Xung đột Trung Đông làm gia tăng rủi ro kinh tế cho ASEAN

Theo các chuyên gia kinh tế, cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel với Iran đang định hình lại bối cảnh an ninh khu vực, với Malaysia và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đối mặt với nguy cơ ngày càng tăng về các điểm yếu kinh tế và chiến lược trong bối cảnh căng thẳng leo thang ở Tây Á.

Hãng tin Bernama ngày 15/4 dẫn lời giáo sư Gurol Baba - Trưởng khoa Khoa học Chính trị tại Đại học Khoa học Xã hội Ankara, nhận xét cuộc xung đột nhanh chóng phát triển thành một cuộc khủng hoảng toàn cầu rộng lớn hơn cho thấy sự bất ổn ở Tây Á có thể dẫn đến các rủi ro rộng lớn hơn đối với ASEAN.

Ông Baba giải thích: “Cuộc xung đột của Mỹ-Israel với Iran không chỉ là một cuộc xung đột ở Tây Á mà còn là một cuộc khủng hoảng chiến lược của ASEAN, một cú sốc kinh tế đối với Malaysia và ASEAN, và một thử thách lớn đối với thế giới Hồi giáo. Từ góc độ xuyên khu vực, tình trạng bất ổn ở Tây Á hiện đang tạo ra những điểm yếu tức thời cho ASEAN, trong khi trước đây, có một ranh giới rõ ràng giữa những thách thức an ninh ở Tây Á và sự thịnh vượng ở ASEAN”.

Theo giáo sư Baba, sự gián đoạn trên các tuyến đường hàng hải quan trọng và thị trường năng lượng làm nổi bật sự tiếp xúc ngày càng tăng của ASEAN với tình trạng bất ổn ở Tây Á, đặc biệt là thông qua các điểm nghẽn quan trọng như eo biển Hormuz, nơi khoảng 80% dầu và các sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua tuyến đường thủy này hướng đến châu Á.

Bất chấp những rủi ro này, ASEAN đã đưa ra các tuyên bố chung và các phản ứng phối hợp, nhưng khối khu vực này vẫn bị hạn chế về khả năng ảnh hưởng đến hành vi của những cường quốc lớn tham gia vào cuộc xung đột.

Theo ông Baba, ASEAN có thể phối hợp, tham vấn và đưa ra các tuyên bố chung. Khối có thể duy trì được một số khả năng phục hồi. Nhưng ASEAN, với khả năng hiện tại, dường như không thể định hình hành vi quân sự cốt lõi của các bên liên quan trong cuộc xung đột này. Sức mạnh của ASEAN nằm ở hợp tác khu vực, nhưng lại phản ánh sự thiếu đòn bẩy chiến lược.

Trong bối cảnh đó, giáo sư Baba cho rằng Malaysia, dù không trực tiếp tham gia vào cuộc xung đột, vẫn là một quốc gia chịu ảnh hưởng do sự hội nhập sâu rộng với thương mại toàn cầu và chuỗi cung ứng, đồng thời duy trì hoạt động ngoại giao tích cực trong bối cảnh bất ổn gia tăng.

Về mặt kinh tế, giáo sư danh dự Jomo Kwame Sundaram, cố vấn cấp cao của Viện Nghiên cứu Khazanah, cho rằng Malaysia nên bắt đầu giải quyết vấn đề an ninh lương thực một cách có hệ thống hơn trong bối cảnh gián đoạn toàn cầu ngày càng gia tăng trên thị trường phân bón và năng lượng liên quan đến cuộc xung đột của Mỹ-Israel với Iran.

Giáo sư Jomo nhấn mạnh việc sản xuất hầu hết các loại phân bón đều tiêu tốn rất nhiều năng lượng, và điều đó tác động đến sản xuất lương thực. Nhiều nguồn tài nguyên được sử dụng ở Đông Nam Á có nguồn gốc từ vùng Vịnh. Bên cạnh đó, Malaysia cũng phải đối mặt với những thách thức liên quan đến việc bảo đảm cho nhu cầu năng lượng cao và nguồn cung cấp nước đầy đủ cho những trung tâm xử lý dữ liệu. Các loại khí công nghiệp như heli, được sử dụng trong sản xuất chất bán dẫn và hệ thống làm mát, cũng có thể bị ảnh hưởng, vì hầu hết nguồn cung đến từ vùng Vịnh.