Xu hướng mua vàng của các ngân hàng trung ương

Các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đang ngày càng tìm cách củng cố kho dự trữ vàng của mình, thay vì tìm đến các thị trường tài chính quốc tế, họ đang chuyển hướng sang mua vàng trực tiếp từ các mỏ khai thác trong nước.

Theo các chuyên gia, việc mua vàng trực tiếp từ các mỏ không chỉ có chi phí thấp hơn mà còn giúp hỗ trợ ngành công nghiệp khai khoáng địa phương và quan trọng nhất là cho phép các quốc gia gia tăng dự trữ vàng mà không làm hao hụt dự trữ ngoại hối.

Mặc dù các quốc gia như Philippines và Ecuador đã áp dụng phương thức này từ nhiều năm, song Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho biết ngày càng có nhiều ngân hàng trung ương khác có nguồn cung vàng trong nước đã bắt đầu gia tăng hoặc đang xem xét việc mua trực tiếp tại địa phương.

Khảo sát mới nhất của WGC cho thấy 19 trên 36 ngân hàng trung ương tham gia khảo sát cho biết họ đang mua vàng trực tiếp từ các thợ khai thác vàng thủ công và quy mô nhỏ (ASGM) bằng đồng nội tệ. Bốn ngân hàng khác đang cân nhắc làm theo. Con số này cao hơn đáng kể so với khảo sát năm 2024, khi chỉ có khoảng 14 trên 57 ngân hàng trung ương cho biết đã mua vàng từ nguồn nội địa.

Các ngân hàng trung ương của Colombia, Tanzania, Ghana, Zambia, Mông Cổ và Philippines là những ví dụ điển hình đang dựa vào vàng khai thác trong nước để xây dựng kho dự trữ.

Trong tháng 4/2025, Ủy ban Vàng Ghana, cơ quan nhà nước quản lý việc mua vàng, đã đạt được thỏa thuận với nhiều công ty khai khoáng để mua 20% sản lượng vàng của họ. Tháng 9/2024, cơ quan quản lý khai khoáng của Tanzania cũng yêu cầu tất cả các nhà xuất khẩu vàng phải dành ra ít nhất 20% sản lượng để bán cho ngân hàng trung ương.

Theo truyền thống, các ngân hàng trung ương mua vàng thông qua thị trường phi tập trung (OTC) toàn cầu, chủ yếu là ở London, nơi vàng được giao dịch qua các ngân hàng kinh doanh vàng thỏi lớn và được giao dịch bằng đồng USD, euro hoặc bảng Anh. Những giao dịch mua này thường liên quan đến các thỏi vàng với tiêu chuẩn London Good Delivery (LGD) có độ tinh khiết cao, đáp ứng các tiêu chuẩn giao dịch toàn cầu và được lưu trữ trong các kho vàng hàng đầu như Ngân hàng trung ương Anh (BoE).

Giá vàng đã tăng phi mã trong thời gian qua, liên tục lập đỉnh mới trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và niềm tin vào các tài sản trú ẩn an toàn truyền thống khác suy giảm. Dữ liệu từ LSEG cho thấy giá vàng giao ngay hiện đang ở mức 3.328,3 USD/ounce, tăng gần 27% kể từ đầu năm. Việc mua vàng nội địa giúp tiết kiệm phí ngân hàng, phí trung gian và chi phí vận chuyển.

Tuy nhiên, một thách thức là chi phí xử lý và tinh luyện vàng để đạt tiêu chuẩn LGD quốc tế. Ông Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu tại công ty đầu tư vàng BullionVault, cho biết nếu một quốc gia không có nhà máy tinh luyện đạt chuẩn LGD trong nước, họ sẽ phải gửi ra nước ngoài và gánh thêm chi phí. Các quốc gia có năng lực tinh luyện LGD nội địa như Philippines hay Kazakhstan sẽ loại bỏ được khoản chi phí này.

Ngoài ra, chiến lược này cũng mang lại sự linh hoạt về tiền tệ. Mua vàng trên thị trường quốc tế thường đòi hỏi phải dùng USD, một tài sản dự trữ. Điều này có nghĩa là các ngân hàng trung ương phải hoán đổi một tài sản dự trữ này để lấy một tài sản dự trữ khác. Nhưng khi mua vàng trong nước bằng đồng nội tệ, vấn đề này sẽ được giải quyết.

Việc hỗ trợ ngành khai khoáng trong nước cũng là một động lực chính. Theo bà Nicky Shiels, Trưởng bộ phận nghiên cứu và chiến lược kim loại tại MKS PAMP, việc ngân hàng trung ương tham gia mua hàng sẽ tạo ra một đầu ra ổn định, khuyến khích hoạt động khai thác và tạo công ăn việc làm.

Tuy nhiên, bà Shiels cũng cảnh báo về những rủi ro. Mua vàng qua thị trường quốc tế mang lại sự tin cậy và giảm thiểu rủi ro về danh tiếng. Ngược lại, phần lớn vàng mua trong nước đến từ khu vực khai thác thủ công và quy mô nhỏ (ASGM), vốn thường liên quan đến điều kiện lao động yếu kém, hủy hoại môi trường và buôn lậu.