Doanh nghiệp đề xuất hoàn thiện chính sách để thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Cần hoàn thiện chính sách ưu đãi nhằm tạo thêm động lực cho nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và đưa kết quả vào thực tiễn. Đây là những ý kiến được nhiều doanh nghiệp đề xuất trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026, đặt ra yêu cầu tạo môi trường thuận lợi hơn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và từng bước biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị.

*Đổi mới công nghệ là nền tảng tạo ra giá trị mới 

Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam Na Ki Hong đánh giá, việc Việt Nam xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng chủ yếu thể hiện bước chuyển quan trọng trong định hướng phát triển của đất nước. Chiến lược phát triển của Samsung cũng xác định đổi mới công nghệ là nền tảng để duy trì năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị mới.

Ông Na Ki Hong, Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam tham luận "Thế giới đồng hành hành động cùng Việt Nam". Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Theo ông Na Ki Hong, sự hiện diện của các tập đoàn toàn cầu trong việc tạo thêm năng lực cho nền kinh tế trong nước cần tính đến sự đóng góp của doanh nghiệp FDI trong số lượng kỹ sư Việt Nam tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển tại khối FDI; số doanh nghiệp trong nước có khả năng trở thành nhà cung ứng và mức độ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị cung ứng. 

Từ thực tế hoạt động của Samsung, ông Na Ki Hong cho rằng cần tiếp tục mở rộng cơ hội để doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực hấp thụ và đổi mới công nghệ. Đây cũng là một trong những hướng Samsung đang triển khai thông qua các chương trình phát triển nhân tài và tư vấn Nhà máy thông minh. Những đề xuất này đặt ra yêu cầu chính sách phải giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực tiếp nhận, phát triển và ứng dụng công nghệ. 

Cũng theo ông Edward Lim, Giám đốc quốc gia tại Việt Nam của BLOCK71 Vietnam thuộc NUS (nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo thuộc Đại học Quốc gia Singapore), Nghị quyết 57-NQ/TW đã xác lập định hướng vĩ mô mạnh mẽ cho Việt Nam. Tuy nhiên, để định hướng này tạo ra kết quả, vấn đề cốt lõi là năng lực thực thi chính sách, trong đó hệ thống công cụ hỗ trợ phải có khả năng biến ý tưởng thành năng lực mới, thành lập được các doanh nghiệp công nghệ. 

Từ kinh nghiệm Singapore, ông Edward Lim cho rằng, Việt Nam cần tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo theo một hành trình liền mạch từ ý tưởng đến thị trường, bao gồm cả giai đoạn có được khách hàng hoặc nguồn vốn đầu tư đầu tiên. Theo đó, chính sách vĩ mô cần xác định những khoảng trống cần giải quyết, còn các chương trình cụ thể giúp công nghệ vượt qua từng bước, từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng và mở rộng quy mô. Một gợi mở khác là sử dụng vốn công như một công cụ giảm rủi ro ở giai đoạn đầu, đồng thời gắn hỗ trợ với những cột mốc rõ ràng cho hoạt động nghiên cứu, phát triển từ khu vực tư nhân. 

Ông Edward Lim cũng đề xuất phát triển nhân tài thông qua trao đổi hai chiều; một ví dụ điển hình là các chương trình học bổng đồng tài trợ và hợp tác với các trường đại học do NUS triển khai với Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông. Như vậy, từ góc nhìn chính sách, yêu cầu đặt ra là phải có cơ chế hỗ trợ phù hợp với từng giai đoạn phát triển của công nghệ, đồng thời giảm những rào cản khiến doanh nghiệp khó đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng. 

*Cụ thể hóa chính sách, tạo động lực cho đổi mới sáng tạo 

Bà Nguyễn Lý Kiều Anh, Tổng Giám đốc Meey Group-doanh nghiệp với hệ sinh thái đa nền tảng, sở hữu Bộ giải pháp công nghệ chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản nhiều nhất Việt Nam cho rằng, định hướng đổi mới mô hình phát triển, trong đó, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng của tăng trưởng được đưa ra tại Nghị quyết 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Nghị quyết 57-NQ/TW là phù hợp với bối cảnh hiện nay.

