Xung đột Trung Đông: Doanh nghiệp sản xuất, vận tải thích ứng với biến động

Tại TP. Hồ Chí Minh, các biến động này đã tác động trực tiếp đến chi phí vận tải, kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp cũng như tình hình cung ứng nhiên liệu. Dù mức độ ảnh hưởng hiện chưa lan rộng trên toàn bộ nền kinh tế, song các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp đều nhận định nếu căng thẳng kéo dài, những tác động về chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất sẽ ngày càng rõ nét hơn.

Ông Nguyễn Quốc Vinh, Phó Trưởng Phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, tình hình xung đột tại khu vực Trung Đông đã tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá xăng dầu trong nước biến động theo.

Trong cấu trúc chi phí của ngành vận tải, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 25%–35% tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp vận tải. Vì vậy, khi giá nhiên liệu tăng mạnh trong thời gian ngắn, áp lực chi phí đối với doanh nghiệp gần như tăng ngay lập tức.

Thống kê của Sở Xây dựng cho thấy đến hết ngày 11/3/2026 đã có 18 trong tổng số 97 đơn vị vận tải trên địa bàn thành phố thông báo điều chỉnh tăng giá vé trên 102 tuyến vận tải hành khách cố định, tương đương khoảng 18,5% số doanh nghiệp. Mức điều chỉnh phổ biến dao động từ 5% đến 36%, tùy từng tuyến và từng đơn vị khai thác.

Theo ông Nguyễn Quốc Vinh, trong khi hoạt động vận tải liên tỉnh bắt đầu có sự điều chỉnh cục bộ, hệ thống vận tải công cộng của TP. Hồ Chí Minh hiện vẫn duy trì hoạt động ổn định, chưa có thay đổi về giá vé. Hiện nay, thành phố có 179 tuyến xe buýt đang hoạt động với trên 2.100 phương tiện, trong đó có1.300 xe buýt điện, chiếm khoảng 62% tổng số phương tiện. Riêng trong nhóm tuyến được trợ giá, tỷ lệ xe buýt điện đạt khoảng 65%. Việc sử dụng xe buýt điện giúp giảm đáng kể phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, qua đó hạn chế phần nào tác động của biến động giá dầu.

Trong lĩnh vực taxi và xe công nghệ, thị trường TP. Hồ Chí Minh đang xuất hiện những phản ứng khác khác nhau trước biến động chi phí nhiên liệu. Hiện thành phố có 36 đơn vị taxi với khoảng 24.000 xe đang hoạt động. Đáng chú ý, số lượng taxi điện hiện chiếm tới 86% tổng số xe taxi của thành phố. Thay vì tăng giá, doanh nghiệp kinh doanh taxi điện đang triển khai giảm 10% giá cước từ ngày 11/3 đến hết ngày 31/3/2026. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp kinh doanh taxi xăng đã bắt đầu điều chỉnh giá cước thêm 11 – 12% so với trước trước áp lực tăng giá xăng.

Nếu vận tải hành khách mới chỉ chịu tác động cục bộ, lĩnh vực vận tải hàng hóa lại đang chịu sức ép rõ rệt hơn từ sự tăng vọt của chi phí nhiên liệu. Theo thông tin từ Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP. Hồ Chí Minh, chi phí vận tải của các doanh nghiệp trong hiệp hội đã tăng khoảng 20% – 25% do giá nhiên liệu tăng. Một số doanh nghiệp còn phản ánh tình trạng tiếp nhiên liệu gặp khó khăn tại một số cửa hàng xăng dầu do nguồn cung dầu diesel chưa ổn định trong một số thời điểm.

Trong vận tải đường thủy, hoạt động vận chuyển hành khách trên sông vẫn được duy trì ổn định và chưa tăng giá vé. Tuy nhiên, vận tải hàng hóa qua hệ thống cảng biển của thành phố đang chịu ảnh hưởng gián tiếp từ tình hình bất ổn tại các tuyến vận tải quốc tế. Các điểm nóng như Biển Đỏ, Kênh đào Suez và eo biển Hormuz đang tác động đến chuỗi vận tải container toàn cầu, trong đó có các tuyến từ TP. Hồ Chí Minh đi Hoa Kỳ, châu Âu và ngược lại.

