỏ hơn rất nhiều so với những gì họ kỳ vọng, đặc biệt là khi tính đến những thay đổi chính sách.

Hyundai cũng khẳng định sẽ không rút lại các kế hoạch đầu tư xe điện tại thị trường Mỹ. Tuy nhiên, CEO José Muñoz của công ty nhấn mạnh rằng các nhà máy mới của họ sẽ có khả năng linh hoạt chuyển đổi giữa việc sản xuất xe điện và xe chạy xăng truyền thống để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Một phần nguyên nhân buộc các nhà sản xuất ô tô phải chuyển sang xe điện ban đầu là do những quy định dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden. Khi đó, Chính phủ Mỹ đặt mục tiêu xe điện chiếm 50% thị trường xe mới của Mỹ vào năm 2030, đồng thời đe dọa áp đặt các hình phạt nặng nề đối với các nhà sản xuất ô tô không đạt được mục tiêu.

Những quy định đó đã phần lớn bị bãi bỏ dưới thời chính quyền Tổng thống Trump. Tuy nhiên, California và tám tiểu bang khác đã áp đặt các quy định mà về cơ bản sẽ cấm bán xe chạy xăng vào năm 2035. Đáng chú ý, tổng doanh số bán xe tại các tiểu bang này chiếm khoảng 25% doanh số của toàn nước Mỹ.

Cùng với đó, châu Âu và Trung Quốc cũng đang trên đà thắt chặt các quy định về khí thải. Điều này có thể sẽ buộc các hãng xe phải tiếp tục đầu tư vào xe điện để không bị loại khỏi các thị trường quan trọng.

Nhưng thay vì dồn toàn lực vào xe điện, các nhà sản xuất đang tập trung hơn vào các dòng xe lai (xe hybrid) kết hợp cả động cơ điện và động cơ đốt trong.

Giám đốc Tài chính Paul Jacobson của GM cho biết thực tế là khách hàng chưa chấp nhận chuyển đổi sang xe điện với tốc độ mà chính phủ mong muốn, ngay cả khi có các chính sách hỗ trợ như khoản tín dụng thuế 7.500 USD. Tuy nhiên, ông Jacobson cũng khẳng định GM dự kiến nhu cầu đối với xe điện sẽ tăng trưởng dài hạn và công ty đang nỗ lực để đáp ứng nhu cầu đó.

Xe điện vẫn hấp dẫn các nhà sản xuất vì lý do cạnh tranh: chúng cần ít giờ công lao động hơn để sản xuất so với một chiếc xe chạy xăng, do đó có khả năng mang lại lợi nhuận cao hơn. Hơn nữa, nếu chi phí sản xuất - đặc biệt là pin - tiếp tục giảm, nhu cầu đối với xe điện có thể sẽ tăng trở lại.

Trong kế hoạch đầu tư vào xe điện trị giá 5 tỷ USD, Ford cho biết họ sẽ sớm bán một mẫu xe bán tải điện với giá chỉ 30.000 USD. Dây chuyền mới để sản xuất chiếc xe bán tải điện giá cả phải chăng này dự kiến sẽ đi vào hoạt động trong năm 2027. Phía Ford tin rằng đây sẽ là một bước ngoặt cho công ty và cả ngành công nghiệp ô tô.