Bà Nguyễn Lý Kiều Anh, Tổng Giám đốc Meey Group-doanh nghiệp với hệ sinh thái đa nền tảng chia sẻ về định hướng đổi mới mô hình phát triển. Ảnh: Thu Phương - TTXVN

Yêu cầu đặt ra hiện nay là cần có những cơ chế thực thi linh hoạt, đủ sức tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư và ứng dụng công nghệ. Trong đó, cần hoàn thiện hành lang pháp lý cho thử nghiệm công nghệ mới, tạo điều kiện để những giải pháp mới được kiểm chứng trong thực tế, đồng thời tăng cường kết nối giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. 

Cũng theo bà Kiều Anh, doanh nghiệp công nghệ cần được tạo điều kiện hơn nữa để tập trung vào những giải pháp có khả năng nâng năng suất, tối ưu nguồn lực, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị. Đổi mới sáng tạo chỉ thực sự tạo ra giá trị khi kết quả nghiên cứu, công nghệ được đưa vào ứng dụng, giải quyết những bài toán cụ thể của nền kinh tế và tạo ra hiệu quả có thể đo lường. Từ yêu cầu đưa công nghệ vào thực tiễn, một vấn đề khác được doanh nghiệp đặt ra là khả năng tiếp cận và tận dụng các chính sách hỗ trợ đang có. 

Ông Nguyễn Khánh Linh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ TDA cho rằng, Nhà nước đang tạo nhiều điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp công nghệ gia nhập và phát triển thị trường. Ảnh: Thu Phương - TTXVN

Đánh giá về chính sách ưu đãi đối với công nghệ chiến lược, công nghệ lõi dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, ông Nguyễn Khánh Linh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ TDA cho rằng, Nhà nước đang tạo nhiều điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp công nghệ gia nhập và phát triển thị trường khi tạo được hành lang pháp lý vững chắc, đặc biệt là với lĩnh vực trí tuệ nhân tạo khi Luật Trí tuệ nhân tạo đã được thông qua từ sớm.

Sau 6 năm phát triển, TDA đã mở rộng đội ngũ lên hơn 100 kỹ sư công nghệ tại 4 văn phòng trong và ngoài nước, đồng hành cùng hơn 400 dự án trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, bất động sản, thương mại điện tử, sản xuất và tài chính. 

Từ thực tế hoạt động tại Việt Nam, ông Nguyễn Khánh Linh ghi nhận điểm sáng từ các chính sách ưu đãi về thuế, những gói hỗ trợ dành cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hoạt động của các hiệp hội và những chương trình kết nối cũng đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nhỏ và vừa trong mở rộng quan hệ, tìm kiếm đối tác và tiếp cận thị trường. Đây là những điều kiện cần thiết đối với doanh nghiệp công nghệ trong giai đoạn đầu phát triển, khi nguồn lực và khả năng tiếp cận thông tin chính sách còn hạn chế. 

Ông Nguyễn Khánh Linh cũng đề xuất cần tăng khả năng tiếp cận thông tin minh bạch và tập trung về chính sách giúp doanh nghiệp xác định rõ hơn các chính sách phù hợp với lĩnh vực hoạt động và điều kiện tiếp cận để mở rộng thị trường ra khu vực châu Á - Thái Bình Dương, châu Âu và những địa bàn mới.

Cùng với ưu đãi về thuế và các chương trình hỗ trợ, việc cải thiện khả năng tiếp cận thông tin, chính sách và thị trường sẽ giúp các doanh nghiệp công nghệ tận dụng tốt hơn những cơ chế đang được Nhà nước triển khai. 

Các ý kiến cho thấy chính sách hỗ trợ khoa học, công nghệ cần bao quát từ nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển đến ứng dụng và thị trường, tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư dài hạn, chuyển hóa kết quả khoa học, công nghệ thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị cụ thể cho nền kinh tế.