Xuất khẩu cà phê 2026: Tăng sản lượng, khó tăng kim ngạch khi giá giảm sâu

 

Trong bối cảnh nguồn cung thế giới gia tăng, đặc biệt từ Brazil, cùng áp lực chi phí logistics và cạnh tranh ngày càng gay gắt, sự tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu cà phê cả năm được đánh giá là rất khó đạt. Điều này cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 6/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 150.000 tấn cà phê, đạt kim ngạch 552,6 triệu USD. Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 1,1 triệu tấn với giá trị 4,78 tỷ USD, tăng 9,7% về lượng nhưng giảm 14,4% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự sụt giảm mạnh của giá xuất khẩu. Giá cà phê xuất khẩu bình quân 6 tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 4.435 USD/tấn, giảm tới 22% so với cùng kỳ năm trước. 

Diễn biến này cho thấy dù lượng hàng xuất khẩu tăng, giá trị thu về vẫn không theo kịp do giá bán giảm sâu. Đây cũng là tín hiệu cho thấy giai đoạn hưởng lợi từ mặt bằng giá cà phê cao trong năm 2024-2025 đang dần kết thúc.

Các thị trường truyền thống đều ghi nhận sự sụt giảm về kim ngạch. Đức, Italia và Hoa Kỳ tiếp tục là ba thị trường tiêu thụ lớn nhất của cà phê Việt Nam, chiếm thị phần lần lượt 14,1%, 7,9% và 6,9%. Tuy nhiên, trong 5 tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu sang Đức giảm 21,7%, Italia giảm 9,6% và Hoa Kỳ giảm 2,2%.

Điểm sáng hiếm hoi đến từ thị trường Trung Quốc khi giá trị xuất khẩu tăng tới 70,7%, mức tăng cao nhất trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu lớn nhất. Điều này cho thấy dư địa mở rộng thị trường vẫn còn, song chưa đủ bù đắp sự sụt giảm tại các thị trường truyền thống.

Trong nước, sau nhiều phiên biến động, giá cà phê đã vượt mốc 90.000 đồng/kg, tạo động lực để nhiều hộ trồng cà phê bán hàng chốt lời sau thời gian dài chờ giá phục hồi. Tuy nhiên, lượng cà phê còn lại trong dân không nhiều nên giao dịch vẫn diễn ra khá thận trọng.

Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), thị trường cà phê đang bước vào giai đoạn nhiều thách thức khi cung vượt cầu trên phạm vi toàn cầu. Nguồn cung tăng thêm chủ yếu đến từ Brazil, trong khi nhu cầu tiêu thụ thế giới chỉ tăng nhẹ trong vài niên vụ gần đây.

Vicofa dự báo sản lượng cà phê toàn cầu niên vụ 2025-2026 có thể đạt khoảng 180 triệu bao, tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước. Khi nguồn cung trở nên dồi dào hơn, xu hướng giảm giá nhiều khả năng sẽ còn kéo dài trong những tháng tới.

Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam cho rằng, việc Brazil liên tục mở rộng sản lượng đang khiến cạnh tranh trên thị trường quốc tế ngày càng gay gắt, đặc biệt ở phân khúc cà phê Robusta - mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Theo Vicofa, mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu cà phê năm 2026 sẽ rất khó đạt. Nguyên nhân không chỉ do giá xuất khẩu giảm sâu mà còn bởi quy luật nhiều năm qua cho thấy lượng cà phê xuất khẩu trong 6 tháng cuối năm thường thấp hơn nửa đầu năm.

Triển vọng còn chịu thêm rủi ro từ thời tiết. Dưới tác động của hiện tượng El Niño, nhiều khu vực tại châu Á đang đối mặt với tình trạng nắng nóng và khô hạn kéo dài, có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng, ra hoa và kết trái của cây cà phê. Nếu điều kiện bất lợi tiếp diễn, sản lượng niên vụ 2026-2027 có nguy cơ suy giảm, tác động trực tiếp đến nguồn cung xuất khẩu.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Thái Như Hiệp, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Vĩnh Hiệp, cho biết doanh nghiệp vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực, với sản lượng tăng khoảng 20% so với cùng kỳ và mục tiêu doanh thu gần 1 tỷ USD trong năm 2026.

Theo ông Thái Như Hiệp, doanh nghiệp gần như đã có đủ đơn hàng cho cả năm, điều đáng lo hiện nay không phải thiếu thị trường mà là những yếu tố khách quan như xung đột chính trị, cước vận tải biển và chi phí logistics. Nếu cước tàu tiếp tục duy trì ở mức cao, lợi nhuận sẽ bị bào mòn đáng kể.

Ông Thái Như Hiệp cũng cho biết, việc giá cà phê tăng cao trong những năm gần đây đã giúp đời sống người trồng được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, đây cũng tạo ra một thách thức mới khi nông dân có tính tự chủ cao hơn, khiến việc vận động tham gia các chương trình liên kết sản xuất, truy xuất nguồn gốc hay tuân thủ quy trình canh tác bền vững trở nên khó khăn hơn trước.

Trong bối cảnh đó, Vicofa cho rằng ngành hàng cà phê cần chuyển mạnh từ tư duy tăng sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng. Doanh nghiệp cần đẩy mạnh xuất khẩu cà phê nhân chất lượng cao, có chứng chỉ xanh, chứng chỉ phát triển bền vững, đồng thời tăng tỷ trọng các sản phẩm rang xay, hòa tan và phối trộn - những mặt hàng có giá trị gia tăng cao hơn nhiều so với cà phê nhân.

Hiện khoảng 30% diện tích cà phê của Việt Nam đã có các chứng chỉ sản xuất bền vững - nền tảng quan trọng để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu.

Vicofa cũng kiến nghị Chính phủ, các bộ ngành tăng cường xúc tiến thương mại tại các thị trường còn nhiều dư địa như Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, Algeria và nhóm thị trường cà phê đặc sản, hữu cơ tại Bắc Âu; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với các chuỗi bán lẻ lớn tại châu Á và châu Âu nhằm mở rộng đầu ra cho các sản phẩm cà phê chế biến.