Xe điện Trung Quốc gây sức ép mới lên ngành ô tô Mỹ

Các sản phẩm xe điện Trung Quốc BYD. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Xe điện đã được sử dụng rộng rãi tại Trung Quốc, một phần nhờ nhiều năm trợ cấp của chính phủ nay đã bị bãi bỏ và mạng lưới trạm sạc phát triển nhanh chóng. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), gần một nửa số ô tô bán ra tại Trung Quốc năm 2024 là xe điện, so với khoảng 1/10 tại Mỹ. 

Tuy vậy, theo một nghiên cứu gần đây của Cox Automotive, 38% dân số Mỹ cho biết rất có khả năng cân nhắc mua một chiếc xe điện sản xuất tại Trung Quốc. Thương hiệu được nhận diện nhiều nhất là BYD có trụ sở tại Thâm Quyến — hãng đã vượt Tesla của Elon Musk vào năm ngoái để trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới — được 35% người tham gia khảo sát nhắc tới, tiếp theo là Chery và Geely. 

Theo NBC News, công nghệ tiên tiến và giá cả phải chăng đã thúc đẩy thành công bùng nổ của các dòng xe điện Trung Quốc như Sealion 06 của BYD, một mẫu SUV cỡ trung. Sealion 06 có ghế da, tính năng massage, màn hình giải trí cảm ứng và tủ lạnh mini. Xe có thể sạc trong vài phút — và được bán tại Trung Quốc với giá tương đương khoảng 20.000 USD. Sealion 06, được ra mắt gần một năm trước, hiện chưa có mặt tại Mỹ.

Theo IEA, Trung Quốc đang thống trị ngành xe điện, với các thương hiệu nước này chiếm khoảng 2/3 doanh số toàn cầu năm 2024. Không có doanh số nào trong số đó đến từ Mỹ, nơi xe điện Trung Quốc bị chặn khỏi thị trường. Sự quan tâm đối với xe điện Trung Quốc dường như đang gia tăng trong người Mỹ, đặc biệt khi các cú sốc năng lượng từ cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran khiến giá xăng tăng vọt.

Sự quan tâm đó xuất hiện bất chấp các rào cản thương mại và quy định nghiêm ngặt của Mỹ dựa trên những lo ngại về an ninh quốc gia và nguy cơ đối với ngành công nghiệp Mỹ.

Năm 2024, chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden công bố mức thuế 100% đối với tất cả xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc và lệnh cấm công nghệ Trung Quốc trên các phương tiện kết nối Internet lưu thông trên đường phố Mỹ — biện pháp mà Quốc hội hiện đang tìm cách luật hóa.

Dan Wang, nhà phân tích công nghệ và nghiên cứu viên tại Viện Hoover thuộc Đại học Stanford, nhận xét dù chưa phải đối mặt trực tiếp với cạnh tranh từ các đối thủ Trung Quốc, các hãng xe Mỹ hiểu rất rõ thành công của họ. Hiện nay không có giám đốc điều hành hãng xe lớn nào mà trong vài tháng hay vài năm qua chưa tới Trung Quốc, quan sát những gì thực sự bán chạy tại đây và không quay về với sự kinh ngạc.

Sự trỗi dậy của xe điện tại Trung Quốc cũng được thúc đẩy bởi cạnh tranh khốc liệt giữa hàng chục hãng xe, tạo ra đổi mới và các cuộc chiến giá cả. Một mẫu xe phổ biến của BYD là Seagull, dòng hatchback cỡ nhỏ, được bán tại Trung Quốc với giá tương đương khoảng 13.000 USD.

Điều đó gây áp lực lên Tesla, khi các mẫu xe của hãng tại Trung Quốc có giá tương đối cao, trên 30.000 USD. Theo dữ liệu do Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc công bố, doanh số bán lẻ của Tesla tại Trung Quốc trong tháng 4 giảm gần 10% so với cùng kỳ năm trước - dù mẫu Model Y vẫn là một trong những xe chở khách bán chạy nhất tại Trung Quốc, cả xe điện lẫn xe chạy nhiên liệu truyền thống.

Ngay cả Giám đốc điều hành của Ford Motor Company, Jim Farley, cũng từng lái thử xe điện của thương hiệu Trung Quốc Xiaomi trong 6 tháng vào năm 2024 và nói trên một podcast khi đó rằng: “Tôi không muốn trả nó lại”.

Ông Farley nói với các phóng viên tháng trước rằng Ford dự định mở rộng quan hệ hợp tác với các công ty Trung Quốc bên ngoài nước Mỹ, đồng thời cảnh giác với tác động “tàn phá” mà xe điện Trung Quốc có thể gây ra cho ngành sản xuất Mỹ nếu chúng gia nhập thị trường Mỹ.

TikTok và các nền tảng mạng xã hội khác cũng tràn ngập video của người Mỹ quảng bá xe điện Trung Quốc, trong đó có một số người tham dự các sự kiện tại Trung Quốc trong những chuyến đi được tài trợ toàn bộ chi phí.

Ông Michael Dunne, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành của công ty tư vấn có trụ sở tại San Diego chuyên về thị trường xe điện và xe tự hành toàn cầu Dunne Insights, cho rằng trong khi việc cho phép xe Trung Quốc vào Mỹ có thể giúp xe điện trở nên rẻ hơn trong ngắn hạn, điều đó cũng có thể kéo theo hậu quả kinh tế nghiêm trọng. Theo ông, “có những cái giá phải trả đi kèm với quyết định đó, và tôi mong người tiêu dùng Mỹ sẽ bớt ngây thơ hơn về những cái giá ấy”.

Nhà phân tích công nghệ Dan Wang cho biết ông ủng hộ đầu tư lớn hơn của Trung Quốc vào Mỹ vì “cạnh tranh lớn hơn thường cải thiện chất lượng sản phẩm cũng như mức giá”. Ông chỉ ra những cải tiến của xe Mỹ nhờ cạnh tranh và đầu tư từ Nhật Bản trong những năm 1980.

Ông Michael Dunne lưu ý rằng các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang rất khao khát một thị trường mới, điều này cũng mang lại đòn bẩy cho Mỹ nếu nước này quyết định mở cửa. Tuy nhiên, ông cũng đặt câu hỏi về việc Trung Quốc sẽ làm gì cho Mỹ, đầu tư bao nhiêu tiền và ở đâu, chuyển giao công nghệ nào.