Khu vực sản xuất trong các khu công nghiệp và khu chế xuất cũng đã bắt đầu ghi nhận những tác động nhất định từ biến động logistics toàn cầu. Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết đã tiến hành khảo sát nhanh hơn 230 doanh nghiệp về mức độ ảnh hưởng của căng thẳng tại Trung Đông. Kết quả cho thấy tác động trong ngắn hạn chưa lan rộng trên diện rộng, nhưng nhiều doanh nghiệp lo ngại ảnh hưởng lớn hơn trong trung và dài hạn khi chuỗi cung ứng nguyên liệu bị gián đoạn.

Một số doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện và nguyên vật liệu từ Trung Đông hoặc châu Âu qua eo biển Hormuz đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung do hành trình vận tải phải thay đổi. Thay vì đi qua các tuyến truyền thống, nhiều tàu buộc phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 3 – 4 tuần.

Trong số các doanh nghiệp tham gia khảo sát, hơn 50 doanh nghiệp cho biết phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất để ứng phó với việc chi phí nhiên liệu, logistics và nguyên vật liệu tăng cao. Ngoài ra, có gần 30 doanh nghiệp cho biết tiến độ giao hàng đã bị kéo dài hơn 10 ngày, do chi phí logistics tăng mạnh, nhiều nơi ghi nhận mức tăng trên 30% và hành trình vận chuyển bị thay đổi.

Liên quan đến việc cung ứng xăng dầu và khí đốt, ông Trần Trung Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông đã tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu, làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng dầu thô và khí hóa lỏng. Các tuyến vận tải năng lượng chiến lược như khu vực eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu thô và LNG toàn cầu đang đối mặt với nhiều rủi ro về an ninh và logistics. Diễn biến này làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh đã chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường và ban hành Báo cáo số 2144/BC-SCT ngày 5/3/2026 về tình hình kinh doanh xăng dầu và khí trên địa bàn. Ghi nhận đến chiều ngày 12/3 , nguồn cung xăng dầu và khí tại TP. Hồ Chí Minh cơ bản vẫn ổn định. Hệ thống cửa hàng bán lẻ xăng dầu và các cơ sở kinh doanh khí vẫn duy trì hoạt động bình thường, đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng.

“Một số cửa hàng có thời điểm tạm hết cục bộ một vài mặt hàng do yếu tố logistics hoặc chu kỳ giao hàng, song các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối đã nhanh chóng điều phối nguồn hàng, không làm gián đoạn nguồn cung chung. Các khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương chưa ghi nhận tình trạng cửa hàng xăng dầu nghỉ bán hay giới hạn lượng mua của người dân”, ông Trần Trung Hiếu thông tin thêm.

Song song đó, Chi cục Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các đội quản lý thị trường tăng cường theo dõi diễn biến cung cầu và giá bán xăng dầu, đồng thời kiểm tra trọng điểm nhằm ngăn chặn các hành vi găm hàng, bán sai giá niêm yết hoặc kinh doanh xăng dầu không rõ nguồn gốc. Lực lượng quản lý thị trường duy trì chế độ trực 24/7, giám sát hoạt động của các cửa hàng xăng dầu và công khai đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh từ người dân và doanh nghiệp.

Các chuyên gia nhận định, xung đột tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp sẽ tác động ngày càng lớn đến chuỗi cung ứng hàng hoá của thế giới. Đối với TP. Hồ Chí Minh, đầu mối logistics và sản xuất lớn của cả nước, việc theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng, bảo đảm nguồn cung xăng dầu và hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động sản xuất, vận tải là yếu tố then chốt để hạn chế tác động lan rộng. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, sự chủ động của cơ quan quản lý cùng khả năng thích ứng của doanh nghiệp được xem là nền tảng quan trọng để duy trì ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh và chuỗi cung ứng của thành phố.